Njeriu i letrave braktisi familjen pak dite para vdekjes

Jam nisur Nisja ime do te te lendoje. Me keqardhje por perpiqu te besosh e te me kuptosh nuk mund te veproja ndryshe. Situata ime me eshte bere e padurueshme me vetedijen se sa peshon jeta midis te pasurve te mjereve e perseri vazhdoj te jetoj ne kushtet kriminale te nje luksi te shfrenuar ne mes te mizerjes se gjithe atyre qe i rrine perqark. Bej vetem ate qe bejne pleqte mijera pleq njerez prane vdekjes shkojne me larg se kushtet e gjendjes se tyre shpirterore ua lejojne e po iki.

Tolstoi braktis shtepine e tij. Vendndodhja e panjohur - shkruanin ne mengjesin e 100 viteve me pare faqet e para te gazetave kryesore ruse. Qe aktualisht shkrimtari me i njohur i botes heretiku i kishes ortodokse e ky largim u be shume i zhurmshem.

Ishte 29 tetori i viti 1910 e nje dite me pare midis nates se 27 e 28 tetorit shkrimtari rus Lev Tolstoi pas 48 vitesh martese e me 13 femije ne moshen 82-vjecare vendos ti jape fund nje lidhjeje martesore te deshtuar. Dhjete dite me vone ai do te vdese.

Mbi nje leter te nxituar ne stil me shume shkarravina e fshirje do ti shkruante gruas se tij Sofia Andrevna Jam nisurhellip Nisja ime do te te lendoje. Me keqardhje por perpiqu te besosh e te me kuptosh nuk mund te veproja ndryshe. Situata ime me eshte bere e padurueshme me vetedijen se sa peshon jeta midis te pasurvehellip te mjereve e perseri vazhdoj te jetoj ne kushtet kriminale te nje luksi te shfrenuar ne mes te mizerjes se gjithe atyre qe i rrine perqark. Bej vetem ate qe bejne pleqte mijera pleq njerez prane vdekjeshellip shkojne me larg se kushtet e gjendjes se tyre shpirterore ua lejojne e po iki. Pothuajse gjithmone ata shkojne neper manastire edhe une do ta beja po te besoja ne ate cka manastiret besojne. Duke mos i besuar po iki thjesht ne vetmihellip Me eshte e domosdoshme te jem vetem. Te lutem te me kuptosh e te besosh se nuk mund te sillem ndryshe. Gjendja ime ne kete shtepi eshte e patolerueshme. Te lutem mos me kerko e mos hajde tek une as po e more vesh se ku ndodhem. Lamtumire shoqeruesja e 48 viteve te jetes simehellip e une te falenderoj per 48 vitet e nje jete te ndershme te kaluar me mua per kujdesin ndaj meje e femijeve te lutem pranoje kete situate ku te shtyn nisja ime e mos me kujto per keqhellip. Te lutem falmi tere gabimet qe kam bere ndaj teje e une do te fal te tuat te lutem pranoje kete situate te re rrjedhe e largimit tim nga shtepia e mos ki ndjenja te keqija ndaj meje ashtu sic une nuk kam per ty. Se do te me nisesh ndonje lajm beje me ane te Sases e bija ajo e di se ku ndodhem e me ka premtuar se nuk do ti tregoje askujt.

Momenti i largimit nga nje jete martesore e trishtuar e nga nje grua absolutisht posesive kishte ardhur. Qe episodi dhe qetesia e kesaj nate qe ia ofroi Lev Tolstoi kishte fjetur deri ne ora tre te mengjesit e zgjoi zhurma e disa hapave te lehte qe i degjonte pothuajse cdo nate e nje porte qe hapej. Asnje nate me pare nuk ishte bere kureshtar shume nga kjo levizje por kete here u be. Shikon se drita e studios se tij qe hapur ne mes te saj bashkeshortja Sofia po kontrollonte e lexonte letrat e dokumentacionin e tij. Ky imazh i gruas se tij i dha forcen per te kryer nje vendim qe kish kohe qe e kish marre me mendje. Konflikti martesor prej vitesh qe restauruar mes tyre e vetmja zgjidhje qe largimi.

Ne shoqerine e vajzes se tij Aleksandra e te mjekut privat Lev Tolstoi braktis mes qetesise se nates se 28 tetorit shtepine e tij ne Jasnaja Poljana. Me 31 tetor merr trenin drejt jugut vendmberritja Rostov mbi Don. Gjendja e tij shendetesore e keqesuar gjate rruges per shkak te poliomelitit e detyroi te zbriste ne stacionin e Astapovos 350 km ne juglindje te Moskes. Banoret e kesaj qyteze e njohen menjehere dhe e nderuan me shume respekt. Por ky vend i thjeshte e i panjohur me pare nuk kish nje hotel per ta mirepritur shkrimtarin. Roja e stacionit te trenit i ofron shtepine e tij e ku do te kaloje 7 ditet e fundit te jetes. Gjendja shendetesore e Tolstoit keqesohej temperatura qe e larte zemra e dobet e ai po shuhej dita-dites. E bija Aleksandra kish njoftuar familjaret e lajmi per vendndodhjen e shkrimtarit kish arritur mes gazetareve e te njohurve qe shpejt rrethuan shtepine. Gazetaret asistuan ne nje vdekje direkte e te pare ne historine e saj ndersa gruaja Sofia Andrevna duke respektuar deshiren e tij e vezhgoi fshehurazi nga dritarja e shtepise se rojes se stacionit te trenit. Vetem ne oren 5 te mengjesit te dates 7 nentor ajo mundi ti hynte ne dhome e ti qendronte mbi koke bashkeshortit qe po jepte shpirt. Ne oren 6 e pak minuta shkrimtari me i madh rus i lsquo900-s Lev Tolstoi vdes.

Ne mengjesin e nje dite te ngrire me bore Lev Tolstoi kthehet per here te fundit ne shtepine e tij mbi nje arkivol te thjeshte te mbajtur nga femijet. Shkrimtari kish kerkuar te varrosej prane pyllit Zaseka e kjo ceremoni u krye me pjesemarrjen e shume njerezve nen qetesine e nje bore qe binte e te kronisteve qe filmonin. Vdekjen e tij dukej sikur e kish paralajmeruar ne librin Vdekja e Ivan Ilicit 1886 Ku ishte Cila vdekje Nuk kish aspak frike nuk kish asnje vdekje. Ne vend te saj qe drita. Gazetat e epokes thone se ne varrimin e tij nje i panjohur therriti I madhi Lev vdiq. Rrofte shpirti i tij madheshtor U realizofshin te gjitha parimet e tij per Krishterimin e dashurine.

Te gjitha familjet e lumtura ngjajne cdo familje e palumtur eshte e palumtur ne menyren e saj

Te gjitha familjet e lumtura ngjajne cdo familje e palumtur eshte e palumtur ne menyren e saj - shkruante Tolstoi ne rreshtat hapes te romanit Ana Karenina e duket sikur kish imagjinuar me to fatin e jetes se tij bashkeshortore. Njeri i veshtire egoist jo e lehte per ti ndenjur prane - shkruan ne ditaret e saj Sofia Andrevna gruaja e devotshme kuruesja e te gjitha teksteve te tij nene qe kish rritur e vetme te trembedhjete femijet e kesaj martese. Sot teksa po redaktoja tekstet e Levockas Lev Tolstoi - shkruante ne ditar ajo me 1890 - lexova frazen Dashuria nuk ekziston. Ekziston vetem kenaqesia e mishit e ajo racionale per te pasur nje shoqeruese jete. Po ta kisha lexuar 20 vjet me pare nuk do te isha martuar me te.

Tolstoi ishte i obsesionuar nga ideja per te braktisur familjen sic shprehet ne shenimet e tij me 1963 Eumlshte dicka e frikshme e tmerrshme pa sens te afirmosh se lumturia jote varet nga element material nje grua femijet shendeti e mireqenia. Zoti i cmendur e i varfer ka te drejte mund te kemi nje grua femije shendet e gjithcka tjeter por lumturia nuk eshte kjo. Ndersa ajo me 1867 ne ditarin e saj do te shenoje Nuk bej gje tjeter vecse gatuaj jap sise pastroj mjekoj e nuk ka mbaruar duhet te kujdesem per femijet per ushqimet konservat embelsirat. Rralle ndodh te flasim pak. Une jetoj vetem per femijet e riperkulur ne pakuptueshmerine e personit tim.

Marredhenia bashkeshortore e Lev Tolstoit me Sofia Andrevnen eshte nje konflikt i vazhdueshem i vertetuar nga faqet e palumtura te ditareve te te dyve. Sot me proklamoi - shkruan ajo - se projekti per te cilin kujdeset me shume kenaqesi eshte ai i braktisjes se familjes. As ne shtratin e vdekjes nuk do ta harroj kete deklarate te hapur te tij qe ma ka copetuar zemren. Sofia Andrevna ka frike te rrije vetem te braktiset ka frike se ai vdes larg saj. Kurse Levi ne ditarin e tij do te shenoje Ajo do jete deri ne momentin e vdekjes time si nje lak mbi fytin tim e te femijeve. Evidente dhe e paevitueshme te jete keshtu. Duhet mesuar te mos mbytesh me nje lak ne fyt. Po femijet Ndoshta e gjitha kjo eshte e nevojshme. Une vuaj vetem sepse jam miop. Mu desh ta qetesoja si nje e cmendur mendore.

Te njejten gje mendon dhe Sofia Andrevna per bashkeshortin ne letren qe i shkruan nje mikeshe se saj Po bindem gjithnje e me shume se kam te bej me nje te cmendur. Ajo shpeshhere mendon te vetevritet e psikiatri e diagnostikon nje forme deliri paranoje. Ne faqet e ditarit Sofia Andrevna duket se imagjinon fundin e hidhur te marteses se tyre Kur te kete jetuar deri ne fund jeten e tij dashurore me mua do te limitohet cinik e i pameshirshem te me largoje nga ekzistenca e tij. Per te universi reduktohet ne ate cka leviz rreth gjenise se tij vepres se tij. Nga ajo cka e rrethon merr vetem ate qe i sherben talentit e punes se tij. Fati im eshte vetem qenia sekretare e nje burri-shkrimtar.

Per vetevrasjen

Ne moshen 50-vjecare i pasur i famshem e i njohur kudo ne bote Lev Tolstoi perfshihet nga nje krize e brendshme qe e shtyn te mendoje se jeta nuk ka sens. E ardhmja qe e pret eshte semundja pleqeria e vdekja. Ky arsyetim e con ne deshperim e mendon shpesh vetevrasjen. E kesaj periudhe eshte dhe kjo ese e shkurter e shkruar vite me vone me 1890 e vetem pas nje kerkimi te vazhdueshem personal shpirteror e fetar.

Ceshtja se te qenit human permban ne pergjithesi edhe te drejten e vrasjes eshte nje ceshtje e impostuar keq. Realisht problemi nuk duhet ti perkase te drejtes - ne momentin kur qenia njerezore ka te drejten e vrasjes ka edhe te drejte ta beje kete. Une mendoj se dhenia e nje mundesie te tille veteshkaterrimi perfaqeson nje valvul pasigurie. Derisa qenia njerezore mund te vritet nuk ka te drejte - e ketu ky term eshte ne vendin e duhur - te thote se jeta eshte e padurueshme. Ne qofte se jeta na behet e paperballueshme mund ti drejtohemi vetevrasjes derisa askush nga ne mund te ankohet per intolerancen e ashper te jetes se tij. I eshte dhene qenies njerezore mundesia per tu vrare e pra mund ta beje e ka te drejte ta beje. E vazhdimisht ai e perdor kete te drejte duke u vrare ne duel ne lufte ne supervese o ne alkool duhan o opium.

Mundet vetem te ngrihet pyetja se eshte e arsyeshme e morale - e keto dy terma jane te pandare - vrasje.

Jo Vrasja eshte e parsueshme si prerja e filizave te nje bime qe do te zhduket. Ajo nuk do te vdese do te rritet e parregullt kjo eshte e gjitha. Jeta eshte e pathyeshme pavaresisht kohes e hapesires. Vdekja mund vetem te ndryshoje forme duke i dhene fund manifestimit te saj ne kete bote.

Nga ana tjeter vetevrasja eshte iracionale pasi duke hequr dore nga jeta per shkak te neverise qe ajo me provokon une shfaq nje koncept te gabuar mbi ate cka eshte qellimi i jetes duke supozuar se duke i sherbyer kenaqesise sime eshte ana tjeter e saj.

Kjo eshte arsyeja pse vetevrasja eshte e pamoralshme. Njeriut qe vritet jeta i ishte dhene me mundesine per ta jetuar deri ne vdekjen e tij natyrore me kusht qe te jete i vlefshem ne vepren e pergjithshme te jetes e ai e ka gezuar ate e derisa i eshte dukur e kenaqshme por heq dore nga venia ne sherbim te perdorimit te pergjithshem sapo ajo ti shfaqet e papelqyeshme ndersa e verteta qendron se ajo behet e vlefshme sapo jeta fillon te duket e erret pasi cdo pune nis me perpjekje.

Ne vetmine e Optynias manastir rus i vizituar nga Tolstoi per 30 vjet jetoi nje monark i paralizuar qe kishte ruajtur vetem perdorimin e dores se majte. Mjeket thoshin se ai duhej te vuante tmerresisht. Ai jo vetem qe nuk u ankua kurre por fiksonte ikonat e kryqet me sy e nje buzeqeshje insistuese nuk pushonte se shprehuri Zotit mirenjohje e gezimin e tij per ate pak dritez jete qe konservonte per te. Mijera pelegrine e vizitonin dhe qe e pabesueshme te kuptohej se kush qe rrezatimi i dobishem qe kish projektuar mbi boten ky njeri i pafte ndaj cdo aktivitetit fizik. Ky paralitik bente te mira me siguri shume me teper se sa mijera e mijera te tjere ne kushte shendetesore perfekte e qe besojne se kryejne ne fusha te ndryshme pune impenjative e te dobishme per humanizmin.

Derisa qenia njerezore konservon nje fryme jete mund te perfeksionohet e te jete e vlefshme per njerez te tjere. Keta nga ana e tyre mund te behen te dobishem per te tjere njerez akoma vetem duke u perfeksionuar e munden te perfeksionohen vetem duke u bere te dobishem ndaj tyre.