Pajtim i vështirë
Masakra e Katyn rndon ende sot marrdhniet ruso-polake. M1940 Stalini urdhroi vrasjen n pyjet rreth Katyn t m shum se 4.000 oficerve polak. Dekada me radh sovjetikt u prpoqn t'ua hidhnin fajin pr kt masakr gjermanve. M 13 prill polakt prkujtojn viktimat e masakrs s Katyn. Pr her t par n vitin 1990 Mihail Gorbaov pranoi fajin e Rusis. Por nga pala ruse krimi deri m sot ende nuk sht hetuar mjaftueshm, gj q rndon shum marrdhnien me Polonin. Kt vit megjithat pr her t par politikan rus dhe polak do t marrin pjes s bashku n ceremonin prkujtimore. Lajmi qysh n fillim t vitit kishte zn vend n faqet e para t t gjitha gazetave polake: Kryeministri i Rusis, Vladimir Putin, fton homologun e tij polak n Katyn. 70 vjet pas vrasjes s m shum se 4.000 oficerve dhe intelektualve polak nga sovjetikt, kryeministrat e t dy vendeve pr her t par dshirojn t'i prkujtojn s bashku viktimat.
Donald Tusk ka marr ftesn, por paralajmron ndaj pritjeve t mdha: “Kndvshtrimi yn pr historin sht ende larg nga ai tradicional rus. Ajo q duket si hap i madh prpara pr paln ruse, vlersohet nga ne si nj hap mesatar ose pothuajse i vogl. Por kta hapa duhen
dhe prandaj un e kam pranuar me knaqsi ftesn e kryeministrit Putin”.
Pr dekada t tra Moska kishte
prgjegjs pr kt krim nacional-socialistt. Vetm n vitin 1990 Mihail Gorbaov pranoi fajin e sovjetikve. Masakra e Katyn duhej t sqarohej plotsisht, por para gjasht vjetsh prokuroria ushtarake e Mosks ndrpreu t gjitha hetimet me argumentimin se afati i dnimit pr veprat penale kishte skaduar dhe se nj pjes e dokumenteve historike ishin sekrete shtetrore. Ngjarja n Katyn u mbshtoll srish nga petku i heshtjes, thot historiani Andrzej Przevonzink: “Prej shum vitesh nuk ka m dialog t vrtet mes Rusis dhe Polonis pr kt shtje. Mbyllja e hetimeve dhe vlersimi i prokurorve, sipas t cilve bhet fjal pr krime normale dhe jo gjenocid, jan nj sjellje paranoike. Un shpresoj q ky rrotullim n vend t marr fund s shpejti".
Katyn sht vetm nj nga shum skenat e ekzekutimeve masive sovjetike. Gjithsej Stalini kishte urdhruar t vriteshin m shum se 20.000 polak n fshatrat e ndryshme t Rusis, Bjellorusis, Polonis dhe Ukrains. Sipas Andrzej Przevoznik, sovjetikt ather do t kishin shfarosur elitn politike, t ardhmen e vendit. “Ne nuk themi q ky ka qen nj krim rus, jo, ky ishte nj krim komunist. Polonia ather pas 123 vjetsh nn pushtim, ishte duke u ringjallur prsri me prpjekje t mdha. Dhe pastaj, pas vetm 20 vjetsh pavarsi, elita intelektuale e vendit u shkatrrua me nj goditje. Kjo humbje e madhe ishte nj tragjedi, pasojat e s cils ne i prjetojm edhe sot”. sht e dhimbshme, veanrisht pr t afrmit e viktimave q masakra n pyjet ruse nuk njihet si gjenocid dhe q deri sot ende nuk sht publikuar nj list me emrat e polakve t vrar n Bjellorusi. Kshtu ndien edhe Vitomila Jezierske, vajza e nj prej oficerve polak t ekzekutuar para 70 vjetsh: “Kjo pr mua sht gjithmon nj dat e trishtuar. do dit pa baban dhe krkimi i vazhdueshm pr t vrtetn, sht pesh e rnd. Edhe sot un vazhdoj t prpiqem t marr do informacion t mundshm q mund t gjej pr babain tim”. Vladimir Putin dhe Donald Tusk po prpiqen prej kohsh q t prmirsojn marrdhniet mes Polonis dhe Rusis. Prkujtimi i prbashkt i viktimave n Katyn sigurisht q sht nj hap m tej n rrugn pr pajtim. Por ky hap duhet t pasohet nga t tjer edhe prtej prvjetorve.