Pjesa me e madhe e cunameve shkaktohen nga termetet - Lidhja mes katastrofave natyrore
Me shume se nje mije vete kane humbur jeten shume te tjere jane lenduar termeti i shekullit me fuqi 89 balle tronditi rende Japonine. Valet e cunamit goditen vecanerisht ashper verilindjen e vendit. Shume shtete te tjera ne rajonin e Paqesorit jane tani te kercenuar.
Cunami pas nje termeti nuk eshte dukuri e rralle
Kjo eshte katastrofa me e madhe natyrore ne historine e Japonise. Nje termet me fuqi 89 balle te shkalles Richter dhe dallge te larta goditi verilindjen e vendit. Varkat u flaken ne breg nga dallget makinat u rrembyen ne det nga masat e ujit. Ne nje prej centraleve berthamore shpertheu zjarri.
Qe termeti u pasua nga nje cunami i cili depertoi kilometra te tere ne brendesi te vendit dhe mori gjithcka me vete nuk eshte dicka e pazakonte thote Daniel Acksel nga qendra gjermane per studime gjeologjike ne Potsdam
90 per qind e cunameve shkaktohen nga termetet. Termete te cilet e kane epiqendren ne det. Pjesa tjeter 10 per qind shkaktohen nga shperthime vullkanesh apo rreshqitje te nentokes ne detra.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Shkaterrimet e termetit ne Fukushima ne veri te Japonise. 12.03.2011. Ende nuk ka sisteme per parashikimin e termeteve
Termeti para brigjeve te Japonise e cau token nen det vetem ne nje thellesi prej 20 kilometrash. Pak pas termetit nje dallge cunami kater metra e larte arriti ne brigjet japoneze te Paqesorit dhe autoritetet japoneze dhane paralajmerimin per cunami. Pra sistemi i paralajmerimit ishte i dobishem per parashikimin e cunamit por termeti nuk u arrit te parashikohej. Daniel Acksel shpjegon perse
Ne nuk kemi gjetur ende procese te cilat te japin te dhena te besueshme se ne cfare vendi cfare kohe apo thellesie do te ndodhe nje termet. Nga ana tjeter nepermjet rrjetit tone te sensoreve ne jemi ne gjendje te lokalizojme shume shpejt termetet dhe te llogarisim fuqine e tyre te percaktojme thellesine. Keta jane parametra te rendesishem mbi bazen e te cileve mund te themi me shume gjasa do te ndodhe nje cunami ju lutemi jepnin paralajmerimin.
Autor Dominik Peters / Eliana Xhani
Redaktoi Esat Ahmeti