Politika e zbythjes
N sesionin veror t Asambles Parlamentare t Kshillit t Evrops, PACE, ku shum diskutues flisnin pr temat “Aktort joinstitucional n regjimet demokratike”, “Demokracia n Evrop”, “Krizat dhe perspektivat”, “Demokracia n Evrop dhe rezultatet e monitorimit n kt fush”, ra n sy kreu i delegacionit t Azerbajxhanit, Samed Seidov, i cili i paraqiti asambles iden e ekzistencs s nj standardi t dyfisht n Evrop. “Evropa sht ndrtuar mbi disa parime themelore si t drejtat e njeriut e supremacia e ligjit, e cila ua ka imponuar edhe vendeve t tjera kt standard. Por, n nj faz t caktuar, zhvillimi i Evrops ka ndryshuar, duke filluar t’i jap preferenc interesit, n vend t vlers. Duhet t dim, q vlerat dhe interesat jan n substanc t paprputhshme. Duhet t qartsohemi dhe t kuptojm, q vlerat vdesin, kur futen interesat. Ne kemi ardhur n Evrop pikrisht pr hir t demokracis, t drejtave t njeriut, supremacis s ligjit. Por, ne ktu kemi par krejtsisht gjra t tjera. Ne po shohim at ka themeluesit e Bashkimit Evropian kishin frik”, - tha parlamentari azerbajxhanas. Sipas Seidovit, disa vende, organizata apo individ i prdorin kto parime pr t forcuar influencn e tyre ose pr t dobsuar at t disa t tjerve. “Pr shembull, - vazhdoi ai, - e gjith bota i vlersoi zgjedhjet n Shqipri si objektive. Megjithat, kishte nj qndrim t dyzuar dhe asnjher t prcaktuar. Asnjher nuk u tha qart dhe t vihej gishti tek opozita, q po e on vendin drejt shkatrrimit, duke mos shkuar n Parlament”, - shtoi Seidov. N fakt, gjithmon mes komentatorsh n Shqipri, sht diskutuar pr nj gjuh tejet diplomatike nga ana e ndrkombtarve, e cila shpesh ka krijuar paqartsi dhe zaptim t s drejts nga ana e t gjitha krahve politik. Vrtet sht hera e par q nj parlamentar diskuton n Strasburg me nj gjuh kaq t qart, duke vn gishtin tek fajtori, sipas tij. Megjithat, n kt kriz njvjeare, pr her t par, edhe parlamentart evropian, SHBA-t e t gjith faktort e tjer ishin n nj mendje. Supremacia e ligjit mbeti konsekuente prgjat gjith rrugtimit t krizs politike shqiptare, duke shmangur kaosin q ka shkaktuar prej vitesh mosrespektimi i ligjit n Shqipri (dhe q do t mund t shkaktonte n rastin konkret).
Pr sa u prket koncepteve pr parimet e demokracis dhe dualizimit t tyre n Strasburg e Bruksel, kjo mbetet pr t'u diskutuar, por dyshimeve t kreut t delegacionit nga Azerbajxhani do t’i shtoja nj fakt shum t uditshm. Prse iu delegua e drejta e hartimit t projektrezoluts pr Shqiprin nj europarlamentari grek, me bindje ultra t majta apo, thn m sakt, komuniste? Prse u lejua t hartohej kjo projektrezolut dhe q m pas iu deshn t’i bheshin 114 ndryshime pr t'u miratuar nga PE-ja? Prse u lejua t hartohej nj projektrezolut, q n momentin fillestar t hartimit, t lihej t shkaktonte nj pshtjellim serioz dhe hallakatje, n politikn shqiptare, sidomos kur kjo pasqyrohej n media? Prse nj televizion pasqyronte nj qndrim t rezoluts, diametralisht t kundrt me nj televizion tjetr? Prse, n fund fare, pas 114 ndryshimeve u miratua kjo projektrezolut nga t gjith pjesmarrsit, vetm me nj vot kundr (me sa duket, ajo e hartuesit t saj)? Prse kjo rezolut n fillim e penalizonte rnd Shqiprin deri aty sa mund t rrezikonte liberalizimin e vizave (pikrisht kt moment disa televizione e pasqyronin me shum eksklamacion)?
Me sa duket, lobimet kundr liberalizimet t vizave aq e patn fuqin dhe ndikimin, n krijimin e nj standardi t dyfisht (t prmendur nga kreu i delegacionit t Azerbajxhanit n PACE). N momentet vendimtare, kur duhen marr vendime t rndsishme dhe brenda nj gjeopolitike t Evrops, kto lobime tingllojn foshnjarake dhe qesharake. Kjo sht arsyeja, q deri ditn e fundit, lobimi antiliberalizim tentoi fort prmbysjen e nj situate, tashm t prcaktuar, pa kuptuar qart q ishte nj betej e humbur. Evropa, n kt rast, luajti me lobistt antiliberalizim, si macja me miun. E lan pren t shijonte disa aste t fundit t jets.
N fakt, n rastin shqiptar pati diskutime t ndryshme. Sigurisht, edhe brenda Parlamentit Evropian ka shum lobime, t cilat krijojn kt pshtjellim dhe dyzim parimesh. Por, rezultantja n fund sht respektimi i ligjit. Kt nuk po kupton kreu opozitar, q po bn t gjitha tentativat pr nj prmbysje situate, duke krijuar at “dualizim”, pr t ciln bn fjal parlamentari azerbajxhanas Seidov. Lobimet sigurisht do t jen refleksion i kulturave t ndryshme, politikave t ndryshme, t gjeneruara nga vende, rajone t ndryshme, i mentaliteteve, i ideologjive t ndryshme, i krahve politik t ndryshme, por q jan gjithprfshir n “klubin e elits”. Prandaj, ai sot konsiderohet “klubi i elits”, pasi nnkupton przgjedhjen midis ktyre diversiteteve kulturore, sociale, politike, psikologjike t asaj m t mirs s mundshme. Edhe n kt diversitet, ka nj konstante t prbashkt, q sht respektimi i ligjit dhe nnshtrimi ndaj regjimeve, vetm demokratike. Sigurisht, ky diversitet pasqyrohet n diversitet mendimi, por jo qndrimi, kur bhet fjal pr principet themelore t demokracis. Kto lobime e ojn logjikisht kreun e delegacionit t Azerbajxhanit n Strasburg, n deklaratat e tij pr dualitet dhe dyfytyrsi. N rastin konkret, q ai mori shembull, asnjher nuk iu vu gishti n mnyr eksplicite fajtorit, ashtu si Sejdov penalizoi pr qndrimin destruktiv faktorin opozitar n Shqipri. N fakt, as Kshilli i Evrops dhe as Parlamenti Evropian asnjher nuk e luajtn kt rol shum qart dhe n mnyr konsekuente u deklaruan n mbrojtje t ligjit, n respektim t institucioneve demokratike dhe Parlamentit, si dhe transparencs, por gjithmon n kuadrin ligjor. Ekzistenca e ktyre lobimeve nuk mund t jet vese respektim i ktyre diversiteteve, por me nj toleranc, deri n kufijt e ligjit. Raportuesit grek n PE iu la fush e lir veprimi, lobimi, hartimi t projektrezoluts, por n fund, me 114 ndryshimet, raporti nuk mbeti vese shum pak dhe larg nga origjinali grek.
“Dhe i vetm shkoj n luft”, do t mbetet Edi Rama n krkesn e tij t hapjes s kutive, duke u mbshtetur n kt krkes, t konsideruar nga ai “legjitime”, por gjith t mbshtetur n nj form dhe koh t gabuar ligjore. Njkohsisht, bn edhe veprimin e gabuar, duke ikur nga Parlamenti. Kjo lloj ikjeje nga Parlamenti n shqip quhet ndryshe zbythje. Ikja nga Parlamenti n momentin e miratimit t ligjeve apo krcnimi pr mosvajtje fare n Parlament sht politika e zbythjes, pasi sht ikje pa kushte, e paarsyetuar, e pamotivuar. sht trheqje pas nj beteje t humbur. Kreu opozitar hedh iden e nj ikjeje me dshir, si nj mjet pr t realizuar qllimet dhe politikat e tij. N fakt, sht nj ikje-zbythje e detyruar nga muret e pathyeshme t ligjit, q ia vendosin t gjith faktort. sht nj ikje e detyruar, orientuese, destabilizuese, defaktorizuese, denatyralizuese, vese jo dshiruese. Politikani as nuk largohet, as nuk qndron n politik pa votn e elektoratit. Politik nuk do t thot t iksh e t vish, sipas qejfit. sht obligim, prmbushje interes-votuesish. N politik t sjell dhe t largon vota e qytetarve, vota e hedhur n kuti dhe jo vota e bler n tregun e lobist-ndrtuesve apo edhe lobist-prishs-liberalizim-vizash. Vota e qytetarve e ka vendosur opozitn n Parlament, ku i sht dhn e drejta ligjore t votoj, qoft edhe kundr. Elektorati do t dij, duhet t dij dhe ka t gjitha t drejtat t dij. Si do t’ia shpjegosh elektoratit kur t t pyes pr shum ligje dhe t krkoj shum arsye se prse nuk sht miratuar ky apo ai ligj? Do t'i thuash q nuk isha n seanc? Zbythja nuk sht forma e vetme e kundrshtimit apo e mosaprovimit. Thnia prball “jo” apo “kundr” me vot dhe me argument n Parlament sht forma m klasike dhe deri m tash ka rezultuar forma m efikase demokratike. Zbythje sht t mos kesh forcn t prballesh, t argumentosh. N t gjitha prballjet, ku opozita ka pretenduar “Berisha ik”, ka pasur nj rezultat t prmbysur, ku i sht dashur jo vetm t ik, por edhe t zbythet. Tani mund ta konsiderojm pa asnj mdyshje jo ikje-politik, por zbythje-politik me nj rezultante t prbashkt ikje-zbythje politike. Kjo politik tashm sht stabilizuar prej nj viti dhe pritet t vazhdoj edhe n vijim. Kemi deklarata pr nj ikje-zbythje t re nga Parlamenti t opozits. Kemi deklarata pr nj ik-zbythje nga zgjedhjet e pritshme vendore t 2011-s. N kt zbythje, opozita do dit po del m e mpakur, m e firuar, jo vetm n mbshtets, por far sht m e rndsishme, m e rrudhur n qndrime politike (tashm sht krejt e njtrajtshme dhe pa habitur asknd), n ide, n argumente, n programe. Nuk po qndron dot as prball nj gazetareje, qoft ajo edhe e VOA-s. T qndrosh prball, qoft edhe nj gazetari dhe t argumentosh, sht nj fitore, t qndrosh prball nj gazetari dhe ta ofendosh, sht nj ikje-zbythje (figurativisht je zbythur nga argumenti). Kreu i opozits duhet t kuptoj se nuk ikn Edi personalisht (ikja e nj individi sht e leht), por ikn 25% e elektoratit. Kjo ecejake po e shndrron opozitn nga m qesharaket, t para n t gjith historikun e parlamentarizmit 18-vjear shqiptar.
U hodh ideja nga ana e opozits pr nj lobim kundr liberalizimit t vizave, e cila u pasqyrua prgjat gjith kohs, q nga momentet e para t hartimit t projektrezoluts e deri n momentet e fundit. Por finalja ishte po-ja e madhe nga ana e PE-s, kur ajo e gjykon t arsyeshme. Opozita nuk po arrin as te “jo-ja” e drejt dhe parlamentare, por po ik-zbythet n nj ikje t detyruar. Qndro, argumento dhe pastaj thuaj edhe jo-n parlamentare, por t paktn prballu institucionalisht. Me politikn e ik-zbythjes, Edi Rama do t mbetet “Dhe i vetm trim, n luft”. N kto dit t Kampionatit Botror t futbollit po ndeshemi pikrisht me psikologjin e humbsve, q n momentet m delikate orientohen dhe bjn gabime pas gabimesh. Pikrisht, kto jan momentet q bjn diferencn midis profesionistve dhe diletantve. Profesionistt ruajn qetsin pr t
sa m pak gabime n momentet delikate, q n nj moment oportun t marrin revanshin pr t'u
fitues. Diletantt orientohen dhe bjn gabim pas gabimi pr t mbetur humbs. Kreu opozitar e ka futur veten tek diletantt politik dhe po bn gabim pas gabimi n nj moment humbjeje, q po i sjell prhumbje politike.