Provimet e Lirimit, ndryshojne te gjitha procedurat
Luljeta Ndoka
Te gjitha procedurat e provimeve te Lirimit per nxenesit e shkollave 9-vjecare do te jene si te Matures Shteterore, por ndryshimi do te jete numri i pyetjeve dhe perberja e tyre. Meqenese kete vit eshte hera e pare qe aplikohet sistemi 9-vjecar ne vendin tone, eshte menduar edhe per menyren ndryshe, te testimit te nxenesve. Ne rregulloren e re, publikuar dje nga Ministria e Arsimit dhe Shkences, sanksionohen te gjitha procedurat e zhvillimit te provimeve te Lirimit, si dhe menyra se si duhet te hartohen tezat.
Testi
Struktura e tezes se provimeve te Lirimit, eshte menduar qe te permbaje rreth 20 pyetje, prej te cilave 10 te jene me alternativa dhe 10 te jene me zhvillim, pak a shume e njejta strukture qe ndiqet edhe ne provimet e Matures Shteterore. "Lendet jane dy; Gjuhe-Lexim dhe Matematike. Provimet do te behen vetem me shkrim", thuhet ne rregulloren e provimeve te Lirimit. Sipas rregullores me te re, vleresimi i pergjigjeve te nxenesve, behet me pike te cilat ekuivalentohen ne note. Gjithashtu, vleresimi i cdo pergjigjeje te dhene nga nxenesi per kerkesen perkatese, mbeshtetet ne skemen e vleresimit te pergatitur nga AVA. Skema e vleresimit eshte nje standard vleresues, i njejte per cdo nxenes. Cdo pergjigje e plote, e sakte ose e pjesshme, e dhene nga nxenesi per cdo kerkese, vleresohet me pike, sipas skemes se vleresimit. Bashke me testet per cdo PL, AVA i dergon KPL te DAR/ZA skemen e vleresimit te testit dhe skemen e konvertimit te pikeve ne nota. Vleresues i jashtem per PL eshte cdo mesues i shkolles 9-vjecare, ose specialist me pervoje ne mesimdhenie ne lenden qe zhvillohet provimi. Cdo test vleresohet nga dy vleresues, por ne rastet kur midis dy vleresuesve ka ndryshime pikesh per te njejtat kerkesa, kryetari i vleresuesve te lendes, cakton nje vleresues te trete, vendimi i te cilit eshte perfundimtar.
Korrigjimet
Pervec menyres se testimit, AVA ka menduar edhe per menyren e korrigjimit te testeve, e cila mendohet se do te jete edhe kjo, e njejte me ate te Matures Shteterore. "Keto punime te nxenesve, qe i takojne juridiksionit te nje Zyre Arsimore rrethi dhe nje Drejtorie Arsimore Rajonale, do te mblidhen dhe do te korrigjohen ne nje qender vleresimi te percaktuar prej Drejtorise Arsimore Rajonale, sikurse edhe Matura Shteterore. Ndryshimi i vetem eshte se nese ne Maturen Shteterore, te gjitha punimet grumbullohen fillimisht ne Tirane dhe me pas shperndahen ne kater qendra, ne provimet e Lirimit, punimet e cdo rrethi mblidhen ne qendren e ngritur prane tij", thone burime nga AVA. Per te pergatitur testet, AVA gjate muajit dhjetor ka kryer edhe nje sere testimesh paraprake me nxenesit e shkollave per te pare njohurite e tyre, ku calojne dhe ku kane perparesi. Sipas te dhenave paraprake rezulton se nga 3.500 nxenes te testuar, ka rezultuar se nje pjese e mire e tyre kane veshtiresi ne algjeber, e cila eshte edhe pjesa me e veshtire e Matematikes. Sipas rregullores, DAR/ZA ngre grupe monitoruesish te vleresimit te testeve sipas lendeve, te cilet ne menyre te rastesishme monitorojne testet e vleresuara. Keta grupe gjithashtu shqyrtojne rast per rast, te gjitha testet qe raportohen si te dyshimta per kopjim nga vleresuesit e testeve. Procesi i vleresimit te testeve mbikeqyret nga perfaqesues i MASH, ndersa shpallja e rezultateve behet jo me shume se 15 dite, pas cdo provimi Lirimi.
Sanksionet, te parashikuara ne Kodin e Punes
Nese shkelin rregullat, mbikeqyresit do te ndeshkohen, deri ne ndjekje penale
Per cdo shkelje te dispozitave te rregullores, nga personat pergjegjes te provimeve te Lirimit, do te zbatohen sanksionet perkatese te parashikuara ne Kodin e Punes. Behet fjale qe nga verejtje me paralajmerim, e deri pushim nga puna. Sipas rregullores, administratori i provimit, qe caktohet per mbikeqyrjen e nxenesve, nuk eshte mesues i asaj shkolle dhe i lendes qe po merret ne provim. Gjate provimit ai zbaton nje sere rregullash, si: Ndalon mbajtjen e celularit gjate zhvillimit te provimit, drejton nxenesit neper vende dhe nuk lejon nderrimin e vendeve, pervec stilolapsit dhe certifikates personale, ne tavolinen e cdo nxenesi nuk lejon asgje tjeter, sigurohet qe cdo nxenes e ka kuptuar se cfare duhet te beje, gjate kohes se provimit, ze nje pozicion qe te mbikeqyre te gjithe mjedisin e provimit, nuk largohet per asnje moment nga mjedisi i provimit, nuk lejon ngrenien, zhurmen, kopjen ose komunikimin e nxenesve me njeri-tjetrin. Gjithashtu, ai vendos cdo nxenes ne menyre te tille, qe cdonjeri te shikoje ne te njejtin drejtim, nuk i pergjigjet asnje pyetjeje te nxenesit mbi permbajtjen e testit, nuk lejon per asnje arsye, largimin e nxenesit nga mjedisi i provimit, pa realizimin e procesit te sekretimit, vendos ne dosjen e caktuar materialet e provimit qe dorezohen nga nxenesit, ndalohet te shfletoje ose te beje shenime ne materialet e provimit, si gjate tij edhe pas tij, nuk lejon asnje nxenes te largohet nga mjedisi i provimit pa dorezuar testin, nuk lejon asnje nxenes te kete kohe shtese per zhvillimin e provimit, si dhe nuk lejon asnje individ tjeter te paautorizuar ne mjedisin e provimit.
Te gjitha procedurat e provimeve te Lirimit per nxenesit e shkollave 9-vjecare do te jene si te Matures Shteterore, por ndryshimi do te jete numri i pyetjeve dhe perberja e tyre. Meqenese kete vit eshte hera e pare qe aplikohet sistemi 9-vjecar ne vendin tone, eshte menduar edhe per menyren ndryshe, te testimit te nxenesve. Ne rregulloren e re, publikuar dje nga Ministria e Arsimit dhe Shkences, sanksionohen te gjitha procedurat e zhvillimit te provimeve te Lirimit, si dhe menyra se si duhet te hartohen tezat.
Testi
Struktura e tezes se provimeve te Lirimit, eshte menduar qe te permbaje rreth 20 pyetje, prej te cilave 10 te jene me alternativa dhe 10 te jene me zhvillim, pak a shume e njejta strukture qe ndiqet edhe ne provimet e Matures Shteterore. "Lendet jane dy; Gjuhe-Lexim dhe Matematike. Provimet do te behen vetem me shkrim", thuhet ne rregulloren e provimeve te Lirimit. Sipas rregullores me te re, vleresimi i pergjigjeve te nxenesve, behet me pike te cilat ekuivalentohen ne note. Gjithashtu, vleresimi i cdo pergjigjeje te dhene nga nxenesi per kerkesen perkatese, mbeshtetet ne skemen e vleresimit te pergatitur nga AVA. Skema e vleresimit eshte nje standard vleresues, i njejte per cdo nxenes. Cdo pergjigje e plote, e sakte ose e pjesshme, e dhene nga nxenesi per cdo kerkese, vleresohet me pike, sipas skemes se vleresimit. Bashke me testet per cdo PL, AVA i dergon KPL te DAR/ZA skemen e vleresimit te testit dhe skemen e konvertimit te pikeve ne nota. Vleresues i jashtem per PL eshte cdo mesues i shkolles 9-vjecare, ose specialist me pervoje ne mesimdhenie ne lenden qe zhvillohet provimi. Cdo test vleresohet nga dy vleresues, por ne rastet kur midis dy vleresuesve ka ndryshime pikesh per te njejtat kerkesa, kryetari i vleresuesve te lendes, cakton nje vleresues te trete, vendimi i te cilit eshte perfundimtar.
Korrigjimet
Pervec menyres se testimit, AVA ka menduar edhe per menyren e korrigjimit te testeve, e cila mendohet se do te jete edhe kjo, e njejte me ate te Matures Shteterore. "Keto punime te nxenesve, qe i takojne juridiksionit te nje Zyre Arsimore rrethi dhe nje Drejtorie Arsimore Rajonale, do te mblidhen dhe do te korrigjohen ne nje qender vleresimi te percaktuar prej Drejtorise Arsimore Rajonale, sikurse edhe Matura Shteterore. Ndryshimi i vetem eshte se nese ne Maturen Shteterore, te gjitha punimet grumbullohen fillimisht ne Tirane dhe me pas shperndahen ne kater qendra, ne provimet e Lirimit, punimet e cdo rrethi mblidhen ne qendren e ngritur prane tij", thone burime nga AVA. Per te pergatitur testet, AVA gjate muajit dhjetor ka kryer edhe nje sere testimesh paraprake me nxenesit e shkollave per te pare njohurite e tyre, ku calojne dhe ku kane perparesi. Sipas te dhenave paraprake rezulton se nga 3.500 nxenes te testuar, ka rezultuar se nje pjese e mire e tyre kane veshtiresi ne algjeber, e cila eshte edhe pjesa me e veshtire e Matematikes. Sipas rregullores, DAR/ZA ngre grupe monitoruesish te vleresimit te testeve sipas lendeve, te cilet ne menyre te rastesishme monitorojne testet e vleresuara. Keta grupe gjithashtu shqyrtojne rast per rast, te gjitha testet qe raportohen si te dyshimta per kopjim nga vleresuesit e testeve. Procesi i vleresimit te testeve mbikeqyret nga perfaqesues i MASH, ndersa shpallja e rezultateve behet jo me shume se 15 dite, pas cdo provimi Lirimi.
Sanksionet, te parashikuara ne Kodin e Punes
Nese shkelin rregullat, mbikeqyresit do te ndeshkohen, deri ne ndjekje penale
Per cdo shkelje te dispozitave te rregullores, nga personat pergjegjes te provimeve te Lirimit, do te zbatohen sanksionet perkatese te parashikuara ne Kodin e Punes. Behet fjale qe nga verejtje me paralajmerim, e deri pushim nga puna. Sipas rregullores, administratori i provimit, qe caktohet per mbikeqyrjen e nxenesve, nuk eshte mesues i asaj shkolle dhe i lendes qe po merret ne provim. Gjate provimit ai zbaton nje sere rregullash, si: Ndalon mbajtjen e celularit gjate zhvillimit te provimit, drejton nxenesit neper vende dhe nuk lejon nderrimin e vendeve, pervec stilolapsit dhe certifikates personale, ne tavolinen e cdo nxenesi nuk lejon asgje tjeter, sigurohet qe cdo nxenes e ka kuptuar se cfare duhet te beje, gjate kohes se provimit, ze nje pozicion qe te mbikeqyre te gjithe mjedisin e provimit, nuk largohet per asnje moment nga mjedisi i provimit, nuk lejon ngrenien, zhurmen, kopjen ose komunikimin e nxenesve me njeri-tjetrin. Gjithashtu, ai vendos cdo nxenes ne menyre te tille, qe cdonjeri te shikoje ne te njejtin drejtim, nuk i pergjigjet asnje pyetjeje te nxenesit mbi permbajtjen e testit, nuk lejon per asnje arsye, largimin e nxenesit nga mjedisi i provimit, pa realizimin e procesit te sekretimit, vendos ne dosjen e caktuar materialet e provimit qe dorezohen nga nxenesit, ndalohet te shfletoje ose te beje shenime ne materialet e provimit, si gjate tij edhe pas tij, nuk lejon asnje nxenes te largohet nga mjedisi i provimit pa dorezuar testin, nuk lejon asnje nxenes te kete kohe shtese per zhvillimin e provimit, si dhe nuk lejon asnje individ tjeter te paautorizuar ne mjedisin e provimit.