Qipro, aty ku ndarja qndron si hije
Historia e konfliktit n Qipro
Ishulli me bukuri t veanta natyrore
Nj ishull i vogl n mes t detit Mesdhe me nj peizazh gati prrallor t cilin njeriu mund t ket shum pak raste n jet pr t par, Qipro t jep mundsin t prjetosh emocione t veanta. Qipro n fakt t jep mundsin t jetosh n nj moment dy realitete, dy bot t ndryshme dhe dy kultura q jan sa t afrta, aq edhe t largta me njra-tjetrn. Pr t qen i qart q n fillim duhet theksuar se ky shkrim i kushtohet m shum asaj pjes t ishullit pr t ciln shqiptart din shum pak, pr t mos thn se nuk kan informacione far, Republiks turke t Qipros s Veriut. Ky emr n fakt njihet vetm nga Turqia dhe nuk gzon njohje ndrkombtare. Konflikti i vitit 1974 ka krijuar dy realitete t ndryshme n kt ishull t vogl. Ndonse nuk pranohet ndrkombtart dhe aq m pak nga grekt, n pjesn veriore t ishullit ekziston nj shtet me t gjitha institucionet e tij, ekziston nj shoqri q ndryshon nga ajo e pjess jugore. Por prpara se t hym n historin e konfliktit t Qipros duhen theksuar bukurit e veant q zoti i ka falur ktij vendi. Udhtimi jon merr shkas nga nj ftes e qeveris s Qipros veriore me rastin e 33-vjetorit t ndrhyrjes ushtarake t n ishull. N fakt kur na ra n dor kjo ftes duhet thn se e pam pak me habi pasi kishim pak informacion pr vendin se ku do t shkonin. E para pyetje q n lindi ishte se kush sht ky shtet me t cilin ne nuk kemi marrdhnie zyrtare. Ky fakt pr t qen i sinqert t krijon pak skepticizm n vetvete. Megjithat me nj avion t linjs ajrore turke nisemi nga aeroporti i ri n Rinas drejt Stambollit, nj destinacion mjaft i njohur ky pr shqiptart vitet e fundit. Prej Stambollit nisemi drejt aeroportit t Erxhanit n Qipron Veriore. Mbrritja n aeroport ishte kontakti i par pr ne me kt vend dhe duhet thn se godina e tij t jepte padyshim prshtypjen e nj vendi t zhvilluar. Nj aeroport modern me nj kapacitet dika m t madhe se Rinasi, me njerz t qeshur me nj buzqeshje mirseardhje tipike mesdhetare.
Lefkosha ( Nikosia), Berlini i fundit n Evrop
Lefkosha ashtu si e quajn turqit apo Nikosia si e thrrasin grekt, sht kryeqyteti i Qipros. sht nj kryeqytet i prbashkt dhe q ndan dy pjest e ishullit. Qyteti sht i ndar n mes me nj vij q quhet vija e gjelbr dhe ku t z syri tek-tuk ndonj ushtar t Organizats s Kombeve t Bashkuara. Ndarja e Lefkoshs prbn ndoshta murin e fundit t Berlinit t mbetur pa u rrzuar n Evrop. Qyteti me afro 150 mij banor, nga t cilt rreth 80 mij jetojn n pjesn greke dhe pjesa tjetr n pjesn turke, ka pamjen e nj qyteti tipik mesdhetar, ku mund t gjesh pran njra-tjetrs kishn dhe xhamin. Me nj arkitektur t przier ku t bien n sy katedralet me stilin e vjetr venedikas dhe xhamit e mdha t stilit osman, Lefkosha ruan t gjall shenja t bashkjetess shum shekullore t dy kulturave. Qyteti ndahej n dy pjes dhe ku binte n sy dhe zhvillimi i ndryshm i tyre. Prball nga tarraca e hotelit ku po shijonin mngjesin tradicional, shoqruesi yn na tregon disa godina n mes t qytetit duke thn se aty fillon ndarja. Nuk kishte mur, dhe as tela me gjemba, nuk kishte as lum dhe as porta t mdha mesjetare, ishte dhe nj vij imagjinare t ciln e respektonin banort nga t dyja ant e qytetit. N Lefksoha koht e fundit ishin ngritur dy pika kalimi kufitar q bnin t mundur lvizjen e njerzve nga t dyja ant e qytetit. Sipas statistikave q na treguan n pjesn turke, do dit rreth 4 mij turko-qipriot kalonin drejt pjes tjetr t qytetit. Shum prej tyre shkonin pr t punuar dhe nj pjes tjetr pr tregti. Megjithse n baz t rregullave t vendosura nga OKB, nuk mund t mbaje m shum se 120 euro n xhep kur t kaloje n pjes greke t ishullit. Kjo mas ishte marr pr t mos lejuar tregtin mes dy palve. Katedralet e shumta n kt qytet ishin ruajtur me fanatizm duke mbajtur t gjall nj pjes t historis s lasht. Me nj arkitektur marramendse kto ndrtesa gjigante konkurronin pa frik me katedralet e famshme t Roms apo t Parisit vetm se pr to shum pak njerz n bot kishin dijeni.
Plazhet, mrekullia e Mesdheut
Pas ndarjes s ishullit n vitin 1974, pjesa m bukur e bregdetit kishte mbetur n veri. Plazhe t mrekullueshme t cilat njeriun e trheqin sa po t shkel n to dhe mrekullia q vinte nga kombinimi i natyrs s but bregdetare me malet ishin pjesa m e bukur e ishullit. Republika turke e Qipros s Veriut sht e izoluar duke vuajtur pasojat e nj embargoje prej shum vitesh. Ky sht dhe shkaku kryesor q nj vend kaq i bukur n mes t detit t mos shfrytzoj dot resurset e tij natyrore. Kilometra t tra plazhe shum pak t populluara, ruanin n vetvete nj qetsi t habitshme. Megjithat turizmi pr kt republik t vogl ishte nj nga shtyllat kryesore t ekonomis. Qipro Veriore, ndoshta sht vendi i dyt n bot pas Las Vegas-it pr nga numri i kazinove. Nata n qytetet e Qipros ishte e mbushur me drita t shumta q tregonin emrat e kazinove dhe trhiqnin klientt e shumt t apasionuar pas lojrave t fatit. Msojm se kto kazino xhirojn miliona dollar n vit dhe q trheqin njerz t pasur nga t katr ant e bots. Kto kazino jan t njohura edhe pr disa shqiptar t kamur t cilt preferojn ti shpenzojn parat e tyre n Qipro, larg syrit t t njohurve t tyre.
Universitetet
Sistemi i arsimit t lart prbn nj nga lokomotivat e ekonomis s Qipros Veriore. Me 6 universitete t mdha dhe me 45 mij student nga 44 vende t ndryshme te bots, kjo republik e vogl kishte krijuar nj sistem arsimor t shklqyer dhe mjaft modern. Pr nj vend me 250 mij banor, 45 mij student jan nj shifr marramendse. Kushtet mjaft komode q ofronin kto universitete kishin
q ato t frekuentoheshin nga student q vinin nga vende t ndryshme t bots dhe q krijonin nj mozaik kulturash pr tu pasur zili. Near East University dhe Eastern Mediterranean University ishin dy institucionet m t mdha t arsimit t lart q kishin rreth 30 mij student nga vende te ndryshme t bots. Izolimi q prjeton Qipro e Veriut pr shkak t mosnjohjes ndrkombtare koht e fundit kishte filluar t prekte edhe sistemin e arsimit t lart n kt vend. Republika e Qipros (Qipro e Jugut) me influencn e saj si nj shtet antar i Bashkimit Evropian kishte ndrhyr pr t penguar pranimin e ktyre universiteteve n procesin e Karts s Bolonjs. Kjo ndrhyrje konsiderohej nga stafet akademike n veri si nj prpjekje pr t izoluar m tej vendin.
Ku ndodhet Qipro
Republika turke e Qipros s Veriut ka nj siprfaqe prej 3,355 kilometra katror dhe nj popullsi prej 265 mij banorsh. Ndodhet n lindje t detit Mesdhe dhe ka nj distanc prej 70 kilometrash nga Turqia, 100 kilometra nga Siria dhe 320 kilometra nga Egjipti.
Ishulli me bukuri t veanta natyrore
Nj ishull i vogl n mes t detit Mesdhe me nj peizazh gati prrallor t cilin njeriu mund t ket shum pak raste n jet pr t par, Qipro t jep mundsin t prjetosh emocione t veanta. Qipro n fakt t jep mundsin t jetosh n nj moment dy realitete, dy bot t ndryshme dhe dy kultura q jan sa t afrta, aq edhe t largta me njra-tjetrn. Pr t qen i qart q n fillim duhet theksuar se ky shkrim i kushtohet m shum asaj pjes t ishullit pr t ciln shqiptart din shum pak, pr t mos thn se nuk kan informacione far, Republiks turke t Qipros s Veriut. Ky emr n fakt njihet vetm nga Turqia dhe nuk gzon njohje ndrkombtare. Konflikti i vitit 1974 ka krijuar dy realitete t ndryshme n kt ishull t vogl. Ndonse nuk pranohet ndrkombtart dhe aq m pak nga grekt, n pjesn veriore t ishullit ekziston nj shtet me t gjitha institucionet e tij, ekziston nj shoqri q ndryshon nga ajo e pjess jugore. Por prpara se t hym n historin e konfliktit t Qipros duhen theksuar bukurit e veant q zoti i ka falur ktij vendi. Udhtimi jon merr shkas nga nj ftes e qeveris s Qipros veriore me rastin e 33-vjetorit t ndrhyrjes ushtarake t n ishull. N fakt kur na ra n dor kjo ftes duhet thn se e pam pak me habi pasi kishim pak informacion pr vendin se ku do t shkonin. E para pyetje q n lindi ishte se kush sht ky shtet me t cilin ne nuk kemi marrdhnie zyrtare. Ky fakt pr t qen i sinqert t krijon pak skepticizm n vetvete. Megjithat me nj avion t linjs ajrore turke nisemi nga aeroporti i ri n Rinas drejt Stambollit, nj destinacion mjaft i njohur ky pr shqiptart vitet e fundit. Prej Stambollit nisemi drejt aeroportit t Erxhanit n Qipron Veriore. Mbrritja n aeroport ishte kontakti i par pr ne me kt vend dhe duhet thn se godina e tij t jepte padyshim prshtypjen e nj vendi t zhvilluar. Nj aeroport modern me nj kapacitet dika m t madhe se Rinasi, me njerz t qeshur me nj buzqeshje mirseardhje tipike mesdhetare.
Lefkosha ( Nikosia), Berlini i fundit n Evrop
Lefkosha ashtu si e quajn turqit apo Nikosia si e thrrasin grekt, sht kryeqyteti i Qipros. sht nj kryeqytet i prbashkt dhe q ndan dy pjest e ishullit. Qyteti sht i ndar n mes me nj vij q quhet vija e gjelbr dhe ku t z syri tek-tuk ndonj ushtar t Organizats s Kombeve t Bashkuara. Ndarja e Lefkoshs prbn ndoshta murin e fundit t Berlinit t mbetur pa u rrzuar n Evrop. Qyteti me afro 150 mij banor, nga t cilt rreth 80 mij jetojn n pjesn greke dhe pjesa tjetr n pjesn turke, ka pamjen e nj qyteti tipik mesdhetar, ku mund t gjesh pran njra-tjetrs kishn dhe xhamin. Me nj arkitektur t przier ku t bien n sy katedralet me stilin e vjetr venedikas dhe xhamit e mdha t stilit osman, Lefkosha ruan t gjall shenja t bashkjetess shum shekullore t dy kulturave. Qyteti ndahej n dy pjes dhe ku binte n sy dhe zhvillimi i ndryshm i tyre. Prball nga tarraca e hotelit ku po shijonin mngjesin tradicional, shoqruesi yn na tregon disa godina n mes t qytetit duke thn se aty fillon ndarja. Nuk kishte mur, dhe as tela me gjemba, nuk kishte as lum dhe as porta t mdha mesjetare, ishte dhe nj vij imagjinare t ciln e respektonin banort nga t dyja ant e qytetit. N Lefksoha koht e fundit ishin ngritur dy pika kalimi kufitar q bnin t mundur lvizjen e njerzve nga t dyja ant e qytetit. Sipas statistikave q na treguan n pjesn turke, do dit rreth 4 mij turko-qipriot kalonin drejt pjes tjetr t qytetit. Shum prej tyre shkonin pr t punuar dhe nj pjes tjetr pr tregti. Megjithse n baz t rregullave t vendosura nga OKB, nuk mund t mbaje m shum se 120 euro n xhep kur t kaloje n pjes greke t ishullit. Kjo mas ishte marr pr t mos lejuar tregtin mes dy palve. Katedralet e shumta n kt qytet ishin ruajtur me fanatizm duke mbajtur t gjall nj pjes t historis s lasht. Me nj arkitektur marramendse kto ndrtesa gjigante konkurronin pa frik me katedralet e famshme t Roms apo t Parisit vetm se pr to shum pak njerz n bot kishin dijeni.
Plazhet, mrekullia e Mesdheut
Pas ndarjes s ishullit n vitin 1974, pjesa m bukur e bregdetit kishte mbetur n veri. Plazhe t mrekullueshme t cilat njeriun e trheqin sa po t shkel n to dhe mrekullia q vinte nga kombinimi i natyrs s but bregdetare me malet ishin pjesa m e bukur e ishullit. Republika turke e Qipros s Veriut sht e izoluar duke vuajtur pasojat e nj embargoje prej shum vitesh. Ky sht dhe shkaku kryesor q nj vend kaq i bukur n mes t detit t mos shfrytzoj dot resurset e tij natyrore. Kilometra t tra plazhe shum pak t populluara, ruanin n vetvete nj qetsi t habitshme. Megjithat turizmi pr kt republik t vogl ishte nj nga shtyllat kryesore t ekonomis. Qipro Veriore, ndoshta sht vendi i dyt n bot pas Las Vegas-it pr nga numri i kazinove. Nata n qytetet e Qipros ishte e mbushur me drita t shumta q tregonin emrat e kazinove dhe trhiqnin klientt e shumt t apasionuar pas lojrave t fatit. Msojm se kto kazino xhirojn miliona dollar n vit dhe q trheqin njerz t pasur nga t katr ant e bots. Kto kazino jan t njohura edhe pr disa shqiptar t kamur t cilt preferojn ti shpenzojn parat e tyre n Qipro, larg syrit t t njohurve t tyre.
Universitetet
Sistemi i arsimit t lart prbn nj nga lokomotivat e ekonomis s Qipros Veriore. Me 6 universitete t mdha dhe me 45 mij student nga 44 vende t ndryshme te bots, kjo republik e vogl kishte krijuar nj sistem arsimor t shklqyer dhe mjaft modern. Pr nj vend me 250 mij banor, 45 mij student jan nj shifr marramendse. Kushtet mjaft komode q ofronin kto universitete kishin
q ato t frekuentoheshin nga student q vinin nga vende t ndryshme t bots dhe q krijonin nj mozaik kulturash pr tu pasur zili. Near East University dhe Eastern Mediterranean University ishin dy institucionet m t mdha t arsimit t lart q kishin rreth 30 mij student nga vende te ndryshme t bots. Izolimi q prjeton Qipro e Veriut pr shkak t mosnjohjes ndrkombtare koht e fundit kishte filluar t prekte edhe sistemin e arsimit t lart n kt vend. Republika e Qipros (Qipro e Jugut) me influencn e saj si nj shtet antar i Bashkimit Evropian kishte ndrhyr pr t penguar pranimin e ktyre universiteteve n procesin e Karts s Bolonjs. Kjo ndrhyrje konsiderohej nga stafet akademike n veri si nj prpjekje pr t izoluar m tej vendin.
Ku ndodhet Qipro
Republika turke e Qipros s Veriut ka nj siprfaqe prej 3,355 kilometra katror dhe nj popullsi prej 265 mij banorsh. Ndodhet n lindje t detit Mesdhe dhe ka nj distanc prej 70 kilometrash nga Turqia, 100 kilometra nga Siria dhe 320 kilometra nga Egjipti.