Reformat dhe revolucionet ruse kanë ardhur gjithmonë nga lart

Nga Sergio Romano
(Corriere della Sera)

Në disa përgjigje ju keni theksuar përpjekjet e reformave në Rusinë Cariste. Kush ishte më shumë reformator: Pjetri I, Aleksandër I dhe Aleksandri II? Dhe për Bashkimin Sovjetik Hrushovi dhe Gorbaçovi? Pyet lexuesi Sergio Pippi, drejtorin e rubrikës “Letra” në gazetën prestigjioze italiane “Corriere della Sera”.
Dhe ja përgjigjja e Sergio Romano, historia dhe editorialist...
I dashur Pippi, në listën e tuaj do të shtoja Piotr Stolypin, kryeministri i Nikola II, autori i një reforme agrare që propozoi krijimin e një figure jo shumë të njohur social në historinë ruse: atë pronarit fshatar. Ai konfliktua me rezistencën e ambienteve konservatore dhe u vra nga një personazh i paqartë, gjysmë revolucionar e gjysmë agjent i Okhrana (KGB-ja në atë kohë), në Shtëpinë e Operës në Kiev më 14 shtator të 1911. Më i madh i reformatorëve të përmendur në letrën e tuaj është sigurisht Pjetri i Madh. Ai shkatërroi shtetin feudal të paraardhësve të tij, "burokratizoi" aristokracinë e vjetër duke e futur, me "tabelën e fisnikërisë", në aparatin e administratës, krijoi një shtet të ri, të modeluar mbi atë të vendeve perëndimore që ai i kish vizituar gjatë një "Grand" turne në Evropë, dhe ndërtoi një kryeqytet që Pushkini e quajti atë një "ballkon përballë Europës”. 
Në cilësinë e reformës së Alexander I, perandor gjatë luftërave Napoleonike, unë kam dyshime të shumta. Ai dukej liberal, në stilin e despotëve të ndriçuar të shekullit të tetëmbëdhjetë, por nuk hoqi asnjë prej prerogativave të tij autokratike dhe të zhgënjyer shpresat e atyre që kishin vendosur shpresat e tyre në të. Më shumë reformist ishte Aleksandri II, “Cari liberator” i cili emancipuar bujkrobërit në vitin 1861 dhe e krijoi, me themelimin e këshillit territorial (zemstvo), një lloj demokracie rurale. Hrushovi e dinte se Bashkimi Sovjetik kishte përfunduar në një udhë të vdekur dhe u përpoq për riorganizimin e ekonomisë me një plan ambicioz njëzet-vjeçar që e bënte asnjë koncesion të vërtetë, megjithatë, iniciativën individuale. Ai dështoi  me sukses, por të paktën pati meritën për të  denoncuar tmerret e regjimit stalinist dhe e hapte një dritëz modeste të lirisë në shoqërinë sovjetike.
Gorbaçovi ishte trim dhe shkoi larg në rrugën e reformave, por perestrojka nuk ndihmoi aspak ekonominë kombëtare dhe pati efekte paradoksale për të përshpejtuar rënien e shtetit sovjetik. Boris Jelcin shpërbeu aparatit gjigant të industrinë e shtetit, por e la atë të bjerë në duart e disa"oligarkëve” të paskrupullt. Të gjitha këto reforma kanë, i dashur Lippi, të njëjtën karakteristike. Ata kanë ardhur nga lart-poshtë mbi kokën e një shoqërie që nuk merrte pjesë, madje dhe shumë në mënyrë të tërthortë, për përpunimin e tyre. Pati dy revolucione në vitin 1905 dhe 1917, por pushteti u kthye menjëherë në duart e një pakice: një rreth i vogël i fisnikëve rreth Carit të parë, më pas afër Leninit dhe Partia bolshevike. Sot ne jemi dëshmitarë të një ringjallje të shoqërisë ruse që duket shumë premtues. Ata që dalin në rrugët e Moskës kundër projektligjit të Duma Shtetërore mbi manifestimet dhe kundër fuqisë së pretenduar të Kremlinit që kërkojnë që vendi i tyre të bëhet më në fund në një shtet të së drejtës. Kjo do të jetë, nëse kenë sukses, reforma e parë që nuk është dhuruar nga shtetit rus.