Rruga e Kosovs: Nism e guximshme - barr e madhe
Aq shum sht folur pr rrugn e Kosovs n media gjate 15 viteve t fundit sa q deri para dy viteve mendohej se kjo rrug nuk do t realizohej kurr. Ky togfjalsh dukej se ishte nj shprehje politike ku do an nxitohej ta prfshinte n premtimet e veta politike por tejet e guximshme pr t hedhur hapa konkret. Bhet fjal pr segmentin nga Miloti n Morin pasi pjesa nga Durrsi n Milot konsiderohet rrug me parametra t lart. Segmenti Milot-Morin sht i gjat rreth 110 km dhe kalon n zonat e banuara Milot-Rubik-Rrshen-Rreps-Thirr-Kalimash-Kuks-Morin.
Hapi i par lidhur me kt segment u hodh nga qeveria Majko n vitet 1999-2000 me nismn e tij t quajtur taksa e rrugs s Kosovs, e cila u mblodh por kurr nuk u morr vesh se sa dhe far vrime t shtetit ton te brisht mbylli. Flitet se u mblodhn rreth 40 milion USD, por kjo shum ishte shum larg (ult) vlerave q kjo rrug do t krkonte pr zbatim.
Po gjat ksaj kohe u hartua edhe fizibiliteti i ksaj rruge nga TEKNIK dhe MOT MC DONALD.
M pas ishte prsri nj qeveri e majt q hodhi edhe nj hap tjetr duke hartuar projektet e zbatimit t segmenteve relativisht m t thjesht t ksaj rruge me shpresn se duke patur projektet do t mund t gjendeshin investitor. Banka Botrore kishte shprehur vullnetin pr t financuar segmentin e par dhe m t thjesht Milot-Rrshen. Ky segment i parashikuar me nj sr parametrash t lart me nj gjatsi prej 26km dhe gjersi 11m dhe nj kosto prej rreth 50 milion EURO u krkua t reduktohej sipas krkesave t Banks Botrore me pretekstin se ata kishin alokuar vetm 26 milion EURO! Aktualisht ky segment sht n zbatim e sipr sipas krkesave t Banks Botrore.
Segmenti tjetr dhe m i vshtiri Rrshen-Kalimash dukej se ishte nj sfid politike dhe financiare pasi ishte e kuptueshme se kostoja e saj shkonte m shum sa vlera e gjith investimeve n rrug n Shqipri gjat gjith viteve pas 90 t marr s bashku nga buxheti i shtetit dhe investitor t huaj!
Do t duhej nj nism e guximshme e qeveris s djatht t sapoardhur n pushtet n 2005 q kjo rrug t hynte n zbatim. Kjo qeveri e shpalli rrugn e Kosovs prioritetin kombtar dhe pr kt hodhi tre hapa. E para kontraktoi zbatues shqiptar dhe t huaj pr zbatimin e rrugs Kalimash Morin prve nj segmenti t vshtir prej 5km q ende nuk ka filluar. Rruga Kalimash-Morin me gjatsi rreth 25km dhe gjersi 20m ka 1 vit q po zbatohet.
E dyta kjo qeveri nprmjet nj procedure tenderuese angazhoi 2 kompani t huaja pr hartimin e projekt zbatimit t segmentit rrugor Rrshen-Kalimash me gjatsi rreth 55km dhe gjersi 20m pra me katr krosi.
Nuk vonoi shum dhe qeveria lidhi nj kontrat me nj nga kompanit e zbatimit m t mdha n bot kompanin amerikane Bechtel n bashkpunim me kompanin turke Enka pr zbatimin e ktij segmenti nprmjet nj procesi t prshpejtuar i cili u kontestua nga opozita pr arsye se u tenderua pa projektin e zbatimit. Kjo rrug pritej ti kushtonte buxhetit t shtetit rreth 450 milion EURO.
Ndrkoh q projekti paraprak i hartuar nga dy kompanit nj italiane dhe nj franceze e nxori segmentin Rrshen-Kalimash n vlerat e rreth 700 milion EURO! Sigurisht q kjo ra si bomb mbi qeverin e cila tashm i kishte hyr nj rruge pa kthim. Buxheti i shtetit do t vshtirsohej por nuk mjaftoi, pr kt qeveria do t krkonte kredi tregtare me interesa t larta pasi Banka Botrore nuk pranoi ta investonte.
Ende pa prfunduar projekti qeveria i alokon kompanis zbatuese nj avanc prej 100 milion EURO pr t filluar me mobilizimin e kantierit dhe punime fillestare n zbatim. Me marrjen e avancs Bechtel-Enka kreu mobilizimin dhe ka filluar zbatimin.
Aktualisht segmenti prej 5km ne dalje t Kalimashit dhe q prben edhe segmentin e fundit t pa financuar dhe me kosto rreth 45 milion EURO pritet te investohet nga Banka Islamike e Zhvillimit.
Duket se qeveria i ka
hesapet e financimit dhe dasht Zoti kjo rrug do t prfundoj. Por a i ka
hesapet kjo qeveri se far dmi i kryet buxhetit t shtetit? Se si do ta paguaj borxhin e jashtm? Se far projektesh t tjera n t gjitha fushat do t sakrifikohen pr hir t ksaj rruge? A duhej kjo rruge t zbatohej dhe investohej me 4 korsi q n fillim? Sigurisht q koha ka pr ta vrtetuar, por dasht Zoti q qeveria t ket prgjigje pr t gjitha kto pikpyetje.
Shnim: Autori ka marr pjes n hartimin e projekteve t segmenteve t rrugs Milot-Morin; shifrat jan t prafrta dhe t rrumbullakosura.
Hapi i par lidhur me kt segment u hodh nga qeveria Majko n vitet 1999-2000 me nismn e tij t quajtur taksa e rrugs s Kosovs, e cila u mblodh por kurr nuk u morr vesh se sa dhe far vrime t shtetit ton te brisht mbylli. Flitet se u mblodhn rreth 40 milion USD, por kjo shum ishte shum larg (ult) vlerave q kjo rrug do t krkonte pr zbatim.
Po gjat ksaj kohe u hartua edhe fizibiliteti i ksaj rruge nga TEKNIK dhe MOT MC DONALD.
M pas ishte prsri nj qeveri e majt q hodhi edhe nj hap tjetr duke hartuar projektet e zbatimit t segmenteve relativisht m t thjesht t ksaj rruge me shpresn se duke patur projektet do t mund t gjendeshin investitor. Banka Botrore kishte shprehur vullnetin pr t financuar segmentin e par dhe m t thjesht Milot-Rrshen. Ky segment i parashikuar me nj sr parametrash t lart me nj gjatsi prej 26km dhe gjersi 11m dhe nj kosto prej rreth 50 milion EURO u krkua t reduktohej sipas krkesave t Banks Botrore me pretekstin se ata kishin alokuar vetm 26 milion EURO! Aktualisht ky segment sht n zbatim e sipr sipas krkesave t Banks Botrore.
Segmenti tjetr dhe m i vshtiri Rrshen-Kalimash dukej se ishte nj sfid politike dhe financiare pasi ishte e kuptueshme se kostoja e saj shkonte m shum sa vlera e gjith investimeve n rrug n Shqipri gjat gjith viteve pas 90 t marr s bashku nga buxheti i shtetit dhe investitor t huaj!
Do t duhej nj nism e guximshme e qeveris s djatht t sapoardhur n pushtet n 2005 q kjo rrug t hynte n zbatim. Kjo qeveri e shpalli rrugn e Kosovs prioritetin kombtar dhe pr kt hodhi tre hapa. E para kontraktoi zbatues shqiptar dhe t huaj pr zbatimin e rrugs Kalimash Morin prve nj segmenti t vshtir prej 5km q ende nuk ka filluar. Rruga Kalimash-Morin me gjatsi rreth 25km dhe gjersi 20m ka 1 vit q po zbatohet.
E dyta kjo qeveri nprmjet nj procedure tenderuese angazhoi 2 kompani t huaja pr hartimin e projekt zbatimit t segmentit rrugor Rrshen-Kalimash me gjatsi rreth 55km dhe gjersi 20m pra me katr krosi.
Nuk vonoi shum dhe qeveria lidhi nj kontrat me nj nga kompanit e zbatimit m t mdha n bot kompanin amerikane Bechtel n bashkpunim me kompanin turke Enka pr zbatimin e ktij segmenti nprmjet nj procesi t prshpejtuar i cili u kontestua nga opozita pr arsye se u tenderua pa projektin e zbatimit. Kjo rrug pritej ti kushtonte buxhetit t shtetit rreth 450 milion EURO.
Ndrkoh q projekti paraprak i hartuar nga dy kompanit nj italiane dhe nj franceze e nxori segmentin Rrshen-Kalimash n vlerat e rreth 700 milion EURO! Sigurisht q kjo ra si bomb mbi qeverin e cila tashm i kishte hyr nj rruge pa kthim. Buxheti i shtetit do t vshtirsohej por nuk mjaftoi, pr kt qeveria do t krkonte kredi tregtare me interesa t larta pasi Banka Botrore nuk pranoi ta investonte.
Ende pa prfunduar projekti qeveria i alokon kompanis zbatuese nj avanc prej 100 milion EURO pr t filluar me mobilizimin e kantierit dhe punime fillestare n zbatim. Me marrjen e avancs Bechtel-Enka kreu mobilizimin dhe ka filluar zbatimin.
Aktualisht segmenti prej 5km ne dalje t Kalimashit dhe q prben edhe segmentin e fundit t pa financuar dhe me kosto rreth 45 milion EURO pritet te investohet nga Banka Islamike e Zhvillimit.
Duket se qeveria i ka
hesapet e financimit dhe dasht Zoti kjo rrug do t prfundoj. Por a i ka
hesapet kjo qeveri se far dmi i kryet buxhetit t shtetit? Se si do ta paguaj borxhin e jashtm? Se far projektesh t tjera n t gjitha fushat do t sakrifikohen pr hir t ksaj rruge? A duhej kjo rruge t zbatohej dhe investohej me 4 korsi q n fillim? Sigurisht q koha ka pr ta vrtetuar, por dasht Zoti q qeveria t ket prgjigje pr t gjitha kto pikpyetje.
Shnim: Autori ka marr pjes n hartimin e projekteve t segmenteve t rrugs Milot-Morin; shifrat jan t prafrta dhe t rrumbullakosura.