Sa do te presim jashte dyerve te BE-se
Ne Tirane apo ne Shkup ne Podgorice apo Sarajeve politikanet jane duke u bere gjithnje e me te vetedijshem se hyrja ne Europe nuk do te jete e lehte. Ndoshta asnjehere me pare se tani lideret e rinj te Ballkanit e kane kuptuar se trokitja ne dyert e shtepise se perbashket te evropianeve duhet bere ne nje kohe tjeter. Dhe arsyet jane te shumta. Progres-raportet e fundit per Shqiperine Malin e Zi Bosnjen e Serbine ishin me pesimiste se ato te pak viteve me pare. Franca dhe Gjermania dy nga vendet me konservatore per sa i perket zgjerimit vijojne te jene ne pozicionet e tyre. Europa e Bashkuar ka telashe te reja brenda shtepise se saj dhe se syte ka filluar ti drejtoje larg Ballkanit Perendimor drejt vatrave te tjera nga ku ajo ka frike se mund ti vine te papriturat. Dhe ketu ne Tirane e njohin kete pergjumje te Evropes ndaj jo rastesisht Berisha pohon ne shtypin perendimor s nuk ka ndonje predispozite te madhe per zgjerimin e BE-se. E tha pak dite me pare kete edhe kryeministri maqedonas Gruevski por e ka pohuar hera-heres edhe malazezi Gjukanovic vendi i te cilit duket se i ka kaluar testet qe BE-ja i ka vene vitin e fundit. Shihet qarte se frika e evropianeve ka arsyet e saj te cilat jane shume me konkrete. Kusherinjte e vegjel te Ballkanit po mbeten te varfer problematike dhe te pasigurt per te nesermen e tyre dhe per vete rajonin. Vec kesaj ata po e shohin veten te margjinalizuar duke u ndjere nga viti ne vit te harruar nga procesi per zgjerim i cili eshte stopuar brenda kufijve lindore te BE-se. Por duket se ka edhe nje frike tjeter ajo qe cilesohet si argumenti ekonomik i pengeses se anetaresimit te shpejte. Ne Berlin per shembull ekziston dilema se cfare do te behet me te varfrit e Ballkanit nese do te hyjne ne nje shtepi te madhe qe ka problemet e saj. Dihet se Gjermania eshte vendi qe tradicionalisht ka paguar me shume se te gjitha vendet e tjera ne familjen europiane dhe se sipas vezhguesve te ndryshem e sheh me dyshim dhe skepticizem pranimin e nje vendi te ri apo te nje grup vendesh te varfra dhe te pazhvilluara sikunder jane vendet e Ballkanit Perendimor. Gjermania druhet se do te paguaje edhe me shume por edhe me gjate nese ky rajon do te akomodohet ne oborrin e pasme te BE-se. Kriza ekonomike ka bere qe vendet e BE-se te lodhen nga zgjerimi dhe te flase ne favor te qendrimit gjermano-francez. Jo rastesisht 6 muaj me pare Angela Merkel u tregoi kufijte e vendeve te Ballkanit kur tha prere dhe pa asnje ekuivok.
Ne BE vetem Kroacia. Te tjeret duhet te presin ndoshta edhe per dhjete vjet me pas. Me kete qendrim gjerman te kancelares Merkel duket se ndodhi ajo qe peshperitej ne keto 4-5 vitet e fundit ne korridoret diplomatike te Parisit Brukselit apo Romes. Me cfare po shihet per ata qe hartoje strategjite e zgjerimit nuk ka me rezerva. Ballkanit duhet ti thuhet troc. Pra thene ndryshe te inkurajohen drejt pritjes duke mos hequr dore njekohesisht nga shpresa se e vetmja mundesi e vertete eshte ajo e bashkimit me komunitetin. Duket se me e zymte eshte tabloja qe mberrin nga sa me poshte zyrave qendrore zbresim. Atje ne rruge ku evropiani i thjeshte ndjehet i bezdisur dhe i pasigurt me nje zgjerim te ri te kufijve te shtepise se tij te perbashket. Rezultatet e eurobarometrit per disa nga vendet kryesore evropiane jane te trishtuara dhe numri i qytetareve ne kontinent qe nuk kerkojne zgjerim te metejshem sa vjen e po rritet. Rasti i aderimit te Rumanise dhe Bullgarise ishte dhe vijon te mbetet nje zhgenjim i vertete. Te bezdisur nga ky precedent por edhe te mberthyer ne daren e nje krize qe nuk dihet se kur do te mbaroje ne kryeqytetet e Evropes se vjeter te rreshtojne papunesine terrorizmin trafiqet krimin dhe ndotjen qe do tu mberrinte ne pragun e shtepise me futjen ne BE edhe te ballkanasve problematike. Per shume skeptike askush nuk pret qe Evropa te jete me mire po te kete brenda oborrit te saj vendet e varfra dhe te prapambetura te rajonit. Dhe nese kancelarja Merkel flet pa doreza per limit ne kapacitete perthithese te BE-se te tjere politikane e diplomate ne Rome Londer apo Paris nuk harrojne te bejne me dije se edhe zgjerimi e ka nje fund dhe se ai nuk mund te behet me pa rregulla nxitueshem e pa kontekstet perkatese qe ne gjuhet respektive perkthehen si kushte kritere e reforma pa fund. Eumlshte per kete arsye qe jo rastesisht progres- raportet qe dolen kete here nga ngrehina e BE-se ishin shume here me te ashpra dhe me me shume kushte per tu plotesuar. Cka do te thote se kjo perspektive afatgjate ne krahasim me zgjerimin e pare ne drejtim te lindjes se BE-se ben qe ne kohe reformat te mos jene aq mbreselenese. Dhe ky eshte nje problem qe e ngadaleson dukshem te gjithe progresin. Prandaj edhe shihet se BE-ja punoi fort me Ballkanin Perendimor ne disa linja te tjera. Keshtu liberalizimi i vizave me Shqiperine dhe Bosnjen u konsiderua si nje valvul shkarkimi qe do te amortizoje per nje periudhe zhgenjimin e qytetareve te ketyre vendeve ndaj lodhjes europiane. Mbetet per tu pare sesa shpejt do te merziten keta qytetare me kete zgjidhje deri sa te fillojne te kuptojne se vizat ishin karamelja e radhes qe iu hodh nga dritarja e nje treni qe iken pa ndaluar ne stacion. Sepse neser te gjithe do ta kuptojne se mund te hysh lirshem ne Evrope dhe te mos konsiderohesh nje evropian por te shikosh se si i ngrihen te tjera perde te hekurta Ballkanit Perendimor duke e konsideruar kete rajon si nje paradhome te erret dyert e te cilave Evropa nuk do te donte tia hapte kurre me qejf dhe me deshire.
Ne BE vetem Kroacia. Te tjeret duhet te presin ndoshta edhe per dhjete vjet me pas. Me kete qendrim gjerman te kancelares Merkel duket se ndodhi ajo qe peshperitej ne keto 4-5 vitet e fundit ne korridoret diplomatike te Parisit Brukselit apo Romes. Me cfare po shihet per ata qe hartoje strategjite e zgjerimit nuk ka me rezerva. Ballkanit duhet ti thuhet troc. Pra thene ndryshe te inkurajohen drejt pritjes duke mos hequr dore njekohesisht nga shpresa se e vetmja mundesi e vertete eshte ajo e bashkimit me komunitetin. Duket se me e zymte eshte tabloja qe mberrin nga sa me poshte zyrave qendrore zbresim. Atje ne rruge ku evropiani i thjeshte ndjehet i bezdisur dhe i pasigurt me nje zgjerim te ri te kufijve te shtepise se tij te perbashket. Rezultatet e eurobarometrit per disa nga vendet kryesore evropiane jane te trishtuara dhe numri i qytetareve ne kontinent qe nuk kerkojne zgjerim te metejshem sa vjen e po rritet. Rasti i aderimit te Rumanise dhe Bullgarise ishte dhe vijon te mbetet nje zhgenjim i vertete. Te bezdisur nga ky precedent por edhe te mberthyer ne daren e nje krize qe nuk dihet se kur do te mbaroje ne kryeqytetet e Evropes se vjeter te rreshtojne papunesine terrorizmin trafiqet krimin dhe ndotjen qe do tu mberrinte ne pragun e shtepise me futjen ne BE edhe te ballkanasve problematike. Per shume skeptike askush nuk pret qe Evropa te jete me mire po te kete brenda oborrit te saj vendet e varfra dhe te prapambetura te rajonit. Dhe nese kancelarja Merkel flet pa doreza per limit ne kapacitete perthithese te BE-se te tjere politikane e diplomate ne Rome Londer apo Paris nuk harrojne te bejne me dije se edhe zgjerimi e ka nje fund dhe se ai nuk mund te behet me pa rregulla nxitueshem e pa kontekstet perkatese qe ne gjuhet respektive perkthehen si kushte kritere e reforma pa fund. Eumlshte per kete arsye qe jo rastesisht progres- raportet qe dolen kete here nga ngrehina e BE-se ishin shume here me te ashpra dhe me me shume kushte per tu plotesuar. Cka do te thote se kjo perspektive afatgjate ne krahasim me zgjerimin e pare ne drejtim te lindjes se BE-se ben qe ne kohe reformat te mos jene aq mbreselenese. Dhe ky eshte nje problem qe e ngadaleson dukshem te gjithe progresin. Prandaj edhe shihet se BE-ja punoi fort me Ballkanin Perendimor ne disa linja te tjera. Keshtu liberalizimi i vizave me Shqiperine dhe Bosnjen u konsiderua si nje valvul shkarkimi qe do te amortizoje per nje periudhe zhgenjimin e qytetareve te ketyre vendeve ndaj lodhjes europiane. Mbetet per tu pare sesa shpejt do te merziten keta qytetare me kete zgjidhje deri sa te fillojne te kuptojne se vizat ishin karamelja e radhes qe iu hodh nga dritarja e nje treni qe iken pa ndaluar ne stacion. Sepse neser te gjithe do ta kuptojne se mund te hysh lirshem ne Evrope dhe te mos konsiderohesh nje evropian por te shikosh se si i ngrihen te tjera perde te hekurta Ballkanit Perendimor duke e konsideruar kete rajon si nje paradhome te erret dyert e te cilave Evropa nuk do te donte tia hapte kurre me qejf dhe me deshire.