Saga e nje mbreti te pakurorezuar
Speciale/ Historia e Familjes Mbreterore Shqiptare qe mbajti fronin vetem nje vit ndersa ruajti pallatin ne gjithe strukturen e fronit per gati nje shekull edhe pse pa fron te kurorezuar
Ska rene Mbreteria ne Shqiperi. Ne ditet e zise ndarjes nga jeta te Leka Zogut I ku njerez nuk shterin duke hyre ne heshtje ne vilen e pallatit mbreteror protokolli mbreteror nuk i le gje manget nga organizimi shteteror i ceremonise. Keshtjellat e dinastise se Zogut gjithmone jane dukur sikur qendrojne menjane ne nje ligjesi organike ne heshtje qekurse Zogu i pare u veteshpall Mbret i shqiptareve. Truprojat flamujt e ngulur mbi shtize ne dy anet e hyrjes se pallatit tapeti jeshil... hyrja drejt odes se pritjes kameriere te veshur me kemishe te bardhe e jeleke te zinj uniforme sherbejne kafene shqiptareve te ardhur ne te kater anet e Shqiperise per mortin e Mbretit Leka Zogut te Pare.
Mire se erdhet Zonje eshte pritja e pandryshuar solemne e Princit Ndersa oborrtaret e Mbretit mbajne cdo gje nen kontroll kujdesen ne mikpritjen e njerezve nga personalitete te politikes e deri ne bashkefshataret e ardhur nga zonat e Matit.
Cdo pike e protokollit mbreteror respektohet. Princi trashegimtari i fronit nuk leviz. As nuk mund te flase per asnje media na thote nje prej oborrtareve jane rregullat e protokollit te vendosura ne ditet e zise. Cfare e mban kaq te mirorganizuar pallatin mbreteror prej gati nje shekulli nderkohe qe vendi yne ka kaluar tallaze pushtimi e mbajti diktaturen me te eger ne kembe sa pasojat e saj mbi deformimin psikologjik te shqiptareve vazhdojne Pergjigja me e thjeshte eshte Mbreteri Vetem nje vit jete me 38-39 pinjollet e monarkise pavaresisht kalvarit saga e tyre e mepasme ka vazhduar te jetoje ne fryme mbreterie. Nje lloj simbolizmi mistik duke ruajtur e trasheguar hijen mbreterore edhe pse jo me Fron te shpallur.
Saga e ikjeve
Me 27 prill te vitit 1938 me nje ceremoni madheshtore te zhvilluar ne ambientet e Pallatit Mbreteror ne Tirane Mbreti i shqiptareve Ahmet Zogu vuri kuroren martesore me princeshen Geraldina Apony e cila rridhte nga nje familje aristokrate. Cifti mbreteror nuk mundi te jetonte me shume se nje vit ne Shqiperi sepse me 6 prill 1939 kur atyre kishte vetem dy dite qe u kishte lindur trashegimtari u detyruan qe te largoheshin nga Shqiperia per ne Greqi. Shkaku i largimit te familjes Mbreterore nga atdheu ishte agresioni italian ne Shqiperi per te cilin ai kishte zgjedhur daten e lindjes se djalit te Mbretit Zog dhe trashegimtarit te vetem te familjes Mbreterore. Mbreteresha Geraldine se bashku me djalin dhe njerezit qe e shoqeronin me 6 prill 1939 kaloi kufirin dhe hyri ne territorin grek duke u vendosur ne qytetin e Follorines.
Nje dite me pas u bashkua me ta edhe Mbreti Ahmet Zogu. Mbreti Jorgos i Greqise duke mos dashur te hynte ne konflikte me Italine i sugjeroi Mbretit Zog qe te vazhdonte udhetimin e tij me ne lindje ku ai do te ishte me i qete dhe do te kishte ndihmen e pakursyer te miqve te tij te vjeter.
Prill 1939 ne Greqi dhe Turqi
Nga mesi i muajit prill te vitit 1939 Mbreti Ahmet Zogu me Oborrin e tij Mbreteror dhe rreth 2000 besniket e tij u nis nga Greqia dhe mberriti ne Stamboll te Turqise.
Aty dolen per ta pritur me mijera vete kryesisht shqiptare te vendosur aty prej vitesh te cilet pershendeten ardhjen e tij dhe shprehen zemerim per pushtimin e Shqiperise nga Italia Fashiste. Mbreti Zog me gjithe mbeshtetjen qe gjeti ne Turqi vendosi te largohej pasi e ndjente veten krejt te izoluar nga shtetet Perendimore te Evropes ku dhe luhej e gjithe politika. Ai vendosi te largohej ne France e cila i kishte dhene me pare garancine se pranonte ta priste Mbretin Zog me gjithe suiten mbreterore.
Gusht 1939 ne France dhe ne Angli
Udhetimi i Mbretit Zog zgjati disa muaj duke udhetuar nga Turqia ne Bullgari Rumani Poloni Suedi dhe prej andej mberriti ne Paris. Gjate ketij udhetimi te gjate ne ndalesat qe u bene ne Bukuresht dhe ne Varshave Mbretin Zog kishin dal per ta pritur me mijra vete te cilet shprehnin simpatine per Familjen Mbreterore. Ai nuk qendroi per shume kohe ne France pasi ajo rrezikohej te pushtohej nga Gjermania dhe keshtu ai vazhdoi udhetimin e gjate per te mberritur ne Angli. Ne Angli Mbreti Zog si fillim u vendos ne nje hotel te Londres dhe me pak u largua per ne nje qyteze te vogel jo shume larg Londres.
Nje nga pasurite qe kishte mundur te merrte me vete Familja Mbreterore ishte edhe nje Mercedes te cilin atyre ua kishte bere dhurate Hitleri me rastin e marteses se Zogut me Geraldinen. Mbreti Zog kete makine ja beri dhurate Kryqit te Kuq te Anglise.
Gjate qendrimit ne Angli ai beri tentativa me autoritet e larta britanike per tu kthyer ne Shqiperi por duke qene se anglezet e kishin njohur pushtimin e Shqiperise nga Italia ata e kishin te pamundur te njihnin qeverine shqiptare ne mergim.
1945 ne Egjipt
Viti 1945 shenoi edhe fundin e Luftes se Dyte Boterore gje e cila i shoi edhe shpresat e Mbretit Zog per tu rikthyer ne Shqiperi. Mbreti Zog vendosi keshtu te largohej nga Anglia per ne Egjipt ku ne fuqi ishte Mbreti Faruk.
Atje Zogu me familjen e tij u vendos ne nje vile luksoze ne Aleksandri. Gjate qendrimit atje Mbreti Zog ndermori nje udhetim ne SHBA ku pati disa takime ne Departamentin e Shtetit. Autoritetet amerikane i ofruan Zogut zbarkimin e disa besnikeve te tij ne Shqiperi te cilet do te pergatisnin situaten per te rrezuar Qeverine Komuniste atje. Ndonese amerikanet e mbajten fjalen nuk u be e mundur qe Zogu te kthehej ne Shqiperi. Nderkohe ne Tirane u ekzekutuan njerezit besnike te Zogut. Gjate qendrimit ne Egjipt Princi Leka I u shkollua ne Victory Collage ku dhe u diplomua. Pas renies se Mbretit Faruk dhe ardhjes ne fuqi te Naserit ai vendosi te largohej nga Egjipti.
Gusht 1956 ne France
Ne gusht 1956 Mbreti Zog u vendos ne qytetin Cannes ne Francen Jugore dhe me pas u shperngul ne Paris. Aty ai qendroi deri ne vitin 1961 kur gjendja e tij shendetesore u rendua keqazi dhe Mbreteresha Geraldine e shtroi ne nje nga klinikat me moderne te Parisit.
Ai mbylli syte pergjithmone ne 6 prill te atij viti ne moshen 65-vjecare. Pak dite me vone ne baze te Statutit te Mbreterise Shqiptare te vitit 1928 princi Leka ne pranine e qindra shqiptareve te ardhur nga shume shtete te botes beri betimin ne hotelin Bristol duke u shpallur Mbreti Leka I.
1961 ne Spanje
Mbreteresha Geraldine dhe Mbreti Leka I u larguan nga Franca drejt Spanjes sepse aty ishte ne fuqi Gjenerali Franko i cili u siguroi atyre nje jete krejt te qete.
Atje Mbreti Leka I vazhdoi perseri studimet ne Royal Academy e me pas u diplomua ne shkencat politike ne Sorbone te Frances.
Ne Madrid ku ai jetonte me te emen ai takonte eksponente antikomuniste e bisedonte me ta per rrezimin e qeverise se Enver Hoxhes. Me 10 tetor 1975 Mbreti Leka I u martua me mbretereshen Suzane qe kishte lidhje gjaku me familjen mbreterore te Anglise.
1978 ne Afriken e Jugut
Pas largimit nga Spanja Mbreti Leka i Pare u vendos ne Afriken e Jugut. Pas shume vite qendrimi ne Afriken e jugut ne veren e 1994 pas shembjes se diktatures ne Shqiperi Mbreti Leka i Pare erdhi ne Tirane i shoqeruar nga Ministri i Oborrit Abedin Mulosmani ku ai nuk qendroi me shume se 48 ore. Arsyeja e largimit te tij u komunikua nga media zyrtare me faktin se ai nuk kishte ardhur si nje qytetar i zakonshem por me pasaporten e Mbreterise Shqiptare te vitit 1928 gje e cila binte ndesh me ligjet e shtetit shqiptar ne fuqi.
Kthimi ne Tirane i Familjes Mbreterore
Familja Mbreterore shqiptare mberriti ne Tirane ne nje te premte rreth mesdites nga Johanesburgu Afrika e Jugut pas nje mergimi prej 63 vjetesh.
Karvani me makina te simpatizanteve ka shoqeruar qe nga Aeroporti Nene Tereza ne Rinas e deri ne Tirane pjesetaret e familjes mbreterore nenen mbretereshe Geraldina trashegimtarin e fronit Leka Zogu dhe stafin e tyre te ngushte dhe nje pjese te personelit te sherbimit. Familja mbreterore u vendos ne ish-vilen qeveritare nr. 4 prane qendres se Tiranes.
U be shume e famshme parulla monarkiste te padegjuar me aq urti biblike prej shqiptareve Paqe-bashkim-vellazerim. Ne qershor 2002 familja e ish-mbretit Ahmet Zogu u kthye perfundimisht ne atdhe. Leka Zogu ne Rinas eshte shprehur Dua te falenderoj popullin shqiptar shtetin shqiptar qe na dha kete rast me u kthye ne atdheun tone.
Kthimi i familjes mbreterore ne Shqiperi pati nje atmosfere te gezueshme nga perkrahesit e mbretit ku merrnin pjese shoqeruar me nje ndjesi vullnetmire nga autoritete shteterore ashtu dhe perfaqesues te partive politike shqiptare. Jane interesante deshmite kronikale kur mberriti familja mbreterore. Njerezit e thjeshte nga kujtimet e njihnin familjen mbreterore si themelues te shtetit modern ndersa analistet politike mendonin se kthimi i familjes mbreterore eshte me shume nje respektim i vlerave historike te deformuara nga diktatura komuniste gjate 50 vjeteve.
Kthimi i Leka Zogut te birit te ish-mbretit Zog u mundesua pas nje amnistie te shpallur per rolin e tij ne trazirat gjate referendumit per te ardhmen e monarkise. Mbi dy te tretat e shqiptareve e kundershtuan vendosjen e monarkise gjate referendumit te vitit 1997. Leka Zogu i cili ishte vetem disa dite kur familja e tij u largua nga Shqiperia gjate pushtimit italian te vitit 1939 ka jetuar ne Afriken e jugut per shumicen e kohes. Regjimi komunist me te ardhur ne fuqi ne vitin 1946 miratoi ligjin qe ndalonte trashegimtaret e kurores te ktheheshin ne atdhe me akuzen tradhti kombetare. Qysh prej arratise per here te pare Leka Zogu pati nje vizite 24-oreshe ne atdhe. Ndersa ne vitin 2002 u vendos perfundimisht pas nenshkrimit te nje peticioni nga deputete te djathte e te majte qe familja mbreterore te rikthehej ne Shqiperi. Pas ketij viti Leka Zogu zhvendoset krejtesisht ne Shqiperi ku nisin jeten e integruar shqiptare duke ruajtur staturen e monarkise per menyren e funksionit brenda pallatit mbreteror. Ndersa ky adaptim politik me sistemin demokratik republikan te Shqiperise ka ndodhur edhe me princin Leka duke u bere pjese e administrates shteterore ne vitin 2007 si keshilltar i Ministrit te Jashtem dhe tani keshilltar prane Ministrit te Brendshem.
Historia e Familjes Mbreterore
Historia ka nxjerre se pas vdekjes se Skenderbeut principata e Matit megjithese Kruja ra ne duart e armikut nuk u dorezua kurre edhe pas pushtimit te gjithe Shqiperise ajo nuk u dorezua po ashtu edhe motra e saj Mirdita nuk u dorezua kurre. Shume here matjanet ne perleshje u pergjaken me pushtuesin dhe po aq here triumfuan duke e mundur armikun.
Zemra e Matit ka qene Burgajeti ku ne majen e Burgajetit eshte keshtjella e Familjes Zogolli ku u preh shpirti i motres se Skenderbeut Mamica. Shume vale te terbuara u derdhen mbi kete ndertese te ngulur ne kodren e Burgajetit ajo u dogj tre here radhazi nga mizoria serbe dhe ne fund mbas luftes se dyte boterore nga regjimi komunist i cili e shkaterroi ndertesen. Nderkohe banoret e Burrelit moren guret dhe i perdoren per te ndertuar trotuaret e qytetit.
Zogu i Madh
Historia ka treguar se nga fundi i shekullit XV kjo familje erdhi ne Mat dhe u instalua ne Burgajet nga ku doli Zogu i Madh. Prejardhja e fisit te Zogolli eshte e veshur me mister dhe ka qene subjekt i mjaft gojedhenave te cilat kane kaluar brez mbas brezi. Nje nga versionet me te sakta dhe qe mund te degjohet edhe sot ne Mat eshte se fisi Zogolli ka qene nje nga tre fiset me te medha ne Kosove dhe kane jetuar ne zonen e Rrafshit te Dukagjinit. Mbas pushtimit te Kosoves nga osmanlinjte fisi Zogolli u detyrua te largohej dhe te vendoseshin ne Mat. Lufta kunder osmanlinjve bashkoi Zogollet me Kastriotet dhe ata lidhen nje aleance kunder pushtuesve. Sipas gojedhenave motra e heroit kombetar Gjergj Kastrioti Skenderbeu Princesha Mamica e Krujes u martua me nje nga burrat e Zogolleve per te forcuar aleancen. Sipas nje tjeter gojedhene ajo u martua me nje nga burrat e familjes Toptani.
Zogu i Madh pas vdekjes se Skenderbeut u terhoq neper malet e Matit ne qytetin Varosh te Matit Burija te Lures dhe ne qytetin e Bulqize duke u krijuar gjithnje trazira osmanlinjve dhe luftime te panderprera aq sa Mati mbeti pothuaj kryesisht autonom. Ne ato kohe Zogun e Madh osmanlinjte e quanin Furia e Zotit. Qendra e familjes ishte Varosh Vike ne Mat ku edhe sot jane germadhat e mureve te shtepive e qytetit. Pas shume luftimesh Zogu zbriti ne Burgajet te Matit ku dogji dhe shkaterroi familjen e Ballaban Pashes dhe vrau guvernatorin Otoman Gazi Begunsepse Guvernatori kishte kerkuar qe familjet e zones te dergonin vajzat e tyre tek Ai. Pas kesaj mori freret e pushtetit dhe mblodhi popullin e Matit duke u kerkuar te kene nje qendrim te perbashket per te sulmuar. Shqiptaret ishin betuar te zhduknin faren e fisit te Ballaban Pashes nga cibanet e Matit pasi kujtimi i ketij komandanti te trupave otomane i cili ishte shqiptar dhe me origjine nga Mati luftoi kunder Shqiperise gjate periudhes epike te Skenderbeut peshonte rende ne kujtimet e te gjithe shqiptareve. Sic dihet Ballaban Pasha u vra ne luftimet e fundit qe zhvilloi ne Ledhet te Krujes dhe varrin e ka ne Petrele te Tiranes. Sulltani edhe pse nuk donte u detyrua te njohte Zogun si sundimtar te Matit.
Megjithese osmanlinjte i bene te ditur Zogut per vendimin e sulltanit per ta njohur ate si sundimtar te Matit luftimet vazhdonin me terbim Zogu i Madh luftonte pa deshperim dhe pa u lodhur aspak dhe gjithnje me fitore.
Trimeria dhe zotesia e Zogut te Madh terhoqen vemendjen e Matit ku te gjitha familjet bujare e njohen per Prijes te Matit ne lufterat per liri dhe per te administruar autonomine. Pas kesaj Mati kurre nuk u pushtua nga fuqite Otomane dhe ishte gjithnje nen administrimin e Zogut aq sa e qeveriste vendin ne autonomi te plote. Zogu i Madh kishte shtrire influencen e tij jo vetem ne Mat e Diber por edhe ne Shqiperine e Mesme dhe ne ate kohe ishte bere tmerri i Otomaneve. Ai e qeveriste vendin sipas ligjeve te kanunit e te zakoneve te vendit.
Ne qytetin e Peladhis Bulqize nder ato gryka erdhen fuqite Otomane dhe u zhvilluan luftime shume te ashpra. Atje forcat shqiptare u komandonin nga Muzhaku. Nderkohe qe Zogu ishte duke luftuar ne fushat e Cidhnes se Dibres njoftohet se Muzhaku u vra dhe se forcat shqiptare u terhoqen ne Qafe-Buall te Klosit. Ai menjehere niset per ne Klos duke lene djalin e tij Ymer Zogun ne vend te tij ne Cidhne dhe organizoi forcat duke sulmuar nga te dy krahet forcat otomane nga Mali Plakth dhe nga Dhoksi. Trupat Otomane u terhoqen ne grykat e qytetit Peladhise te Bulqizes ku edhe u perforcuan. Keshtu pas 9 ditesh luftime te ashpra u vra Zogu i Madh se bashku me shume komandante te tjere te permendur.
Ymer Pashe Zogu
Zogu i Madh la djalin e tij i cili i vazhdoi traditat e familjes me se miri. Ymer Zogu ishte shume i urte i matur aq sa terhoqi vemendjen e shume fiseve dhe luftimet i zhvilloi pa nderprerje per liri dhe autonomi. Kishte marredhenie shume te mira me shtepine e Kapedan Gjon Marka si edhe me fiset e Dukagjinit pasi kishin doke e zakone te njejta dhe gezonin autonomi te plote ne vendet e tyre. Ymer Zogu vdiq ne Mat dhe u varros ne Zogaj te Lisit dhe ende ka mbetur shprehja ne Mat te vrafsha me pushken e Ymer Ages. Ishte nje organizator dhe administrator shume i mire.
Zogu i Vogel
Ymer Zogu la djalin e tij Zogun e vogel i cili kur vdiq Ymer Zogu ndodhej ne luginat e Rrogozhines dhe Peqin duke luftuar kunder osmanlinjte. Menjehere u kthye ne Mat dhe pasi rregulloi te gjitha dhe vuri rregull ne administraten e vendit si dhe ne sektoret e luftes angazhoi me keto detyra dy djemte e tij Abdullah dhe Selman Zogun te cilet te njohur nder luftera dhe me fiset kishin marredhenie shume te mira dhe u kthye prape ne Rrogozhine per te vendosur rregull atje ku do te vinte si komandant djalin e Muzhakut e vete te kthehej ne Mat pasi kishte nje moshe te thyer dhe donte te mbante nen kontroll qendren Matin.
Zogu mberriti ne Rrogozhine pasi rregulloj forcat dhe administraten kur po behej gati te nisej per ne Mat vjen lajmi se trupat e reja otomane marshojne grykes se Shkumbinit ne drejtim te Peqinit. Ky lajm e detyroi Zogun te ndalet dhe te forcoje radhet. Pas kater ditesh u ndeshen ne lartesine e Peqinit ku luftimet ishin shume te pergjakshme nga te dyja palet. Ne kete beteje pas dymbedhjete ditesh luftime te ashpra mbeti i vrare per liri Zogu i Vogel ne vitin 1614. U varros prane bregun te Lanes dikur lagja e pishes ne Tirane.
Abdullah Pashe Zogu
Pasardhesit djemte e Zogut te Vogel Abdullah dhe Selman Zogu vazhduan te ruajne autonomine dhe ta mbrojne vendin me ligje dhe administrate te drejte. Por luftimet e asaj periudhe ishin te pandalshme keshtu qe nder luftimet qe u zhvilluan ne gryken e Drinit te bardhe Cidhen Abdullah Zogu u vra ne nje beteje teper te ashper per liri. Pas 6 muajsh ne nje tjeter beteje te forte ne mbrojtje te Qafes se Bullit u vra edhe Selman Zogu duke lene djalin e Abdullah Zogut Mahmut Zogun. Abdullah Pash Zogu ne perpjekje per te krijuar aleanca kunder osmanlinjte shkoi deri ne Rusi per ti kerkuar ndihme Oborrit Perandorak Rus. Kater breza kaluan deri ne vrasjen me 1621 ne fushe te betejes ne Cidhen te Abdullah Zogut i cili ishte si shembull i krenarise kombetare shqiptare.
Mahmut Pashe Zogu
Abdullah Zogut la pas vetes Mahmut Pash Zogun i cili ishte shume i shkelqyer aq sa e beri edhe me te degjuar kete vend. Ai la djalin e tij Ahmet Zogun. Sic shihet jo te gjithe pjesetaret e familjes se permendur u vrane pasi me evolucionin e koheve keta filluan te perdorin pervec armeve edhe taktikat e diplomacise pasi fama e tyre kishte bere miq deri ne qarqet me te larta te Stambollit dhe te Evropes.
Ahmet Pashe Zogu
Ahmet Pashe Zogu ishte djali i trete i Mahmut Pashe Zogut. Mbas vdekjes se Mahmut Pashes ne krye te fisit duhej te ishte djali i madh i tij por djali i dyte i tij beri nje veper te turpshme vrau vellain e tij te madh nga ambicia e tij per pushtet. Matjanet e moren vesh kete histori dhe u mblodhen ne kuvend i cili perjashtoi djalin e dyte te Mahmut Pashes dhe e perzuri nga Mati ata vendosen qe djali i trete do te merrte kryesimin e fisit. Ahmet Pashe Zogu sundoi vendin me urtesi kuraje e duke ruajtur te gjitha traditat e familjes dhe doket e ligjet e kanunit te Lekes dhe te Skenderbeut.
Xhelal Pashe Zogu
Koha dhe historia na tregojne se brezat e familjes Zogu nuk pushuan kurre luftimet kunder armikut i cili mundohej kohe pas kohe ta pushtonte principaten e Matit e grykat e Dibres. Lufterat e Zogut te Madh e te pasardhesve et tij i dhane te kuptoje armikut se nuk kane vend ne Shqiperi por te largohen duke e lene ne fatet e saj. Si Mahmut Pash Zogu edhe i biri tij Ahmet Zogu do ta qeveriste vendin me urtesi ligj e drejtesi. Me pas do te vinin djemte e tij te cilet i kishte edukuar me kulture evropiane Xhelal Pash Zogu dhe Riza Zogu i cili sic do te shihet ishte sekretar i Lidhjes ne Lidhjen e Prizrenit.
Xhelal Pashe Zogu e shtriu influencen e tij jo vetem ne Turqi e Shqiperi por edhe ne Evrope aq sa Ali Pash Tepelena e cmonte aq shume sa e ngarkoi qe te shkonte ne te tij dhe te shqiptareve tek sulltani e ti paraqiste nje peticion ku thuhej se fuqia e vertete ne Ballkan ne ate kohe ishte Shqiperia e se do te ishte shume e nevojshme per qeverine osmane qe tu jepte shqiptareve liri e autonomi. Keta kishin kerkuat ti ndihmonin financiarisht e ti lejonin te qeveriseshin vet pasi Shqiperia nuk ishte pjese e perandorise otomane.
Xhelal Pashe Zogu nje burre shume I kulturuar I urte dhe guximtar pasi u keshillua dhe me patriote e miq shqiptare qe gjendeshin ne Stamboll ne ate kohe vendosi ti parashtroje kete peticion Sulltanit I sigurt se do tia arrinte qellimit pasi si ne qeveri pallat e ne ushtri shqiptaret kishin detyrat e larta. Sulltani e pranoi peticionin e Xhelal Pashe Zogut dhe me nje Irade u akordoi shqiptareve lirine per te mesuar gjuhen shqipe e per kete qellim u dha 2700 lira ari osmane per te ndertuar dhe per te hapur shkollat shqipe.
Xhelal Pashe Zogu kishte marredhenie shume te mira me Austrine pasi perandoria austro-hungareze u interesonte shume per Shqiperine duke ndjekur politiken e saj te Lindjes se aferme ku si pretekst kishte mbrojtjen e elementit Katolik Shqiptar. Ai mori nje fame te madhe sidomos ne Evrope. Osmanlinjte e kishin si hale ne sy dhe e shihnin se ky haptazi perpiqej per autonomine shqiptare. Me ne fund gjeten menyren per ta eliminuar duke e helmuar ne Vjene. Por osmanlinjte e moren kufomen e tij dhe me shume nderim e derguan ne Stamboll ku u varros. Varri i tij edhe sot eshte ne
Haxhi Badem Uskunda ne Stamboll. Ishte ambasador ne Moske ne Vjene dhe cmohej shume si nga shqiptaret ashtu edhe nga te huajt.
Edhe vellai i Xhelal Pashe Zogut Riza Zogu ishte njeri shume i edukuar dhe sic e thame edhe me lart ai ishte sekretar i Lidhjes Prizrenit nje patriot shume i flakte per te drejtat e popullit shqiptar saqe shtepia e tij ishte gjithmone plot me patriote e personalitete te ardhur nga vendet evropiane pasi cdo pergatitje behej ne shtepine e tij. Osmanlinjte duke pare se ky me nacionalistet e tjere po pergatitnin nje kryengritje kur po kthehej nga Prizreni per ne Mat e rrethuan dhe e vrane. Keshtu nje kurore tjeter iu shtua familjes Zogu bijte me te mire te se ciles dhane jeten per liri dhe autonomi te vendit.
Xhemal Pashe Zogu
Xhelal Pashe Zogu kishte lene nje djale Xhemal Pashe Zogu i ati i Mbretit Zogu I i cili e qeverise Matin me ate shpirtin e tij te madh qe e kishte trasheguar brez pas brezi prej Familjes Zogu. Xhemal Pasha pervec bujarise se rralle burrerore dhe ruajtjes se dokeve kishte arritur te formonte nje kulture te gjere politike dhe administrative aq sa ti imponohej jo vetem Matit por dhe Dibres e cila ushqente per ate nje simpati e dashuri te madhe.
Kujdesi i tij i pare ishte te rriste djalin ne menyre te denje per familjen e tij fisnike e te niste rrugen e edukimi kulturor e patriotik. Mori si mesues te gjuhes shqipe Hysen Ceken e me vone edhe Dervish Himen e si mesues te gjuhes osmane mori Hafiz Mehmetin nga Dibra. Djali vazhdonte te mesonte plot zell.
Ne kete kohe Xhemal pashe Zogu vazhdonte traditen e Familjes duke i perkrahur patriotet dhe shtepia e tij ishte gjithmone nje fole e nacionalizmit jo vetem shqiptar por edhe e miqve te huaj Evropiane qe ishin te interesuar per pavaresine e Shqiperise. Po thuaj cdo propagande dhe pergatitje behej ne shtepine e Zogut ne Burgajet te Matit.
Xhemal pashe Zogu me 1903 kishte pergatitur se bashku me nje shumice nacionalistesh shqiptar nje kryengritje per pavaresine e Shqiperise dhe e pat filluar se pari me parine e Dibres e cila e pranoi me kenaqesi propozimin shpetimtar dhe me ane te Hoxhe Voglit u mundua te siguronte bashkepunimin e disa krereve ne Manastir e Kercove. Per sa I perket Marshallit Rexhep Pasha Matit komandanti i Ushtrise Osmane ne Libi e Vali i Trabulluz- Garbit ai ishte dakord dhe gjithashtu ishte ne lidhje me Heidifin e Misirit Abas Hilmi Pashen i cili do te vinte ne dispozicion gjithe transportin ujor te armates ne brigjet e Selanikut. Si nderlidhes me Rexhep pashe Matin ishte Xhafer Beg Breshtoni. Gjithcka ishte ne rregull me planin vetem pritej dita e caktuar.
Mareshali Rexhep pashe Mati kishte kerkuar nje autorizim per te zhvilluar nje manover detare e tokesore ku ishte autorizuar me e bere kete manover. Xhafer beg Breshtani rrinte me se shumti ne Burgajet ne shtepine e Xhemal Pashe Zogut dhe i nderlidhte me Marshallin Rexhep pashe Mati ne Libi. Te gjithe nacionalistet qe ndodheshin ne Stamboll Turqi. Por jo vetem ata edhe shqiptaret nga Mirdita Dukagjini Shkodra Elbasani Korca Tirana e vende te tjera kishin rene dakord vetem pritej te caktohej nga ana e Rexhep pashe Matit se kur ai ishte gati me Zbarkuar ne viset e Selanikut.
Marshalli Rexhep pashe Mati kishte bindjen se nuk do te behej ndonje perleshje sepse Qeveria Osmane nuk ishte ne gjendje per nje perleshje ushtri me ushtri dhe se Armata e Rexhep Pashes ishte ajo me e kompletuara nder armatat osmane. Rexhep Pasha ishte nje ushtar I madh dhe me influence ne pjesen me te madhe te ushtrise Osmane. Kjo pergatitje ne interes te Shqiperise ishte hartuar ne nje menyre shume te persosur dhe asnjehere nuk eshte bere ndonje organizim si ky.
Por ne momentin kur te gjitha pergatitjet po merrnin fund dhe plani po merrte formen e ekzekutimitper fatin e keq te Shqiperise u be nje gabim i madh dhe i pavullnetshem sic ishte lajmerimi i qeverise Greke me mendimin se edhe ajo do ti ndihmonte. Kjo ishte sic e tha Xhafer beg Breshtani i cili ishte nderlidhesi me patriotet gabimi me i madh. Kryengritja deshtoi pasi qeveria Greke kishte vene ne dijeni hollesisht qeverine Osmane per kryengritjen. Natyrisht qeveria Osmane mori masa te shpejta e te rrepta per te zbuluar dhe eliminuar personat qe pergatiten kete kryengritje.
Zbulimi i kesaj kryengritje demoralizoi ne pergjithesi nacionalistet shqiptar. Qeveria osmane i terhoqi vemendjen ashpersisht Marshallit Rexhep pashe Matit dhe e urdheroi te kthehej ne Stamboll dhe manovra u ndalua rreptesisht. Rexhep Pasha nuk shkoi ne Stamboll por u vendos ne Libi dhe sa kishte filluar manovren dhe nuk u tund aspak pasi kishte edhe perkrahjen e Britanikeve.
Fillimi i kesaj kryengritje ishte caktuar ne Qershor 1903 por pas zbulimit te kesaj kryengritje qeveria osmane per ta shtypur mire kete organizate po I ndiqte gjithandej nacionalistet si dhe qendrat e organizates. Nje pjese e madhe e nacionalisteve u kapen dhe u internuan ne vende te ndryshme te perandorise otomane. Ishte nje gabim I vogel dhe pa qellim por qe beri te humbej dicka shume e madhe ne interes te Shqiperise.
Pas kesaj ishte i ftuar edhe Xhemal pashe Zogu ne Stamboll nga Sulltan Hamidi por ai duke nxjerre si justifikim semundjen nuk shkoi. Ai nuk donte ti zhgenjente nacionalistet se ata ishin ne nje gjendje te keqe dhe ky nuk donte te shuhej plotesisht kjo kryengritje pasi momenti ishte ne favor te tyre madje sipas dokumenteve do ti parashtrohej hapur propozimi sulltan Hamidit qe ti jepej autonomia e Shqiperise. Shihej se gjendja e administrates osmane ishte shume e nderlikuar. Keshtu ne Maqedoni zhvillohej nje propagande evropiane e ballkanike. Vetem Shqiperia kishte mbetur nen perandorine otomane por edhe kjo tashme kerkonte Autonomine. Xhemal pashe Zogu duke marre shkas nga semundja nuk shkoi ne Stamboll te Turqise por te per ta pasur nen kontroll dhe per ta kontrolluar ne cdo levizje ata i kerkuan qe te dergonte djalin e tij Ahmet Zogun per te ndjekur studimet ne Stamboll nderkohe qe ai kishte vendosur ta dergonte ne Collegium Theresianum ne vjen te Austrise dhe i kishte rregulluar bursen dhe e kishte regjistruar atje. Kembengulja e sulltanit e detyroi Xhemal pashe Zogun te dergonte djalin e ri Ahmet Zogun pasi nuk donte te behej shkak per shperberjen e organizimit te levizjes kombetare si edhe per demtimin e patrioteve shqiptare.
Ne keto kohe shtepia e Xhemal pashe Zogut ishte mbushur plot me nacionaliste shqiptare nga te gjitha viset e Shqiperise si edhe me miq evropiane. Xhemal pashe Zogu ishte ndihmuar ne barren e tij te rende te sundimit nga nje zonje e rende dhe luaneshe Sadie Zogu e cila ka ditur te administroje e te gjykoje aq sa nacionalistet shqiptar e admironin.
Xhemal Pasha se bashku me nacionalistet e tjere nuk u ndahej per asnje moment planeve te pergatitura per autonomine e Shqiperise. Brenda ketyre perpjekjeve ishte edhe Marshall Rexhep pashe Mati i cili ishte gjithnje me keto mendime. Xhemal pashe Zogu u kaloi nje ftohje dhe vdiq ne Tetor 1904 mendohet se eshte helmuar ne moshe ende te re vetem 44 ndash vjec. Kur vdiq ne shtepine e tij kishte mbi 100 nacionaliste e shume miq evropiane.
Me vdekjen e Xhemal pashe Zogut u tronditen shume nacionalistet shqiptar si edhe miqte e huaj dhe kjo vdekje u vajtua nga Mati Dibra Mirdita e gjithe nacionalisteve shqiptar.
Me vdekjen e Xhemal pashe Zogut timoni i Familjes Zogu mbeti ne duart e te vese se Xhemal Pashe Sadie Zogu bija bujare nga familja e madhe Toptani dhe nene shembullore e Mbretit te ardhshem te shqiptareve.
Kjo Zonje e fisnike dhe e madhe jo vetem qe do te kujdesej per administrimin e pasurise familjare por edhe per edukimin patriotik te djalit dhe te vajzave te saj qe ende ishin ne moshe te njome. Kjo zonje e madhe e burrneshe pat ditur me I mbajtur traditat e familjes Zogu me mire se ishin duke pritur e percjell miq e patriote dhe dera e shtepise se saj Zogu mbeti perhere e hapur dhe e gatshme per strehimin e mbrojtjen e miqve e te nacionalisteve shqiptare pa asnje ndryshim nga te paret e familjes Zogu.
Djali Ahmet Zogu me kujdes kishte marre udhen e mesimeve dhe te edukimit. Ai nuk kishte vetem dy mesues te cilet i permendem me lart per te pergatitur shpirtin dhe mendjen e tij ne fushen e kultures kishte kryesisht nje tjeter mesues me te larte me te ndritur me te embel dhe me heroike e cila zgjonte ne zemren e djalit te saj prirjen per tiu perkushtuar shtepise dhe atdheut. Kishte nje nene te madhe qe ishte e pajisur me te gjitha vlerat dhe ndjenjat patriotike e bujare.
Nga nje baba i tille sic ishte Xhemal pashe Zogu si dhe nga nje Nene fisnike e me ndjenja tipike shqiptare Sadie Zogu u lind Ahmet Zogu i cili lidhi ngushte fatet e Shqiperise me te qe nga lufta e pare boterore o me mire qe nga lufte ballkanike e vitit 1912.
Nena Mbretereshe Sadie
Mbreteresha Sadie Zogu lindi ne Tirane ne vitin 1876. Ajo vinte nga familja me e fuqishme e Shqiperise Qendrore Toptanet. U martua me Xhemal Pashe Zogun ne vitin 1883 dhe pati 7 femije. Mbreti Ahmet Zogu ishte femija i dyte i lindur me 8 tetor 1895.
Me vdekjen e te shoqit Xhemal Pashe Zogut ajo e vazhdoi si nje burrereshe rrugen e tij duke rritur me perkujdesje femijet e duke i edukuar me atdhedashuri. Kjo Zonje e fisnike dhe e madhe jo vetem qe do te kujdesej per administrimin e pasurise familjare por edhe per edukimin atdhetar te djalit dhe te vajzave te saj qe ende ishin ne moshe te njome. Kjo zonje e madhe e burrnesh pat ditur me i mbajt traditat e familjes Zogu me mire se ishin duke pritur e percjell miq e patriote dhe dera e shtepise se Zogolleve mbeti perhere e hapur dhe e gatshme per strehimin e mbrojtjen e miqve e te nacionalisteve shqiptare pa asnje ndryshim qe ne kohen e te pareve te familjes Zogu. Ajo ishte nje nene e madhe e pajisur me te gjitha vlerat dhe ndjenjat patriotike e bujare e cila zgjonte ne zemren e djalit te saj Mbretit te ardhshem prirjen per tiu perkushtuar shtepise dhe atdheut tradite kjo e familjes Zogolli. Shtepia e Zogolleve ishte gjithmone foleja e gjalle e perpjekjeve dhe pergatitjeve te te gjitheve nacionalisteve shqiptare dhe e cdo rryme thirrjesh per pavaresine shqiptare dhe kjo zonje e madhe kurre nuk ndryshoi asgje nga organizimet e para. Me qindra persona banonin ne shtepine Zogu po ashtu sic ishte ne kohen e Xhemal Pashes.
Nena Mbretereshe Sadie vdiq ne Durres me 24 nentor 1934.
Ceremonia e varrimit u zhvillua me 26 nentor 1934 ne kryeqytetin shqiptar Tirane.
U varros ne Kodren e Geshtenjes ne krah te djathte te rruges Tirane ndash Elbasan ne jug te Pallatit Mbreteror. Per kete qellim u ble toka ne nje siperfaqe prej 6 mije metra katrore dhe u ndertua nje mauzoleum i cili u projektua nga arkitekti i njohur Qemal Butka.
Dyert e ketij mauzoleumi u celen me 30 dhjetor 1935 me pjesemarrjen e Mbretit Zog I motrave te Tij princesha kryeministrit te Shqiperise Mehdi Frasheri etj.
Mauzoleumi u shkaterrua me 17 nentor 1944 nga forcat komuniste te te ashtuquajtures Brigada e Pare diten kur keto forca pushtuan qytetin e Tiranes.
Mbas ketij viti rrenojat e mauzoleumit kane mbetur te paprekura ndersa varri i Mbretereshes Sadie ekziston i pacenuar edhe sot e kesaj dite.
Te vecanta
Familja mbreterore shqiptare ne studime e huaja
Nje nga studimet me te plota mbi historine e familjes mbreterore e ka prezantuar Patrice Najbor ne vepren e tij me pese vellime Historia e Shqiperise dhe i familjes se saj mbreterore 1443-2007. Najbor ka treguar se ne kuadrin e rishikimit te historise se Shqiperise vjen dhe ky liber duke paraqitur me objektivitet permes burimeve te jashtme faktet dhe personat te cilet nuk jane njohur deri tani nga historiografia shqiptare. Eumlshte vellimi i dyte ku historiani ndalet ne periudhen e viteve lsquo20 duke sjelle sidomos nje veshtrim te ri per sa u perket figurave te Fan Nolit dhe Ahmet Zogut. Studimi i periudhes zogiste tregon se mbreti Zog me realizimet e tij ne fushat institucionale legjislative edukative shendetesore ushtarake diplomatike ekonomike dhe ne drejtim te zhvillimit te ndertimit te rrugeve dhe te infrastruktures se vendit ka vendosur bazat e nje shteti modern demokratik te tipit perendimor dhe duke zevendesuar te drejten e forces me forcen e se drejtes ai paraqitet si njeriu me progresist i kohes. Ndersa ne vellimin e trete eshte perpjekur te tregoj udhetimin e gjate e te veshtire te familjes mbreterore ne mergim dhe luften e vazhdueshme te mbretit Leka I per clirimin e Shqiperise nga komunizmi dhe te Kosoves nga zgjedha Serbe.
Por ne anen tjeter Najbor vellimin e katert te librit e ka pajisuar me dokumente te shumta shpesh te panjohura te veprimeve te ndryshme politike te mbretit Leka ku konstaton se pertej mosmarreveshjeve te shqiptareve te diaspores mbreti Leka ka punuar per ribashkimin e kombit shqiptar. Nje tjeter liber i konsideruar per historine e familjes mbreterore eshte dhe ai i Neil Rees i cili ka shkruar mbi jeten e mbretit Zog dhe familjes se tij ne Angli e perkthyer edhe ne shqip Mergimi Mbreteror mbreti zog dhe mbreteresha Geraldine vjen si interes lokal prej nga nis edhe shkrimi i librit per mbretin Zog. Rees nuk ka bere nje liber historik por te mbeshtetur mbi kujtime dhe fakte te gjetura ne pasardhesit e njerezve qe jetuan me te gjate mergimit. Duke sjelle fotografi te njohura por edhe dokumente nga arkivat e Londres mbi te dhena te sakta te njerezve qe e shoqeronin Rees i ka meshuar me shume marredhenieve shoqerore qe familja mbreterore krijoi ne mergim. Jane detaje te vogla ne dukje por qe shpjegojne historine pak te njohur per shqiptaret.
Vdekja e Leka Zogut I ne fokus te mediave boterore
Mediet boterore kane pasur ne fokus lajmin per vdekjen e pretendentit te fronit mbreteror Leka Zogu I. Washington Post shkruan Pretendenti per fronin mbreteror ne Shqiperi Leka Zogu I vdes ne moshen 72 vjecare. Po keshtu edhe Associated Press e cila shkruan I veteshpalluri Mbret i Shqiptareve Leka Zogu I vdes 72 vjec. Princi i Kurores shqiptare vdes ne moshen 72-vjecare shkruan agjencia franceze e lajmeve AFP. Me poshte ne galerine e fotove disa nga sajtet qe kane pasqyruar lajmin per vdekjen e Leka Zogut I.
Kuvendi hap dyert per te nderuar Leka Zogun I
Kuvendi i Shqiperise hap dyert sot per te nderuar pretendentin e fronit mbreteror Leka Zogun e Pare. Ne oren 1000 deri 1200 ne mjediset e salles se seancave plenare te Kuvendit te Republikes se Shqiperise do te zhvillohet dhe ceremonia e homazheve. Vendimi eshte marre nga Qeveria e cila percaktoi gjithashtu se ceremonia funebre shteterore do te organizohet nga komisioni shteteror i kryesuar nga zevendeskryeministri dhe ministri i Puneve te Jashtme Edmond Haxhinasto. Ne perberje te tij jane dhe ministri i Turizmit Kultures Rinise dhe Sporteve Aldo Bumci ministri i Mbrojtjes Arben Imami nje perfaqesues i Oborrit Mbreteror Shqiptar nje perfaqesues i protokollit te Shtetit dhe nje perfaqesues i protokollit te Kuvendit te Republikes se Shqiperise. Nderkohe dje kryeparlamentarja Jozefina Topalli vizitoi familjaret e
Pretendentit te fronit mbreteror te cileve iu shprehu ngushellimet me te sinqerta epr largimin nga jeta te Leka Zogut te Pare. Per vizite ne oborrin mbreteror ishte dhe Presidenti i Republikes Bamir Topi dhe Zonja e Pare Teuta Topi. Erdha te ngushelloj nga afer Familjen Mbreterore per humbjen e Leka Zogu I. Sigurisht ndava me Princ Lekes dhimbjen e cila nuk eshte vetem e familjes por e mbare shoqerise shqiptare qe sot respekton nje njeri i cili ndonese pati nje jete shume te veshtire larg Shqiperise asnjehere nuk iu shmang detyrimeve qytetare per te qene nje patriot dhe per te kontribuar per ceshtjen kombetare - deklaroi Topi per median. Prane familjareve ishte dje dhe Kryetari i Komunitetit Mysliman te Shqiperise Haxhi Selim Muca. Ngushellime me te sinqerta ne emer te Komunitetit Mysliman dhe ne emer te te gjithe myslimaneve shqiptare per humbjen e mbretit Leka Zogu I. Edhe nje here ngushelloj familjen mbreterore per kete humbje te madhe Zoti e meshirofte - u shpreh z. Muca.
Nano Kontributi i Zogut nxitje per bashkepunimin politik
Ish-kryetari i Partise Socialiste Fatos Nano zhvilloi dje nje vizite ngushellimi ne Familjen Mbreterore per ndarjen nga jeta te pretendentit te fronit mbreteror Leka Zogu I. Ne nje prononcim per mediat Nano u shpreh se kontributet e tij duhet ta nxisin politiken te shumefishoje pikat e bashkimit e te bashkepunimit. Duhet te shumefishohen kontributet qe Shqiperia te vazhdoje me dinjitet rrugen e perfaqesimit ne familjen evropiane dhe te integrimit me simotrat e saj sic vjen ky kontribut dhe mesazh edhe nga familja mbreterore dhe aktiviteti i saj - theksoi Nano. Ish-kryetari i PS-se tha Une besoj se ky bashkim ndjenjash eshte pjese e nje referendumi.