Shoqëria civile dhe shoqëria servile
Zhvillimi i vendit n kto 20 vite prodhoi shum realitete t reja, me prjashtim t nj fushe: pr shkak t lugs s zgjatur t donatorve, vendi nuk arriti dot asnjher t kishte nj shoqri civile t vrtet. Programet e veprimit importoheshin nga jasht, nevojat e vendit retushoheshin sipas plan-veprimit t donatorve, rezultatet falsifikoheshin...
Sa her q shoqris civile shqiptare iu ofrua nga politika nj lug m e madhe se ajo e donatorve t huaj, prfaqsuesit e saj braktisn pozitat e t paangazhuarit duke veshur ngjyrat e lugs s zgjatur. Pr kt arsye, n shum rangje t larta politike sot kemi njerz q origjinn e suksesit e kan n lozhn e shoqris servile, t ciln tani as ndrkombtart nuk kan m at vullnet t par pr ta ushqyer e mbajtur n kmb.
Ne kemi sot shoqata adra (ombrell - sipas prkthimit anglisht t fjals nga letrat e donatorve), kemi shoqata aktive dhe pasive, kemi nisma dhe lvizje, por nuk kemi asnj aksion civil. Nuk kemi shpirt, as mbshtetje publike pr nisma q burojn nga interesa komunitare, sado t vogla qofshin kto grupe interesi.
N nj cikl veskeq, ky fenomen ka penguar rikrijimin e komuniteteve si grupe t interesit - t cilt t mund t ndrtonin nj mnyr shprehjeje t ndryshme jasht presionit korruptiv. Ky presion korruptiv detyrimisht duhet t bjer mbi politikn, e cila absorbon kostot, e prbalt sistemin n shkmbim t nj grushti parash. Kaq.
Ka ardhur koha q kjo epok t mbyllet n Shqipri.
Si themelues i Unionit Shqiptar pr Cilsin e Jets kam bindjen se grupimet civile n Shqipri duhet t jen gjithprfshirse dhe jo prjashtuese, duhet t garantojn autonomin e do qelize prbrse brenda nj optike t re etike, duhet t ushqejn ndjesi t reja shum m t larta pr nevojat e vendit dhe t shprfillin aksionet q nuk prodhojn rezultate t matshme lokale. do prpjekje e dshtuar sht nj shans i pakthyeshm.
I pari dhe kryesori partner yni n kt prpjekje mbetet individi fundor, prfituesi i vogl qytetar, ai guri i muar i kurors shoqrore q ndrion arsyet e ekzistencs s t gjithve ne - shtetit dhe institucioneve t tij - qendrore dhe lokale, shoqatave dhe mjedisit shumngjyrsh t veprimtarve social, sektorit publik e atij privat.
Edhe pse vetm me 22 shoqata antare, Unioni synon t’i jap shoqris civile shqiptare nj vizion t ri t ngritur mbi bashkpunimin dhe sinergjin, ku nuk ka mbivendosje programesh e fondesh dhe ku s pari nuk ka falsitet.
Pa krkim sociologjik e shkencor, pa ekspertiz t vrtet teknike n identifikimin e nevojave, nuk mund t ket programe, as rezultate t matshme. Pr mua rezultati m i vler sht rindrtimi i vetdijes shoqrore t grupeve prfituese, si dhe riorientimi i politikave q mundsojn nj zhvillim t qndrueshm.
Jetojm n epokn e rrjeteve sociale, n epokn e komunikimit t shpejt e t personalizuar, jetojm n ern e individit t lire dhe dinjitar, i cili meriton m shum sepse pranon t marr m shum prgjegjsi, duke krkuar m shum nga t gjitha palt dhe duke i garantuar t drejtat e tij me aftsin pr t prodhuar nga vetja vler t shtuar komunitare, n bashkpunim.
Un jam i bindur se n kushtet e reja t integrimit t vendit, beteja ndaj varfris, veimit gjeopolitik dhe ekonomik t individit shqiptar do t’i lr tani vendin nj tjetr beteje: asaj kundr defaktorizimit social t bashksive t krijuara n emr t interesit t prbashkt. Kjo krkon rikthimin n prmasn komunitare t grupeve t interesit, krkon rindrtimin e parakushtit baz t zhvillimit t qndrueshm: gjenerimin e vetdijes dhe krkess shoqrore pr nj cilsi t re dhe m t lart jete, kjo krkon modernizimin e vizioneve individuale, t cilat prbashkohen tek nj e mir publike dhe private me prfitueshmri kolektive m t lart, m t besueshme dhe jetgjat.
sht kjo qasje q e bn punn ton nj sfid reale dhe t pandrprer pr t ruajtur ritmin e reformave pa deformuar vullnetin e shumics, e cila duhet t’i prqafoj ato si krkesa t brendshme kombtare, jo si importe politike dhe kulturore - qoft edhe evropiane.
Nse ka nj koncept q n kuptimin trsor t fjals i bashkon shqiptart me Evropn e bashkuar, kjo sht krkesa legjitime pr nj cilsi t rritur t jets.
Cilsia e jets sht produkt i ideve dhe aspiratave t reja, ku liria bn ligjin dhe ku prgjegjsit realizohen t ndrthurura - si gurt e latuar n nj mur solid, i cili duhet t’i qndroj kohs. Mosha e re e Shqipris dhe vizioni i saj euroatlantik jan garancia m e mir se kemi zgjedhur objektivin e duhur pr dekadat q vijn.
*Kryetar i Unionit Shqiptar pr Cilsin e Jets