Shpërfytyrimi i Azem Shkrelit
Kompleti i veprave të Azem Shkrelit, i paralajmëruar të botohej në vitin 1990, për të cilin Anton Nikë Berisha e kishte shkruar një parathënie 40 faqesh, arriti të botohej vetëm në vitin 2006.
Prishtin- N vitin 2006, redaksia e botimeve “Rilindja” e botoi kompletin e veprave t Azem Shkrelit n pes vllime, t cilin e financoi Ministria e Kulturs e Kosovs. N dy vllimet e para t kompletit sht prfshir poezia (4 libra n vllimin e par dhe 4 n t dytin), n vllimin e tret romani “Karvani i bardh”, n t katrtin tregimet dhe dramat dhe n t fundit shkrimet eseistike - tre libra. Parathnien dhe prgatitjen e ktij kompleti e ka
Basri apriqi.
Q n shikim t par, shihet se kompleti sht botuar pa ndonj prkushtim t veant. N fund t asnj vllimi nuk sht dhn prmbajtja apo tryeza e lnds; Jo nj her vllimeve t botuara ktu u jan hequr ciklet; Nuk sht ruajtur pamja vizuale e poezive t origjinalit: thyerja e vargjeve sht “rrafshuar”, vizat, sidomos n brendi t vargjeve (t cilat n tekstin poetik e ndajn ligjratn e drejt nga e zhdrejta, zvendsojn foljen, ose shnojn nj pushim), jan eliminuar yllthet q ndajn strofat jan hequr;
Gabimet teknike, q kan qen n origjinal, nuk jan prmirsuar, por atyre u jan shtuar edhe mjaft gabime t tjera; Nuk jan vn shenjat grafike mbi zanoret, n poezit e vllimeve t para, t cilat jan botuar para Kongresit t Drejtshkrimit (1972); Jo rrall jan hequr edhe presjet dhe apostrofat; N disa raste strofat jan bashkuar, ndrsa kur poezit jan monokolonshe, ato jo rrall jan ndar n pjes; pjest e fundit t vargjeve kan dal si varg i ri; t gjitha ktyre u shtohen edhe plot gabime teknike q e shoqrojn kt komplet...
Ndrkaq, sa i prket romanit “Karvani i bardh”, sht botuar vetm varianti i ri. Ndrsa ne konsiderojm se “Karvani i bardh”, i pari, gjithsesi mbetet vepr m vete, pr shkak t kohs s gjat t ekzistimit si i till, po edhe pr vlerat q prmban ai. Por, ’sht m e keqja, edhe pse autori variantin e ri t romanit e ndan n 17 kapituj dhe n brendi t kapitujve ka ln zbraztira, ktu romani sht i pandar fare dhe kapitulli vijues ndahet nga ai paraprijs vetm nga nj paragraf. Dihet se n krijimtarin letrare ndarjet n fjali, periudha e paragraf, n kapituj apo brenda kapitujve, si dhe do ndarje tjetr, e ka “arsyen” e vet. Eliminimi i ktyre “shenjave” t cilat i vendos autori, si ka ndodhur n kt botim, gjithsesi e dmton edhe veprn dhe l t kuptohet se puna n botimin e ktij kompleti sht
shkel e shko...
Gabimet n poezi
Poezit n Komplet jan botuar me shum gabime, t cilat jo pak kokarje i shkaktojn lexuesit. T shkojm me radh sipas vllimeve poetike: (Majtas, shembujt jepen sipas botimit I, djathtas ose n rreshtin n vijim, si kan dal n Komplet) “Bulzat” “Prkulun nana i lutet fatit e zotit” (f. 17), - “Prkulun nana i lutet zotit” (vll. I, f.31) - mungon fjala “fatit”;
“Kur rreshkon dielli as kur tufani s’mê” (s’mê – d.m.th. nuk pushon –vr.ime - S.B) (23) - “Kur rreshkon dielli as kur tufani s’m” (vll. I, f.34);
“Ndr maje t’epra bora born e nxên” (23), - “Ndr maje t’epra bora born e nxn” (vll. I, f. 34);
“Me lot e kang tue t’mbytun shpate e shtigje” (26), - “Me lot e kang tue t’bytun shpate e shtigje” (vll. I, f.36);
“T’krkon ty mendja, t’fton plot hir pran’ vedi” (26) - “T’krkon ty mendja, t’fton plot hir pran’ vendi” (vll. I, f.36);
“Lugjet bleroshe n’bjeshk ia ruejn fminin” (30) - “Lugjet bleroshe n’bjeshk ia ruejn feminin” (vll. I, f.39);
“Buzt t ngjyeme i ka e faqet kuq si moll” (31) - “Buzt t ngjyeme i ka e faqet kuq se moll” (vll. I, f.40);
“E bjen n’ograja –“ (32) - “E bjen n’ograia –“ (vll. I, f.41);
“Ka fik (kanuni i maleve – vr.ime - SB) sa troje e shpija” (33) - “Ka frik (kanuni i maleve – vr.ime.SB) sa troje e shpija” (vll. I, f.42);
“Q ndritn t’zezn f’tyr” (55) - “Q dritn t’zezn f’tyr” (vll. I, f.60).
“Engjujt e rrugve”
“Jemi betimi ma i shtrejt i motrave q moteve kurr ma” (8) – “Jemi betimi ma i shtrejt i motrave q motive kurr ma” (vll. I, f.85);
“Me than” (23) - “Ma thane” (vll. I, f.99);
“Q kurr mos ta ndiej...” (47) – “Q kurr most a ndiej...” (vll. I, f.120);
“Qerpiku yt – gjeth palme, lum nana!” (52) – “Qerpiku yt – gjirth palme, lum nana!” (vll I, f.123);
“Tash jam diku larg teje, larg vedi” (89) – “Tash jam diku larg teje, larg vendi” (vll. I, f.146).
“E di nj fjal prej guri”:
“Sa posht q paskam zbritur/ Duke u ngjitur ktij Olimpi t’rrejshm” (36) -“Sa posht q paskam zbritur/ Duke u ngritur ktij Olimpi t’rrejshm” (vll. I, f.177);
“T qeshsh ngroht, t qajsh rrejshm dhe t’i mahnitsh djelmoshat” (39) -“T qeshsh ngroht, t qajsh rrejshm dhe ti mahnitesh djelmoshat” (vll. I, f.179);
“Miku im i fisit t t’urtve t puns (81) – “Miku im i fisit t turtve t puns” (vll. I, f.219);
“.... as s’di shejtri m t’madhe” (83) – “..... as s’di shjetri m t’madhe” (vll. I, f.221).
“Nga bibla e heshtjes”.
“Ta them nj fjal ve droj se do ta ftohi/ Gjith urti shejtn tnde” (23) - “Ta them nj fjal ve droj se do ta ftohi/ Gjith urtishpejtn tnde” (vll. I, f.243);
“Ja q kshtu na qenka kafsh e dehur/ Mtimit. Pastaj vetm cuklat kur t na mbeten” (46) – “Ja kshtu na qenka kafsh e dehur/ Mtimit. Pastaj vetm cuklat kur t na meten” (vll. I, f.268).
“Fshihemi diku n fund t gjakut dhe heshtim dhe/ Pak nga pak e ham vetveten q t rriteni” (f. 48) - “Fshihemi n fund t gjakut dhe heshtim dhe/ Pak nga pak e ham vetveten q t rriteni” (vll. I, f.270) (Mungon fjala “diku”);
“Jan vashat m t egrat vasha/ T bukuris q falet dhe vetima” (52) -“Jan vashat m t egrat vasha/ T bukuris q faet dhe vetima” (vll. I, f.277);
“T falem pr gjykat t rrept e mtim” (55) – “T falem pr fjyzkat t rrept e mtim”(vll. I, f.277);
“Vetes fli n s’ja kemi shoqishojn” (55) – “Vetes fli n s’ja kemi shoqiqojn” (vll. I, f.277).
“Knga e hutinit”
“sht strukur terri, sht futur n mure” (59) – “sht struktur terri, sht futur n mure” (vll. II, f.69);
“e piqen menurie manaferrat, kur t kaloj” (61) – “e piqen menuire manaferrat, kur t kaloj” (vll. II, f.71);
“...., eja njher e n da na shpto n da mos” (63) – “...., eja njher e n da na shpto na da mos” (vll. II, f.73);
“tjetri ishte strukur n heshtjen njqindvjeare” (65) – “tjetri ishte struktur n heshtjen njqindvjeare” (vll. II, f.75);
“Shkelin fitimtar/ Kohve t vocrra mbi koka” (77) – “Shkelin fitimtar/ Kohrave t vocrra mbi koka” (vll. II, f.89).
“Nata e papagajve”
“Bari s’sht bari yn e di edhe zoti/ Nga trsllm e t cilit s’di si mbim” (5) -
“Bari s’sht bari yn e di edhe zoti/ Nga trsllm e t cilit s’di mbim” (vll. II, f.99) (n vargun e dyt mungon fjala si);
“dhe ilirisht i lasht rri un rri fjala” (28) – “dhe ilirisht i lash rri un rri fjala” (vll. II, f.122);
“Kuptimit na i ra tenja dhe kujtess tenja” (74) – “Kuptmit na i ra tenja dhe kujtess tenja (vll. II, f.168);
“Tr kjo uri tr kto legjione krimbash” (77) – “Tr kjo uri tr kjo legjione krimbash” (vll. II, f.171).
“Lirik me shi”
“N trupin ton pr vig atdheu sht zemra
N mishin ton pr krimb atdheu sht ashti” (18) –
“N trupin tone pr vig atdheu sht zemra
N mishin tone pr krimb atdheu sht ashti” (vll. II, f.198) (Fjala e fundit e ksaj poezie, n Komplet kalon si varg i ri, f. 198);
“Gurin ia vr mbi kokn tnde seciln kremt” (19) – “Gur ia vr mbi kokn tnde seciln kremt” (vll. II, f.200);
“Zotr t mir t mrgimit, mbushni shtambat
Pini ver t mome ilire, pini e thuani Zonj” (21) -
“Zotr t mir t mrgimit, mbushin shtambat
Pini verq t mome ilire, pini e thuani Zonj” (vll. II, f.2002);
“N Ke D’Orsej, n Londra, Kapitola” (34) – “M Ke D’orsej, n Londra, Kapitola” (vll. II, f.216);
“Kot i merr me pupl, kot u bie me dalt” (34) – “Lot i merr me pupl, kot u bie me dalt” (vll. II, f.216);
N poezin “Drunjt” – n vend t apostrofit prdoren thonjzat: “s”di”, “”krkuat” (vll. II, f.225);
“Zaratrusta i ditur prap e mbar le t flas” (75) -“Zaratrusta i ditur prap e mbar e le t flas” (vll. II, f.253) (shtrohet tingulli “e”: jo “le t flas”, por “e le t flas” (!));
“Skaj m skaj i bie lkurs sate, nuk ndalesh” (100) -“Skaj m skaj i bie lkurs sate, nuk dalesh” (vll. II, f.275).
“Zogj dhe gur”:
“T dieln trembim me lodr” (f. 10) -
“T dieln trembin me lodr” (vll. II, f.289), (ndrrohen vetat: “ne” – “ata”);
“Thash ksaj bote t prtokshme m mir arrihet kmb” (57) -
“Tash ksaj bote t prtokshme m mir arrihet kmb” (vll. II, f.329).
2. Shprfytyrimi i poezive
“Bulzat”
Poezia “Vargje prkujtimi” (f.13) sht e shkruar n katren, me varg t lidhur, ndrsa n Komplet m tepr i ngjan poezis astrofike. Tjetra poezi, “Gryka” (25), sht e shkruar n varg t thyer, n Komplet vargu i thyer “rrafshohet”.
“Engjujt e rrugve”
Poezia “Balada n gur” sht e ndar n katr pjes t barabarta, n Komplet kto pjes jan “shkrir” n dy faqe e gjysm, pa ndonj shenj ndarjeje n mes tyre. Fjala e fundit e vargut “tok” (49), n Komplet del n fillim t vargut tjetr, si varg m vete (121). Gjithashtu, vargjet e thyera (49), n Komplet “rrafshohen” (121). Fjala e fundit e vargut “asaj jete” (77), n Komplet kalon n varg t ri (135).
“E di nj fjal prej guri” – Poezia “Liqeni” ka gjasht strofa dyvargjshe, ndrsa n Komplet i “shtohet” edhe nj dhe bhen shtat:
“Flas me ty,
Paske zemr t gjer” (169).
Ndrsa pjess s dyt t ciklit “T thjeshta”, q ka katr strofa trevargjshe, n Komplet i “mungojn” dy strofat e fundit”:
“S’kishin ln ku
Shpend as toj ylberi.
Vargu im koprrac.
I kishin zn
Yjt e shtojzovallet.
Zbrita n’tok e erdha” (f. 31, botimi I)
Poezia “Kurtha” (f. 16), sht e shkruar n distik, n Komplet dy strofat e fundit kthehen n katren. “Rrfimi” (61), sht poezi me dy strofa katrvargshe, n Komplet (f. 201), strofat shkrihen n nj. N poezin “In memoriam”, dy strofat e fundit bhen nj (Kompleti, vll. I, f. 204).
“Nga bibla e heshtjes”
Poezis s par “Vargje” i shtohet n fund vargu “Dhjat e re” (Kompleti, f. 225), ndrsa poezia “Gjeneologji”, n Komplet bhet “Gjinekologji” (238).
Dy distikt e par t poezis “Gurra e Martin Bogs” n Komplet bhen katren (256).
“Knga e hutinit”
Strofs s fundit t poezis “Bised me Shkrelt”, q sht e shkruar n distik, i shtohet edhe nj varg: “i dham di nga gjaku edhe ksaj dite” (f. 21), varg i marr nga nj poezi tjetr e poetit, dhe kshtu poezia kthehet n tercin. Dy distikt e par t poezis “Rrfimi pr ne” n Komplet kthehen n katren (f. 40).
Strofa e dyt dhe e tret e poezis “Marshi i krimbave”, q sht e shkruar n distik, bashkohen dhe bhen katren (K. vll. II, f. 42). Kshtu ndodh edhe n poezin “Shnim pr karrierist” (f.77), ku distiku i dyt dhe i tret bashkohen dhe bhen katren (K., f. 89). N poezin “Shnime pr miq”, distiku i tret dhe i katrt kthehen n katren (K., f. 91).
“Nata e papagajve”
N poezin “Lirik pr t vdekur”, fjalt e fundit t vargut, n Komplet, f. 126, dalin si varg i ri.Poezia “Grev” sht e shkruar n tercina, por n Komplet, tercina e par shkrihet me t dytn dhe kthehen n gjashtvargsh (f. 151). Poezia “Udha e korbave”, q sht poezi monokolonshe, n Komplet ndahet n tri pjes (f. 182).
“Lirik me shi”
Vllimin “Lirik me shi”, ndonse poeti e ka ndar n tre cikle, t cilt i emrton n baz t nj poezie, nga e cila merr edhe dy vargje, p.sh. ciklin e par e emrton: “Gjurm as t gjegjur n mos pa merr udh e nisu/ Pushkn plot ia ler dhe sofrn plot dhe syrin” (Ndrtimi i kulls, f. 7), n Komplet kto vargje dhe titulli i ciklit, i shtohen n fund poezis s par t ktij vllimi, t titulluar “Prshndetje me miq” (f. 189). Po kshtu ndodh edhe n dy rastet tjera, ku emrtimet e cikleve u jan shtuar poezive paraprijse.
Azem Shkreli dallohet nga poett tjer me zhbartjet e pjesve t vargut n vargun tjetr. N poezin “Prshndetje me miq”, n dy raste, nga nj varg zhbart jo tani m fjal a grupe fjalsh, po gjysmat e fjalve; n Komplet “korrigjohet” autori:
“Dhe krisms prapa shpins, po un me se t ju zbuku
Roj n balad, o miq, me se, o dega ime e epr e fisit” (f. 5)
“Dhe krisms prapa shpins, po un me se t ju zbukuroj” (vll. II, f. 189).
N poezin “Kng e vjetr”, shtat vargje jan vn n thonjza, n Komplet, f. 2006, hiqen thonjzat.
Poezis “Prsri Kosova” (37), q ka vetm tre vargje, n Komplet i shtohet edhe titulli i ciklit vijues dhe dy vargjet q e shoqrojn at: “Dikush t thot: nse kthehesh/ Itaka sht Itaka jote? (Udhtimi pr Itak)” (vll. II, f. 218), kshtu poezia bhet me gjasht vargje (!).
N poezin “Udhtim pr Itak”, strofa e dyt dhe e tret, q jan n distik, n Komplet bhen katren (K, f. 237). Kshtu ndodh edhe me poezin “Ma ktheni lirikn e zogut”, ku strofa e tret dhe e katrt, q jan distik, kthehen n katren (Komp.vll. II, f. 251).
N poezin “Guri i Martinit” strofa e dyt dhe e tret bashkohen (274).
“Zogj dhe gur”
Sikurse n vllimin “Lirik me shi”, edhe n at “Zogj dhe gur” emri i ciklit vijues t poezive u shtohet n fund poezive paraardhse. Kshtu, poezis “Piramida”, q ka gjasht vargje, n fund i shtohet edhe emri i ciklit t par “Imazhe me mug” dhe kshtu bhet me shtat vargje (Kompleti, f. 287). Cikli i dyt “Balad muresh” (307) shnohet mbi poezi, jo n faqe t veant. Emrtimet e cikleve t tjera, t ktij vllimi, q jan edhe tri, nuk figurojn askund.
Poezia “Piramida” (Kompleti, vll. II, f. 287) prve q sht shtuar me nj varg, nuk e ka formn e piramids, q ia ka dhn autori. Poezia “Imazh me mug” bhet shtojc e poezis “Anal” (Komp. f. 291). Edhe poezit “Zgjimi i Ajnshtajnit” dhe “Armt trofe” bhen nj poezi (Kompleti, f. 295). N poezin “Malli pr njeriun” mungon vargu i fundit (Kompleti f. 334). Emrtimi i ciklit t katrt “Kng e bardh”, n Komplet del si varg i fundit i poezis paraprijse “Arie” (f. 338). Pokshtu edhe emrtimi i ciklit t katrt “Motive me zjarmi”, n Komplet del si varg i fundit i poezis “Kng e bardh” (364), ndrsa poezia “Kok demi” (f. 106), n Komplet nuk gjendet fare!
3. Shprfytyrimi i prozatorit
“Syt e Evs”
Megjithse n botimin e dyt, m 1973, autori tregimet e librit “Syt e Evs” i ktheu n gjuhn standarde, n Komplet, ky libr sht botuar sipas botimit t par, t vitit 1965.
Mund t themi lirisht se ato q kan ndodhur me poezit e poetit, t botuara n kt komplet, kan ndodhur edhe me tregimet, d.m.th. edhe ato jan shprfytyruar.
Nga 12 tregimet e ktij libri, tet prej tyre jan t ndara n dy, tri e m shum pjes, t cilat autori nuk i shnon me numra, por me nga nj hapsir. N Komplet kto hapsira zhduken. Kshtu, tregimi “Syt e Evs” n origjinal sht i ndar n shtat pjes: pjesa dyt, e katrt e gjasht jan t shkruara me shkrim italik; me shkrim italik jan t shkruara edhe vargjet e kngs apo pjes t dialogut. N Komplet tregimi ka vetm nj pjes, si pjest ashtu edhe shkrimi italik ktu jan avulluar! Pastaj “Puthja n bronz” sht e ndar n dy pjes; “Kulla e Ajfelit” n dy; “Bjezga” n origjinal ka dy pjes, n Komplet t gjitha kan nga nj!
Tregimi “Alfa” n origjinal sht i strukturuar n tri pjes, n Komplet pjest jan shkrir n nj!Tregimi “Trungjet” n origjinal ka tri pjes, n Komplet ka vetm nj.
Tregimi “Buka” n origjinal ka dy pjes, n Komplet nj.
Edhe tregimi i fundit “Njerzit dhe hijet” n origjinal sht i ndar n tri pjes, ndrsa n komplet pjest jan shkrir.
Skandaloze!
N librin me ese “Zoti nuk sht shqiptar” sht edhe nj letr, t ciln Azem Shkreli ia ka drejtuar Ibrahim Rugovs, m 17 korrik 1995. N kt libr, kt letr autori e ka shoqruar me nj shnim: “Kjo letr mikut tim e Presidentit t Kosovs, zotit Ibrahim Rugovs, nuk ishte shkruar pr gazet a pr botim. Ishte shkruar t bisedonte vetm me at, pr shkak t qllimit t cilit i dedikohej dhe t korrektsis ndaj tij”. Kt shnim autori e vazhdon edhe me dy paragraf, ku i sqaron rrethanat n t cilat e ka shkruar kt letr, t ciln, pasi nuk merr prgjigje, vendos ta botoj me titullin “Shurdhimi me heshtje” (f. 96 e botimit t par). Por n Komplet hiqet “Shnimi” i autorit, pastaj hiqet edhe titulli dhe mbetet, me shkronja t zakonshme, vetm “I dashur mik”, q duket sikur kjo pjes sht vazhdimsi e shkrimit paraprak, “Skic pr nj elaborat”. Kshtu, marrsi i ksaj letre mbetet anonim, mbetet vetm “mik”, ndrsa lexuesi n mjegull! Ndrsa drguesi i mesazhit nga marrsi sht shurdhuar me heshtje, lexuesi tani shurdhohet me “heqje”! Pasi e dhash kt fakt, ndoshta sht tepr t thuhet se faqja 192 e Kompletit prsritet n faqen n vazhdim, q tregon edhe nj her pr “prkushtimin” e zi t botuesve q kan pasur ndaj kompletit t veprave t Azem Shkrelit!
Kulmi i shprfytyrimit t poezis s Azem Shkrelit n Komplet arrihet n poezin “N vend t prshndetjes” (bot. I, f. 39; Kompleti, vll. I, f. 180).
N vend t prshndetjes
Shko se furishm po fryn n mua er mallkimi q s’t fal. Dhe dije
Mir, kurr m nj e nj nuk bjn nj
Si thonte Hikmeti, ai far poeti me kng prej zjarri. Shko
Merri me vete lutjet tua, dhe hijen tnde , hiqe zvar
Rrugve si gjen e ndyr. Mos u kthe mbas. Mos i harro
Syt e prlotur n shtekballin tim. Mos thuaj lamtumir.
Asgj mos thuaj. Merri me vete gjurmat npr t cilat
Erdhe nj nat m e prvuajtur se frika dhe hyre n mua. Shko
Dhe bhu fjal e mbram n’gojn time. Bhu shkreptir e fikur
N’ylberin e shkimit tim. Bhu dogj pos Meje e Teje
Dhe asaj q e quajtm Ne kur i zinim yjt si fluturat
E ua ngjisnim nga nj emr mos ta harrojm emrin ton. Shko
Merri me vete edhe rrugt t mos kthehesh kurr
N vesn e lotit t rrejshm grmadhat e kujtimit t’i rrzosh. Shko
Mbyllu n do kshtjella t largta harrimi ku s’t zgjojn m
Kumbonat e pendimit kur mendet mallit vetmia ose kur buza buzn
E han n’pikllim q mkatin s’e lan, q s’mundet ta shpoj
Gurin e rnd, gurin e ftoht t ndarjes. Shko, m mir
Dhe hesht. Mos u kthe mbas. Mos i harro
Syt e prlotur n’shteballin tim. Mos thaj lamtumir
E kur t’shkojsh larg, m larg se kjre blerimi n’blerim
E kur t’shkojsh larg, m larg se prej zemre ne zemr
Aq larg sa ta harrosh edhe emrin tnd dhe zrin tim, fshihu prej vetes
Shkurto flokgjatat, mate me to mendjeshkurtn tnde dhe mos qaj.
Shko
Se tmerrshm po lodrojn sonte n’mua rrket e gjakut t ndezur.
(E di nj fjal prej guri, f. 39-40)
N vend t prshndetjes
Shko se furishm po fryn n mua er mallkimi q s’t fal. Dhe dije
Mir, kurr m nj e nj nuk bjn nj
Si thonte Hikmeti, ai far poeti me kng prej zjarri. Shko
Merri me vete lutjet tua, dhe hijen tnde , hiqe zvar
Rrugve si gjen e ndyr. Mos u kthe mbas. Mos i harro
Syt e prlotur n shtekballin tim. Mos thuaj lamtumir.
Asgj mos thuaj. Merri me vete gjurmat npr t cilat
Erdhe nj nat m e prvuajtur se frika dhe hyre n mua.
Shko
Dhe bhu fjal e mbram n’gojn time. Bhu shkreptir e fikur
N’ylberin e shkimit tim. Bhu dogj pos Meje e Teje
Dhe asaj q e quajtm Ne kur i zinim yjt si fluturat
E ua ngjisnim nga nj emr mos ta harrojm emrin ton.
Kumbonat e pendimit kur mendet mallit vetmia ose kur
m buza buzn
E han n’pikllim q mkatin s’e lan, q s’mundet ta shpoj
Gurin e rnd, gurin e ftoht t ndarjes. Shko, m mir
Dhe hesht. Mos u kthe mbas. Mos i harro
Syt e prlotur n’shteballin tim. Mos thaj lamtumir
E kur t’shkojsh larg, m larg se kjre blerimi n’blerim
E kur t’shkojsh larg, m larg se prej zemre ne zemr
Aq larg sa ta harrosh edhe emrin tnd dhe zrin tim, fshihu prej vetes
Shkurto flokgjatat, mate me to mendjeshkurtn tnde dhe mos qaj.
Shko
Se tmerrshm po lodrojn sonte n’mua rrket e gjakut t
Shko
Merri me vete edhe rrugt t mos kthehesh kurr
N vesn e lotit t rrejshm grmadhat e kujtimit t’i rrzosh. Shko
Mbyllu n do kshtjella t largta harrimi ku s’t zgjojn m
Kumbonat e pendimit kur mendet mallit vetmia ose kur buza buzn
E han n’pikllim q mkatin s’e lan, q s’mundet ta shpoj
Gurin e rnd, gurin e ftoht t ndarjes. Shko, m mir
Dhe hesht. Mos u kthe mbas. Mos i harro
Syt e prlotur n’shteballin tim. Mos thaj lamtumir
E kur t’shkojsh larg, m larg se kjre blerimi n’blerim
E kur t’shkojsh larg, m larg se prej zemre ne zemr
Aq larg sa ta harrosh edhe emrin tnd dhe zrin tim, fshihu prej vetes
Shkurto flokgjatat, mate me to mendjeshkurtn tnde dhe mos qaj.
Shko
Se tmerrshm po lodrojn sonte n’mua rrket e gjakut t ndezur.
(Kompleti, f. 180-181)
Poezia ashtu si e ka shkruar Azem Shkreli, ka 26 vargje, ndrsa n Komplet ka 40 vargje (!)
Prfundimi
Me nj parathnie t shkruar me ngut (sikur t’i dedikohej ndonj anonimuesi t poezis, t cilt sot i kemi me shumic – Prend Buzhala pr nj t till do t shkruante me m shum prkushtim sesa parathnshkruesi i ktij kompleti (!), me nj mal gabimesh nga m t ndryshmet, me mungesa fjalsh, togfjalshash, vargjesh e poezish, por edhe me “shtesa” t llojllojshme, lirisht mund t themi se Azem Shkreli n Komplet ka dal i shprfytyruar! Vnia n vend e nderi t ktij poeti, njrit ndr m t mdhenjt e letrsis shqipe t shekullit t kaluar, do t vihej vetm nse kompleti i veprave t tij do t botohej nga njerz q kan m shum dashuri ndaj fjals poetike, m shum koh pr t’u marr me t, m shum durim dhe prkushtim ndaj njerzve q e kan
traditn ton. Kaq i kemi borxh Azemit!