Skandali, kompania vetem 1 i siguruar
Kompania "Alb Demil", qe merrej me cmontimin dhe shkaterrimin e predhave ne fshatin Gerdec, te Vores, nuk ka derdhur kontributet e sigurimeve shoqerore per asnje prej punonjesve te saj. Ashtu sic u perfol qe disa ore pas tragjedise se punetoret punonin ne te zeze, gjithcka rezultoi e vertete. Sipas organeve te tatim- taksave mesohet se per muajin dhjetor 2007 dhe janar 2008, kompania ne fjale ka derdhur kontributet e sigurimeve shoqerore, vetem per nje person, qe eshte drejtuesi i saj, ndersa asnje prej punonjesve nuk figuron ne keto liste-pagesa. Po sipas tatim-taksave, rezulton se vetem ne muajin gusht 2007 jane siguruar 30 persona, ndersa gjate gjithe periudhes tjeter kohore numri i te siguruarve eshte minimal.
PASOJAT
Nga rreth 250 punonjes te kompanise "Alb Demil", asnje prej tyre nuk ka derdhur kontributet e sigurimeve shoqerore. Tashme me qartesimin e pjesshem te situates, kane dale ne pah edhe problemet e tjera, qe kane karakterizuar punen ne kete kompani. Kjo do te thote se asnje prej institucioneve shteterore, qe jane te ngarkuara me kete proces, nuk mund te jape nje shifer te sakte dhe zyrtare per numrin e punonjesve qe kane punuar ne kete kompani. Kjo do te thote se gjithcka mbi numrin e tyre do te bazohet ne deklaratat e vete punonjesve dhe ne rast se arrihet te gjendet liste-pagesa e pagave qe kane ne dispozicion ekonomistet dhe financieret e kompanise ne fjale. Nje nder problemet me te medha te shoqerise shqiptare, ai i informalitetit, u konstatua edhe ne kete tragjedi, por permasat jane shume here me te medha. Kjo pasi nga 250 punonjes qe kane punuar atje, nuk jane paguar kontributet e sigurimeve shoqerore per asnjerin prej tyre. Pavaresisht se ende nuk eshte zbardhur ngjarja e plote, sipas vete punonjesve te kompanise ne fjale, atje kane punuar edhe femije te moshes 13 vjec. Kjo eshte ne kundershtim me te gjitha ligjet dhe normat e qeverise, shqiptare, pasi Kodi i Punes percakton se mosha per te filluar pune eshte 16 vjec. Pra, kompania ne fjale nuk mund te nenshkruaje kontrate pune me keta persona qe nuk e kane plotesuar kete moshe. Megjithate, ndryshe nga sa percaktohet ne kete Kod, kompania ka punesuar edhe femije ne kete moshe.
PROCESI
Shumica e punonjesve te kompanise "Alb Demil", ishin gra edhe femije. Keto dy kategori punonjesish kane punuar kryesisht ne dy sektore te ndryshem, ne ate te larjes se predhave dhe pastrimit te preses. Nderkohe, qe mesohet se grate dhe femijet kane qene te perfshire ne grupet e demontimit te predhave. Por, per realizimin e te gjitha proceseve te punes, punonjesit kane pasur nevoje per trajnim nga nje staf i specializuar, nderkohe qe, sipas vete deshmitareve, ata nuk kane pasur asnje lloj shpjegimi per punen qe kryenin.
SITUATA
Per te perballuar situaten e renduar, ne Bashkine e Vores eshte ngritur shtabi i emergjences, qe kryesohet nga zevendeskryeministri Gazmend Oketa dhe ne perberje kishte ministra dhe deputete. Pergjate gjithe dites se djeshme eshte punuar per te verifikuar numrin e viktimave dhe demet e shkaktuara. Administratoret e firmes kane dorezuar ne duart e shtabit te emergjences dhe listen me emrat e personave qe punonin ne fabriken e cmontimit te armeve dhe municioneve, numri i te cileve shkon ne 121. Ende nuk ka informacion te sakte se sa nga punetoret kane mundur te mbijetojne. Per sa u perket demeve materiale, te gjithe kryetaret e komunave deklaruan se jane kolosale, pavaresisht se ende nuk ka nje shifer te sakte. Vlera e demit do te percaktohet gjate javes ne vijim nga grupi i punes i ngritur enkas. Per momentin, e gjithe vemendja eshte perqendruar per te bere te mundur gjetjen dhe largimin nga rrenojat e ndonje te mbijetuari te mundshem, si dhe per te percaktuar qarte numrin e viktimave. Shperthimi i fuqishem shkrumboi gjithcka, duke lene pas vetem pluhur e tym.