Sot jo neser ndoshta

Perse i shtyjme shpesh detyrat e sotme per neser per pasneserhellip Cfare na ben qe te anulojme nje impenjim duke ditur se gjerat pas kesaj do te shkojne me keq Cili eshte objektivi yne i vertete Po sikur te kemi te drejte ne keto shtyrje Ja disa nga misteret e zvarritjeve

Njerezit tentojne ne shumicen e rasteve qe ti shtyjne punet dhe impenjimet qe kane per ne nje kohe te mevonshme duke u nisur nga fakti se koha pret por kete e bejne edhe kur e dine se koha vertet nuk pret per kryerjen e nje pune. Shume prej nesh kane lista te gjata te gjerave qe nuk i kane kryer apo i kane lene per me vone ne nje kohe te papercaktuar. Behet fjale per impenjime te medha dhe te vogla qe me pas na shtojne ndjesine e fajit. Ne jemi shume serioze ne vendimin per te bere dicka dhe na ndodh qe e shtyjme ate cdo dite duke iu betuar vetes se te nesermen patjeter qe do ta cojme ne vend detyrimin qe kemi. Dhe nje menyre e tille shtyrjeje mund te zgjase edhe me muaj te tere. Psikologe te ndryshem jane marre kohet e fundit me studimin e fenomeneve te tilla dhe vecanerisht me fenomenin e siperpermendur qe eshte shume i perhapur dhe qe duhet ta kete ne vetvete nje shpjegim. Ne fakt per kete ceshtje qe eshte bere nje sektor i rendesishem studimi jane te interesuar jo vetem psikologet por edhe fi lozofet dhe ekonomistet. Njerezit qe merren me kerkime te tilla zakonisht e bejne kete gje per periudha te gjata kohe ne nje autonomi te plote.

Sipas disa sondazheve te fundit rezulton se pjesa me e madhe e studenteve universitare tentojne ose me mire e kane zakon qe ti shtyjne impenjimet e tyre ne jeten private por edhe ne shkolle. Nderkohe edhe vete autoret e shkrimeve dhe studimeve jane te ndergjegjshem per shtyrjet qe jane vene re ne kryerjen e ketyre impenjimeve shkencore. Pra behet fjale per nje dukuri gjitheperfshirese qe eshte si te thuash nje linje paralele me punen dhe ekzistencen tone ose me mire pjese e pandare e saj. Interesi per nje fenomen te tille nuk i perket vetem intelektualeve per te justifi kuar dembelizmin e tyre. Ky fenomen ne fakt permban brenda vetes ceshtje fi lozofi ke dhe psikologjike thelbesore. Heren e fundit qe keni lene menjane nje detyre qe po kryenit per te pare telenovelen e preferuar keni menduar se behet fjale per nje dembelizem por ne fakt po benit dicka qe te ndihmon te kuptosh fl uiditetin e identitetit njerezor si dhe marredhenien e komplikuar te qenieve njerezore me kohen. Ne fakt sipas nje ekonomisti i cili eshte marre me nje gje te tille te shtysh eshte thelbesore nese forma e kohes do te konsiderohej impulsi yne kryesor. Te shtyret eshte nje impuls njerezor por ankthi qe shpesh e shoqeron nje veprim te tille eshte nje produkt i fi llimit te epokes moderne. Vete termi te shtysh ka te beje me mangesite ato mangesi nga te cilat te gjithe ne nje menyre apo ne nje tjeter vuajme. Dhe mbi te gjitha nje ndjesi e tille na ben qe te ndihemi ne faj te qortojme veten per nje verim te cilin e kryejme vazhdimisht prej te cilit nisemi shpesh edhe per te kritikuar vetveten. Dhe problemi ne kete rast duket se shtohet me kalimin e kohes. Sipas nje profesori universiteti nga viti 1978 deri ne vitin 2002 perqindja e personave qe rrefejne se i shtyjne gjerat dhe e kane kete madje nje menyre jetese eshte katerfi shuar. Sipas te dhenave te dala nga fakte dhe sondazhe te shumta qe jane bere me grupmosha dhe shtresa te ndryshme shoqerore te shtyret ne kete rast duket se eshte problemi kryesor i epokes moderne dhe mbi te gjitha eshte nje tendence jashtezakonisht e kushtueshme. Cdo vit amerikanet cojne dem qindra milione dollare sepse e bejne me vonese deklarimin e te ardhurave. Sipas nje ekonomisti ne Harvard punetoret amerikane kane humbur shuma te medha parash vetem e vetem se nuk ia kane dale ne kohe qe te aktivizonin nje plan privat pensionesh. 70 e pacienteve qe vuajne nga glaukoma rrezikojne qe te mbeten te verber sepse nuk perdorin rregullisht nje lloj medikamenti te domosdoshem. Zvarritja sjell kosto te medha edhe per ndermarrjet dhe kompanite apo entet publike. Per shembull kriza e euros u rendua nga hezitimi i Gjermanise per te ndihmuar Greqine ne nje moment shume kritik te ketij shteti kur vendi rrezikonte falimentimin dhe ne kete rast rrezikonte shume edhe vete Eurozona. Renia e sektorit automobilistik amerikan duke filluar nga renia e lsquoGeneral Motors erdhi per shkak te voneses ne ndermarrjen e disa vendimeve te rendesishme nga ana e drejtuesve te larte te ketyre sektoreve. Ndersa filozofet interesohen per kete fenomen per nje tjeter motiv. Ky fenomen eshte nje shembull shume i mire i asaj qe greket e quanin akrasia ose e thene ndryshe te berit e dickaje qe eshte ne kundershtim me sensin tone te mire. Ky eshte fenomeni i te shtyrit te dickaje edhe pse ekziston ndergjegjesimi i plote i pasojave negative te nje veprimi te tille. Ka shume nga ata qe perdorin kete lloj logjike Me mire te rrime sot se neser ku i dihet se cfare ndodh. Ne kete rast nuk kemi te bejme me nje zvarritje por me idene se dita e sotme mund te perdoret me mire per dicka tjeter. Ne rastin e vertete te shtyrjes ose te pertacise ky fenomen eshte i tille vetem kur nuk e bejme dicka edhe pse e dime se mosberja e tij ka pasoja. Kjo bie ne kundershtim me sensin pozitiv te vetes sone dhe si pasoje na ben qe te vuajme pra te kemi pasoja negative. Ky fenomen edhe kur ndodh per shkak te shmangies se dickaje nuk na ben kurre te lumtur.

Thuajse te gjithe studiuesit qe kane kontribuar ne zberthimin dhe studimin e nje fenomeni te tille thone se ky veprim i yni lind nga marredhenia qe ka raca njerezore me kohen dhe vecanerisht nga nje tendence te cilen ekonomistet e quajne zbritja hiperbolike. Demonstrimi klasik eshte nje eksperiment ne dy faza. Ne te paren ofrohet alternativa e 100 dollareve sot dhe e 110 dollareve neser ndersa ne te dyten zgjedhja mes 100 dollareve muajin e ardhshem dhe 110 dollareve pas nje muaji e nje dite. Ne praktike alternativat jane identike. Behet fale per te pritur vetem nje dite per te marre me shume dollare. E megjithate ne fazen e pare shume njerez zgjedhin marrjen e shumes me te vogel menjehere ndersa ne fazen e dyte preferojne qe te presin me shume nje dite per te marre shumen me te madhe. Me fjale te tjera jane ne gjendje qe te bejne zgjedhjen racionale kur mendojne per te ardhmen por nuk e bejne nje gje te tille kur behet fjala per te tashmen. Nga ky dhe eksperimente te tjera nuk del se njerezit jane miope apo siperfaqesore por qe referencat e tyre nuk jane konstante ne kohe. Faktori kohe eshte shume i rendesishem ne marrjen e vendimeve tona. Po perse Nje pergjigje eshte per injorance. Sokrati thoshte se nuk mund te bejme kurre dicka qe eshte kunder sensit tone te brendshem dhe nese ndodh qe e bejme nje gje te tille atehere kjo ndodh per injorance ndaj asaj cka eshte e mire dhe cka eshte e keqe.

Dikush tjeter i cileson keta njerez si persona qe kane probleme me te tashmen dhe me menyren e menaxhimit te saj. Po te perdorim fjalet e nje ekonomisti skocez Zvarritja ose shtyrja eshte perspektiva e nje te ardhmeje me te mire dhe ideja per mosfunksionimin e se tashmes. Kur e shtyjme dicka per nje dite me pas dhe e bejme kete te nxitur nga deshira te brendshme dhe nga ideja se te nesermen do te jete e lehte kryerja e punes harrojme pranine e vazhdueshme te forcave qe na bejne ta shtyjme punen diten e sotme. Ato do te vazhdojne te jene po aq te pranishme dhe te forta edhe nje dite me pas edhe ditet qe do te vijne. Por per te tjere ka te beje edhe me ate qe konsiderohet si gabim ne planifikim. Ne fakt nje mendje shume e shendoshe e di se cdo dite ka mbushjen e saj dhe se nje pune e lene per neser do te jete nje pune e lene ne kurriz te vetes pervec puneve ekzistuese. Kjo shpesh injorohet qellimisht por edhe per shkak te injorances per nje fakt te tille. Dhe kjo harrese apo tolerance ben qe para nesh te celet nje perspektive kaosi e cila per tu zgjidhur do te kete pervec te tjerash edhe kosto shpirterore dhe vrasje ndergjegjeje. Njerezit qe e bejne shpesh nje gje te tille nuk kane nje raport te mire me kohen e zhvleftesojne ate nderkohe qe ajo eshte gjithcka rregullatori i jetes se tyre.

Megjithate ata qe e kane zakon ti shtyjne gjerat me kalimin e kohes mund te mesojne nga pesimet e shumta qe i shkakton nje gje e tille. Ata se pari njohin shume mire magjine ketij zakoni dhe ne nje moment u pelqen qe ta sfi dojne. E nese do tia dilnin mbane njehere te vetme ndoshta do tia dilnin edhe te shkeputeshin dhe si pasoje te rivendosnin me kohen nje marredhenie me te mire dhe me reale se me pare. Nese identiteti yne eshte nje teresi unesh te cilet jane ne konfl ikt me njeritjetrin atehere cfare perfaqeson cdonjeri nga unet Pergjigjja me e thjeshte eshte se njeri perfaqeson interesat tona afatshkurtra ndersa tjetri objektivat afatgjata. Nese do te ishte keshtu atehere nuk eshte e qarte se si mund te cohen deri ne fund disa gjera. Uni afatshkurter ne teori duhet te mbizoteroje gjithmone. Ideja eshte se ne raste te caktuara madje shume shpesh te gjithe keto komponente te qenies bashkerendojne veprimet per te kryer nje pune. Ne rast te kundert predominon ai un qe eshte me i forte.

Por para se te nxitojme ne gjetjen e nje sistemi per te mposhtur tendencen e te shtyrit te gjerave duhet te mendojme a mos valle ky eshte nje impuls te cilit duhet ti kushtojme vemendje Filozofi Mark Kingwell e shtron problemin ne terma me ekzistenciale Zvarritja vjen shpesh si pasoje e ndjesise se ka shume gjera per te bere dhe si pasoje nuk ia vlen te besh asgje. Pas kesaj forme pak te cuditshme arsyetimi fshihet nje pyetje me e rendesishme a ka ndonje gje qe vertete ia vlen qe te behet Ne kete sens mund te hipotetizohen dy tipa zvarritjesh ai qe eshte teresisht irracional dhe ai qe lind nga sensacioni se ajo qe duhet te bejme eshte e pakuptimte.