Të ardhurat dhe mundësitë
Kto ditt e fundit u diskutua rishikimi i buxhetit dhe situata e financave n vend. Me kt rast u prmend srish kriza ekonomike globale dhe paksimi i t ardhurave n buxhet. Nuk mund t mos mendoj se Shqipria sht vendi i mundsive t pashfrytzuara dhe i vjeljes ad-hoc (apo t rastsishme) t t ardhurave.
Pr shembull, prej kohsh shoh se n Bllok (por jo vetm) operon nj grup i organizuar “errash”, t cilt krkojn 100 lek pr parkim. Me kona apo objekte t tjera n duar kta “menaxher” trotuaresh publike vjelin ato t ardhura t cilat faktikisht duhet t’i vilte bashkia, e cila pastaj do t mund t’i prdorte m pas pr t financuar vepra t ndryshme publike n t mir t komunitetit. Mund t duket si pak gj apo si shtje me rndsi t ult prpara shtjeve t tjera me rndsi q bluhen n mullirin shtetror, por n fakt nuk sht kshtu. Gjithandej npr Tiran shikon “parkime private” n toka publike t cilat “menaxhohen” nga persona t cilt e kan kuptuar rndsin e ktij aktiviteti dhe t ardhurat t cilat gjeneron.
Megjithat, do t doja ta ilustroja kt q po them me nj shembull praktik nga fqinjt tan, Mal i Zi dhe Kroaci. Gjithkujt, q ka udhtuar n kt vende, nuk mund t’i ket shptuar pa vn re sistemin e parkimit me pages t aplikuar nga bashkit prkatse t ktyre vendeve. Tarifat e aplikuara variojn sipas zons s parkimit n qytet. Nse parkon afr qendrs, tarifa sht m e lart dhe nse parkon n periferi, sht falas ose shum e lir. Bashkia e ka zgjidhur problemin e pagess, duke instaluar automat parkimi apo duke ofruar mundsin pr t
pagesn nprmjet celularit, gj q ul akoma dhe m shum kostot njerzore t ktij shrbimi. far tjetr t bie n sy, sht pastrtia dhe gjendja e shklqyer e rrugve dhe ambienteve n shrbim t publikut. Sigurisht q fqinjt i kan t gjitha mundsit “buxhetore” pr t’i ofruar kto shrbime, pasi t ardhurat q mblidhen nga parkimi n kto vende, mund t cilsohen si “kolosale” dhe me impakt madhor pr buxhetet e bashkive prkatse.
Sa m sipr, besoj se mjaftojn pr t ilustruar rndsin madhore q kan taksat e parkimit n vendet fqinje dhe se e njjta gj mund t zbatohet n vendin ton nga bashkit apo minibashkit prkatse dhe jo nga “erra dhe persona t paautorizuar”, t cilt vetm zgjerojn shtresn e popullsis t prfshir n aktivitete informale dhe pa prfitim pr shtetin dhe institucionet taksambledhse. Rregullimi i ktij aktiviteti, por edhe i shum aktiviteteve t tjera, t cilat ndodhin rndom n Tiran apo gjetk, t cilat deri tani i prkasin sfers informale t ekonomis, do t prmirsonte konsiderueshm buxhetin dhe mundsin pr t investuar n shrbime publike moderne dhe bashkkohore. Pra, mendoj se sht koha q t reflektojm dhe t veprojm pr t vjel n maksimum ato burime t cilat jan t disponueshme. Shqipria sht nj vend i pasur n burime, mjafton vetm t kemi dshirn pr t’i shfrytzuar ato n mnyr t qndrueshme dhe t respektojm standardet e aplikueshme.