Ekonomia shqiptare dhe kriza ekonomike
Ecuria e ekonomis shqiptare tregon se Shqipria nuk sht prekur nga kriza botrore ekonomike, por nuk mund t themi q ajo nuk ka pasur efektet e saj. Duke qen se nj pjes e mir e t ardhurave vijn nga remitancat e emigrantve nga vendet fqinje, vende t cilat jan prekur maksimalisht nga kriza, me t drejt mund t themi q edhe n ekonomin shqiptare jan ndier ndikimet e ksaj krize ekonomike, por jan kaluar me mjaft eleganc nga ekonomia shqiptare. Treguesit mikro dhe makroekonomik tregojn se vendi yn i ka shptuar ksaj “furtune” ekonomike, duke treguar nj qndrueshmri ekonomike.
Ekonomia shqiptare nuk sht n kriz, jo sepse sht ekstrakomunitare, as sepse sht ekonomi e rndsishme, pasi sot ekonomit e rndsishme jan m shum n kriz, por pr faktin e thjesht, sepse kt ekonomi kriza e gjeti si vendin me taksa m t ulta n Evrop. Qeveria shqiptare implementoi paketn fiskale antikriz para 2-3 vitesh, duke ndrhyr tek tatim-fitimi vetm 10%, tek taksa e shesht 10%, tek sigurimet shoqrore 15%, tek taksa e biznesit t vogl 1.5%, tarifa doganore e ulur mbi 6 her etj. Gjithashtu, qeveria ka rritur m shum rrogat dhe pensionet pr t rritur fuqin blerse, si dhe investimet publike.
Ekonomia shqiptare n t gjith treguesit e saj ka pasur nj progres, i cili ka ardhur n rritjen e GDP-s, tregues i pakontestueshm, i publikuar nga institucionet financiare si brenda, ashtu edhe jasht Shqipris. N vitin 2008 rritja ekonomike ishte 7.5 - 8%, shifr kjo e pakontestueshme nga vendet e BE-s dhe institucionet financiare. Pr shkak t krizs ekonomike n vitin 2009, Shqipria n kt vit nuk kishte rritjen ekonomike t nj viti m par, por rritja ekonomike 3.2% - 3.3% e rendiste Shqiprin n vendin e par n Evrop. Shqipria, pra, futet n grupin e atyre pak vendeve q vazhdojn t ken rritje ekonomike pozitive, megjithse m t ult se vitet e fundit (2008), por gjithsesi nuk ra n recesion.
Ndikimi i eksport-importeve n ekonomi
Eksportet shqiptare gati jan 2-3-fishuar gjat viteve t fundit, si rezultat i zbatimit t politiks s qeveris pr nxitjen e rritjes s prodhimit vendas dhe t cilsis s tij. Mallrat shqiptare gjat ksaj periudhe jan destinuar kryesisht drejt vendeve antare t Bashkimit Evropian, duke qen n rritje t vazhdueshme, ka dshmon pr zhvillimin e prodhimit ekonomik t vendit dhe t tregut shqiptar. Shqipria sht i vetmi vend n Evrop dhe n bot q shnon kt gjashtmujor rritje me 80 pr qind t eksporteve. N gjashtmujorin e par t vitit t kaluar, jan eksportuar 41 miliard mallra eksporti nga ky vend, ndrsa n gjashtmujorin e par t vitit 2010 jan eksportuar 81 miliard mallra. Ka pasur progres pr sa u prket burimeve nntoksore (hidrokarbure + minerale), eksporteve t produkteve me fason apo n sektorin e tregtis, ndrtimit, industris s prpunimit, produkteve bujqsore, ushqimore etj. Energjia elektrike sht nj tjetr sektor, ku me eksportin e saj ka
t mundur rritjen e t ardhurave n vend, ndrtimi dhe dhnia me koncesion i shum HEC-ve, duke shfrytzuar t gjitha burimet hidrike n vend, pr t dhn impaktet e saj pozitive, ndrsa importet jan mbajtur pothuajse n t njjtat nivele, duke dhn impakte mjaft pozitive n ekonomi.
Politika fiskale dhe ndikimi i saj n efektet e krizs ekonomike
Ndryshimi i norms s tatim-fitimit sht nj faktor pozitiv n konsolidimin e bizneseve. Nse ai ishte n vlera 25%, sot mund t themi q tatim-fitimi i bizneseve sht vetm 10%, sht ndrhyr tek sigurimet shoqrore 15%, tek taksa e biznesit t vogl 1.5%, tarifa doganore e ulur mbi 6 her etj., far ka sjell n lirimin e ktyre bizneseve, duke i
q at kapital t fituar t mos e drgojn pr t paguar taksa, por pr ta rigjeneruar apo pr t shtuar kapitalin e aktivitetit t tyre. Ekonomia shqiptare n kulmin e ksaj rritjeje prej 7.5 - 8 pr qind n vitin 2008, sipas t gjitha statistikave t bots, pati nj rritje prej 3-4 pr qind n vitin 2009. Nse n vitin 2004 n gjasht muajt e par, u mblodhn 50 miliard lek, n gjasht muajt e par t vitit 2010 me taksa dhe tatime ky vend ka mbledhur 104 miliard lek. Pra, ka dyfishim t t ardhurave nga taksat dhe tatimet, n nj koh kur niveli i taksave, krahasuar me vitin 2004, sht dy her m i ult si numr taksash.
*Kryetar i Bashkis Kamz