Tenderet, organ kolegjial per ankesat
Blerina Hoxha
Per shqyrtimin e ankesave ndaj prokurimeve publike, tashme do te ngrihet nje komision, ndersa dispozitat e prokurimit publik do te zbatohen edhe per kontrata publike per operatoret qe veprojne ne sektoret e ujit, energjise, transportit dhe sherbimeve postare. Ky eshte ndryshimi themelor qe i eshte bere ligjit te prokurimit publik, i cili mori dje edhe miratimin e Komisionit Parlamentar te Ekonomise. Me ndryshimet e reja ligjore do te ngrihet nje organ kolegjial ne varesi te kryeministrit, i cili qe ka ne kompetence rishikimin e ankesave te prokurimeve publike, i merr vendimet ne menyre kolegjiale, vendime qe jane administrativisht perfundimtare". Drejtore e Agjencise se Prokurimit Publik, Klodiana Cankja, tha se "duke qene se legjislacioni aktual nuk rregullon prokurimet publike ne sektoret e utiliteteve, ndermarrja e kesaj nisme perben nje hap perpara drejt perafrimit te plote te legjislacionit shqiptar me ate te BE-se. Nder ceshtjet me te diskutuara ishte perberja e komisionit te shqyrtimit te ankesave, ku sipas APP kusht per 5 anetaret e komisionit duhet te ishte profesioni jurist dhe nje eksperience pune prej 5 vjetesh ne kete sektor. Por, anetaret dhe deputetet e Komisionit te Ekonomise e rrezuan kete pike duke propozuar Kuvendit perberje te re te komisionit. Deputetet do te propozojne ne Kuvend perberjen e ketij komisioni prej 5 anetaresh, ku per vetem tre prej tyre do te vendoset kusht profesioni jurist, ndersa dy te tjere mund te jene ekonomiste apo inxhiniere. Deri tani procesi i ankimimit eshte kryer nga Drejtoria e Ankesave dhe Ceshtjeve Ligjore per Prokurimet, ne Agjencine e Prokurimit Publik. Shqiperia eshte i vetmi vend ne bote qe ka 100% prokurime elektronike. Vendi i dyte ne bote per prokurime elektronike te zhvilluara eshte Kili me 85 % , standardi evropian eshte me 40 %. Gjate vitit 2008, kompanite pjesemarrese ne tendere depozituan prane Avokatit te Prokurimeve 354 ankesa gjate vitit 2008, ku kundershtuan vleresimet e autoriteteve kontraktore apo te Agjencise se Prokurimeve Publike. Avokati i Prokurimeve vuri ne dukje se vendimet dhe rekomandimet e tij mbi keto ceshtje jane mbeshtetur nga Agjencia e Prokurimit Publik per te skualifikuar ofertat e operatoreve me mangesi ne dokumentet kualifikuese.
Ligji i prokurimeve, ndryshim vit per vit
Legjislacioni per prokurimin publik ka ndryshuar gati viti ne vit nepermjet amendimeve ne perpjekje per te shmangur korrupsionin mjaft te perfolur ne kete fushe, por edhe si rezultat i "presioneve" qe kane bere nderkombetaret per te pershtatur legjislacionin me Bashkimin Evropian. Mirepo nga ana tjeter ligji per prokurimet publike, eshte mjaft i prekshem per komunitetin e biznesit. Por ndryshimi vit per vit i ketij ligji, ka krijuar shpesh edhe amulli tek grupet e interesit, por gjithashtu edhe kosto qe rrjedhin nga pershtatja me rregullat e reja. Ne raport me kete ligj, problematika e biznesit kete periudhe eshte ndeshur me sistemin elektronik te prokurimit, i cili shpesh here nuk funksionin sic duhet. Avokati i Prokurimeve ka deklaruar se kompanite po hasin probleme edhe me prokurimet elektronike. Sipas tij, "operatoret ekonomike kane shprehur shqetesimin se me sistemin elektronik te prokurimeve aktualisht, nuk eshte e mundur te njihen me dokumentacionin dhe cmimet te ofertave te konkurrenteve pjesemarres pas hapjes se ofertave" Sipas tij, nje problem tjeter shqetesues mbetet fakti se komisionet e vleresimit te ofertave ne rast te ndonje gabimi ne vleresim, nuk kane mundesine te rivleresojne ofertat sepse aktualisht sistemi nuk e lejon nje gje te tille".
Per shqyrtimin e ankesave ndaj prokurimeve publike, tashme do te ngrihet nje komision, ndersa dispozitat e prokurimit publik do te zbatohen edhe per kontrata publike per operatoret qe veprojne ne sektoret e ujit, energjise, transportit dhe sherbimeve postare. Ky eshte ndryshimi themelor qe i eshte bere ligjit te prokurimit publik, i cili mori dje edhe miratimin e Komisionit Parlamentar te Ekonomise. Me ndryshimet e reja ligjore do te ngrihet nje organ kolegjial ne varesi te kryeministrit, i cili qe ka ne kompetence rishikimin e ankesave te prokurimeve publike, i merr vendimet ne menyre kolegjiale, vendime qe jane administrativisht perfundimtare". Drejtore e Agjencise se Prokurimit Publik, Klodiana Cankja, tha se "duke qene se legjislacioni aktual nuk rregullon prokurimet publike ne sektoret e utiliteteve, ndermarrja e kesaj nisme perben nje hap perpara drejt perafrimit te plote te legjislacionit shqiptar me ate te BE-se. Nder ceshtjet me te diskutuara ishte perberja e komisionit te shqyrtimit te ankesave, ku sipas APP kusht per 5 anetaret e komisionit duhet te ishte profesioni jurist dhe nje eksperience pune prej 5 vjetesh ne kete sektor. Por, anetaret dhe deputetet e Komisionit te Ekonomise e rrezuan kete pike duke propozuar Kuvendit perberje te re te komisionit. Deputetet do te propozojne ne Kuvend perberjen e ketij komisioni prej 5 anetaresh, ku per vetem tre prej tyre do te vendoset kusht profesioni jurist, ndersa dy te tjere mund te jene ekonomiste apo inxhiniere. Deri tani procesi i ankimimit eshte kryer nga Drejtoria e Ankesave dhe Ceshtjeve Ligjore per Prokurimet, ne Agjencine e Prokurimit Publik. Shqiperia eshte i vetmi vend ne bote qe ka 100% prokurime elektronike. Vendi i dyte ne bote per prokurime elektronike te zhvilluara eshte Kili me 85 % , standardi evropian eshte me 40 %. Gjate vitit 2008, kompanite pjesemarrese ne tendere depozituan prane Avokatit te Prokurimeve 354 ankesa gjate vitit 2008, ku kundershtuan vleresimet e autoriteteve kontraktore apo te Agjencise se Prokurimeve Publike. Avokati i Prokurimeve vuri ne dukje se vendimet dhe rekomandimet e tij mbi keto ceshtje jane mbeshtetur nga Agjencia e Prokurimit Publik per te skualifikuar ofertat e operatoreve me mangesi ne dokumentet kualifikuese.
Ligji i prokurimeve, ndryshim vit per vit
Legjislacioni per prokurimin publik ka ndryshuar gati viti ne vit nepermjet amendimeve ne perpjekje per te shmangur korrupsionin mjaft te perfolur ne kete fushe, por edhe si rezultat i "presioneve" qe kane bere nderkombetaret per te pershtatur legjislacionin me Bashkimin Evropian. Mirepo nga ana tjeter ligji per prokurimet publike, eshte mjaft i prekshem per komunitetin e biznesit. Por ndryshimi vit per vit i ketij ligji, ka krijuar shpesh edhe amulli tek grupet e interesit, por gjithashtu edhe kosto qe rrjedhin nga pershtatja me rregullat e reja. Ne raport me kete ligj, problematika e biznesit kete periudhe eshte ndeshur me sistemin elektronik te prokurimit, i cili shpesh here nuk funksionin sic duhet. Avokati i Prokurimeve ka deklaruar se kompanite po hasin probleme edhe me prokurimet elektronike. Sipas tij, "operatoret ekonomike kane shprehur shqetesimin se me sistemin elektronik te prokurimeve aktualisht, nuk eshte e mundur te njihen me dokumentacionin dhe cmimet te ofertave te konkurrenteve pjesemarres pas hapjes se ofertave" Sipas tij, nje problem tjeter shqetesues mbetet fakti se komisionet e vleresimit te ofertave ne rast te ndonje gabimi ne vleresim, nuk kane mundesine te rivleresojne ofertat sepse aktualisht sistemi nuk e lejon nje gje te tille".