Traktati dy plur kater
Traktati Dy plus Kater ose sic u pagezua zyrtarisht Traktati per zgjidhjen perfundimtare ne lidhje me Gjermanine u nenshkrua ne Moske me 12 shtator te vitit 1990. Ky akt qe mori bekimin e dy Gjermanive te asaj kohe Republikes Federale Gjermane dhe Republikes Demokratike Gjermane si dhe kater superfuqive SHBA-ve Frances Britanise se Madhe dhe Bashkimit Sovjetik ishte nje proces i gjate dhe i mundimshem politik dhe diplomatik. Ai nuk ishte si nje traktat per paqen por ne fakt funksionoi si i tille. Ne menyre te padiskutueshme Traktati i hapi rrugen ribashkimit te Gjermanise sepse per here te pare qysh prej vitit 1945 ekzistonte perseri nje shtet gjerman krejtesisht sovran si nga brenda ashtu dhe nga jashte. Kjo kronololgji ngjarjesh ne menyre te dukshme ose ne prapaskene vjen nepermjet nje set-i prej dhjetra posterash te vendosur ne ambjentet e Ambasades se Gjermanise ne Tirane.
Ngjarjet e dy dekadave me pare prezantohet prmes fotove dhe nga tekste ekstrakte
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Stawomir P. Kowalski konsull ne ambasaden polake ne Tirane
Stawomir P. Kowalski konsull ne ambasaden polake ne Tirane thote se ne ate periudhe ka qene ne moshe te re. Disa prej ngjarjeve i kujtohen te padetajizuara nderkohe qe me pas ka lexuar duke u informuar me ne hollesi. Gjithesesi prezantimin e procesit te Traktatit Dy plus Kater ne kete forme me foto dhe shpjegime Kowalski e vlereson si mjaft te dobishme per te interesuarit.
Natyrshem qe nga perspektiva e ketyre 20 viteve qe kane kaluar une realisht qe nuk mund ta imagjinoja nje Europe te Bashkuar pa nje Gjermani te Bashkuar. Ngjarjet e atyre viteve jane domethenese dhe ne vete marredheniet mes gjermaneve dhe polakeve. Prej shekullit te 18 historia e Polonise ka qene histori pushtimi ndarje e zhvendosje te saj prej fuqive te huaja ku thuajse gjithnje ne to ishin pjesmarres prusianet ose Rajhu Gjerman. shte nje shembull i qarte se si mund te kapercehen ceshtjet e bartura nga historia dhe te ndryshohen qendrimet dhe kendveshtrimi mbi marredheniet mes shteteve. Nga ajo kohe jane bere hapa te medhenj dhe te rendesishem perpara thote ai per DW.
Ekspozita eshte nje rikthim i ngjarjeve te vrullshme historike
Per Mikelin nga Tirana gjithshka ne ekspoziten e posterave ne Ambasaden Gjermane te krijon pershtypjen e nje filmi. Ne kete film eshte dhe Shqiperia thote ai sepse ashtu si gjithe Lindja ish komuniste dhe realiteti shqiptar u afektua nga renia e Murrit te Berlnit por dhe nga procesi i ribashkimit te kombit gjerman.
Bashkimi i dy Gjermanive hapi per mendimin tim nje perspektive te qarte per vendet e lindjes qe dhe ato te ecnin drejt vendeve perendimore. Ndaj dhe filluan dhe proceset demokratike te asaj kohe. Atehere filluan dhe proceset demokratike ne Shqiperi filloi levizja e studenteve te dhjetorit 90. Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Vjollca Mucaj duke folur per DW
Vjollca nje e apasionuar ne fushen e marredhenieve nderkombetare shikon me interes gjithshka nga procesi i unifikimit te Gjermanise si dhe impaktin ne zhvillimet e mepasme ne kontinentin europian dhe me gjere. Ajo perserit nje citim nga ish ministri i jashtem gjerman Genscher ne OKB ne shtator te vitit 1990 se Gjermania e bashkuar do te jape kontributin e saj per paqen dhe lirine ne Evrope dhe ne bote. Traktati Dy plus Kater ishte nje instrument thelbesor ne favor te sigurise dhe paqes thote ajo per DW-ne. Sepse beri ribashkimin e dy Gjermanive me dy sisteme krejt te kunderta. Te sistemit demokratik qe ishte pjesa perendimore dhe te nje sistemi totalitar komunist qe ishte pjesa lindore. Ishte shume e veshtire te mendoje qe nje pjese e familjes ishte e ndare. Une kam pare dhe pjese filmash te cilet tregojne gjurmet. Por duke pare zhvillimet qe ka pjesa lindore keto gjurme jane ne shuarje.
Nga gjurmimi i cdo hapi drejt Traktatit Dy plus Kater per vizitoret kuptohet qarte se ky akt me rendesi te jashtezakonshme historike ne vetvete ishte si nje pergjigje ndaj nje situate te re qe ishte krijuar ne vjeshten e vitit 1990 por dhe ndaj nje detyrimi te vjeter Qe prej vitit 1949 kushtetuta i detyronte gjermanet te realizonin me vetevendosje te lire unifikimin dhe lirine e vendit te tyre.
Autor Arben Muka
Redaktoi Angjelina Verbica
Angelina Verbica