Tre kantiere komplekse para samitit te BE-se - Eurozona perpiqet te zgjidhe krizen e borxheve
Ne takimin me presidentin francez Nicolas Sarkozy ne 9 tetor ne Berlin kancelarja gjermane Angela Merkel ende fliste per nje zgjidhje me karakter te gjere solide dhe te vazhdueshme te krizes se borxheve e cila duhej te gjehej ne samitin e ardhshem te BE-se. Tani tri dite para samitit ne Bruksel te shtyre njehere Angela Merkel thote se nuk do te kete nje zgjidhje cliruese dhe kush e beson kete sheh endrra. Pra gruaja me e fuqishme e Evropes e cila perfaqeson shtetin me aftesine me te madhe paguese ne BE po terhiqet.
Negociata ne te gjitha nivelet
Pritjet duhet te reduktohen nese te dielen ne samit do te kete vetem formula te vaketa kompromisi. Megjithate evropianet premtuan ne takimin e ministrave te financave nga SHBA dhe vendet ne ekspansion ne kuader te G-20 fundjaven e kaluar se do te gjejne zgjidhje permbyllese dhe me rreze te gjere veprimi. Pjesa tjeter e botes eshte e shqetesuar pasi kriza evropiane mund te ndikoje negativisht edhe mbi tregjet financiare dhe bankat ne SHBA Azi dhe Ameriken Latine. Presidenti i Bankes Boterore Robert Zoellick paralajmeroi se evropianeve nuk u ka mbetur me thuajse fare hapesire per gabime. Dy jave me pare Zoellick e kishte akuzuar Angela Merkelin se i mungonte nje vizion per zgjidhjen e krizes se borxheve.
Presidenti i Komisionit te BE-se Jose Barroso tha para nje komisioni te Parlamentit Evropian te enjten 20.10. ne Bruksel se eshte optimist. Une mendoj se te dielen do te jete i mundur nje rezultat shume pozitiv me kusht qe te gjithe pjesemarresit te deshmojne vullnetin e duhur politik dhe te jene te gatshem per kompromise.
Te merkuren ne mbremje 19.10.11 Barroso u takua ne Frankfurt mbi Main ne nje samit te papritur krize me kancelaren Merkel presidentin francez Sarkozy dhe shefen e FMN-se Christine Lagarde. Aktualisht po negocionet ethshem ne te gjitha nivelet mes kryeqyteteve evropiane qendres se BE-se ne Bruksel dhe shoqatave te bankave theksoi nje zedhenes i Ministrise gjermane te Financave.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Perfytyrime te ndryshme per zgjidhjen e krizes - Angela Merkel dhe Nicolas Sarkozy Tre kantieret e medha te punes
Greqia Vendit te zhytur thelle ne borxhe do ti falen nje pjese e borxheve. Ne korrik kryetaret e shteteve dhe qeverive rane dakord me kreditoret private bankat dhe Banken Qendrore Evropiane per nje reduktim te borxhit me 21 . Por kjo perqindje duket tani e vogel perballe krizes ne Greqi. Gjermania desheron nje reduktim me te forte dhe flet per falje te 50 deri 60 per qind te borxhit. Franca dhe kreditoret private mendojne se mjafton nje reduktim prej 30. Vec kesaj ministrat e financave te Eurozones duhet te miratojne kredine e radhes prej 8 miliarde eurosh per Athinen ne menyre qe Greqia te mund te mbijetoje financiarisht javet e ardhshme.
Kriza e bankave Ne pritje te nje reduktimi te borxhit grek per shume banka te cilat kane ne bilancet e tyre obligacione shteterore greke apo tituj financiare te vendeve te tjere ne krize po behet gjithnje e me e veshtire te sigurojne para ne periudhe afatshkurter. Bankat e shohin njera-tjetren me mosbesim per kete arsye eshte Banka Qendrore Evropiane ajo qe ve aktualisht ne dispozicion kapital te fresket. Nese do te kete nje reduktim te forte te borxhit atehere shume banka para se gjithash ato greke spanjolle italiane dhe franceze do te kene nevoje per kapital qe te mos falimentojne. Nese bankat do te arrijne ta sigurojne vete kete kapital apo nese shtetet qofte edhe me detyrim do te marrin pjese ne kapitalin e bankave mbetet tejet e polemizuar. Franca kerkon qe fondi evropian i shpetimit EFSF tu vije ne ndihme bankave ne menyre qe te mos rendohet buxheti i saj shteteror. Gjermania mendon si te mundshem nje rikapitalizim edhe te detyrueshem te bankave.
Fondi i shpetimit Fondi per shpetimin e euros EFSF do te zgjerohet ne mase te tille qe edhe Spanja dhe Italia te mund te shesin me norma te pranueshme interesi obligacionet e tyre shteterore. Volumi i fondit te shpetimit duhet te zgjerohet me ane te se ashtuquajtures leve financiare ne nje deri dy bilione euro 2000 miliarde. Se cfare teknikash financiare duhen perdorur per zgjerimin e fondit eshte e kontestuar mes Gjermanise dhe Frances. Pala gjermane favorizon nje lloj sigurimi per bleresit e obligacioneve shteterore. Atyre do tu zevendesoheshin 20 deri 30 per qind e humbjeve eventuale. Pala franceze kerkon perfshirjen e Bankes Qendrore Evropiane ECB. Ajo mund ti vinte ne dispozicion fondit te shpetimit kredi ne mase te madhe. Por vete ECB e refuzon kete. Te gjitha modelet e leves financiare mbartin rreziqe te veshtira per tu llogatur. Vec kesaj ato duhet te miratohen nga komisioni per financat ne Parlamentin Federal gjerman.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Presidenti i Komisionit te BE-se dhe ai i Keshillit te BE-se Barroso dhe van Rompuy Ndryshim i marreveshjeve te BE-se
Pertej tri vatrave aktuale te krizes kryetaret e shteteve dhe qeverive do te konsultohen edhe per masa afatmesme dhe afatgjata. Kancelarja Merkel pritet te propozoje qe shtetet te cilat marrin para nga fondi i shpetimit te heqin dore nga nje pjese e te drejtave te tyre te sovranitetit. Nje trojke e perhershme nga BE ECB dhe FMN duhet te kontrolloje menaxhimin e buxheteve te vendeve te zhytura ne borxhe. Mekanizmat e stabilitetit dhe sanksionet ne raste shkeljeje do te ashpersohen.
Eurozona duhet te koordinoje me mire politiken e saj ekonomike dhe fiskale. Qeveria ekonomike e cila do te ngarkohet me kete detyre do te marre kompetenca te verteta. Per keto hapa eshte e nevojshme te ndryshohen marreveshjet evropiane. Kjo behet vetem njezeri dhe me ratifikimin ne vendet anetare. Si rregull procesi i ratifikimit zgjat te pakten dy vjet. Gjermania kerkon ta shkurtojne ne nje vit kete afat. Ndryshimet e konventave nuk duhet te jene tabu perserit prej disa javesh publikisht kancelarja Merkel.
Polemike ka edhe per personelin kancelarja Merkel dhe presidenti francez Sarkozy duan te shohin presidentin e Keshillit te BE-se Herman van Rompuy si shef te ri te eurogrupit me 17 vende anetare. Shefi i deritanishem i ministrave te financave te Eurozones kryeministri luksemburgas Jean-Claude Juncker nuk e pranon kete. Presidenti i Komisionit te BE-se Jose Manuel Barroso thekson se BE e ka tashme nje qeveri ekonomike dhe ky eshte Komisioni i BE-se kreu i administrates ne Bruksel.
Autor Bernd Riegert
Redaktoi E. Xhani