Tronditje me paralajmerim
Ulja e besueshmerise kredituese per nje pjese te madhe te eurozones nga agjencia amerikane e vleresimit kishte kohe qe pritej prej investuesve. Standard amp Poors i kishte paralajmeruar europianet se do ti vezhgonte me kujdes qe perpara samitit te fundit te BE-se. Megjithate kjo eshte nje goditje e rende per shpetimtaret e euros te cilet po negociojne aktualisht per paktin e tyre fiskal. Shume pak shume ngadale eshte mesazhi i vleresuesve megjithese politika po perdor nje ritem shume me te shpejte se zakonisht ne negociatat per paktin fiskal. Jane vene ne vije paketa kursimesh dhe reforma. Ne kete moment eurozona nuk mund te beje me shume. Do te duhet edhe shume vite derisa te reduktohet borxhi i akumuluar. Parashikimet per ekonomine e eurozones jane te keqija. Por te gjitha keto investuesit i dinin prej kohesh. Pra nuk ka arsye per panik te ri. Tregjet dhe nje pjese e sistemit bankar kane kohe qe ndodhen ne gjendje paniku. Me shume nuk ka ku te shkoje.
Pyetja tani eshte nese ulja e bonitetit nga nje prej tri agjencive te medha te vleresimit do te shkaktoje edhe rritje te normave te interesit per obligacionet shteterore. SHBA humben noten e tyre me te mire AAA ne gusht 2011 por interesat per obligacionet shteterore amerikane nuk u rriten.
Problematik eshte per fondin e shpetimit te euros ulja e bonitetit te Frances. Fondi mund te humbase noten me te mire AAA nese e humbasin ate aksioneret e tij. Vetem Gjermania mund te kontribuoje per kompensim pasi ajo vazhdon te kete noten me te larte te bonitetit. Gjermanise mund ti duhet te ofroje me shume garanci per te shpetuar besimin e investuesve ne fondin e shpetimit te euros. Kjo do te thote nje sprove e re per koalicionin qeveritar ne Berlin. Kancelarja Angela Merkel kishte premtuar se nuk do te rriste me pjesemarrjen gjermane ne fond.
Duhet ruajtuar gjakftohtesia
Nje problem serioz politik ka Presidenti francez Nicolas Sarkozy i cili kandidon serish per kete post ne muajin prill. Sarkozy e kishte lidhur mbijetesen e tij politike vitin e kaluar me ruajtjen e notes me te larte te bonitetit per Francen. Tani per kete nuk flitet me. Ne Paris dhe Berlin minimizohet rendesia e njoftimit te SampP. Ne France nuk do te kete paketa te reja kursimesh. Tregjet e dinin si qendrojne punet ne Eurozone deklaroi Ministri gjerman i Financave Wolfgang Schuble.
Mesazhi eshte te ruhet gjakftohtesia Kjo eshte e arsyeshme pasi nje ashpersim i krizes permes histerise nuk i sjell askujt asgje. Ndoshta do te shtohen kritikat ndaj agjencive te vleresimit sjellesve te lajmeve te keqija.
E pelqyer eshte edhe receta qe perdori Presidenti i SHBA-se Barack Obama ne gusht 2011. Ai thjesht deklaroi se do ta injoronte uljen e bonitetit. SHBA krenare do te vazhdonte te mbante noten me te mire AAA. Nje vetebesim te ngjashem duhet te tregojne tani edhe europianet.Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Redaktori i Deutsche Welle -s Bernd Riegert.
AAA drejt zhdukjes
Ne eurozone kane mbetur vetem kater vende me noten me te larte te bonitetit. Ne te gjithe boten nuk jane me shume. Nese te gjitheve u ulet bonitetit atehere vleresimi relativizohet. Investuesve u duhet ti parkojne diku parate e tyre ne menyre qe ato te jene rentabel. Ne te ardhmen AA- do te konsiderohet si nota me e mire.
I vecante mbetet rasti i Austrise. Edhe republika e Alpeve e konsideruar tejet e qendrueshme e humbi noten me te mire te bonitetit. Problemi jane bankat te cilat jane angazhuar se tepermi ne Europen Lindore dhe kane hyre ne borxhe. Nje falimentim shteteror i Hungarise mund te terhiqte drejt gremines edhe Austrine.
Me i rrezikshem se vleresimet periodike te agjencive eshte nje tjeter lajm. Negociatat e bankave me Greqine per reduktimin vullnetar te borxhit per momentin kane deshtuar. Kjo rrezikon arkitekturen e brishte per shpetimin e Greqise. Vendi qe konsiderohet si zanafilla e krizes se euros i eshte afruar serish nje falimentimi shteteror te pakoordinuar. Dalja nga eurozona mund te mbetet zgjidhja e vetme.
Autor Bernd Riegert
Redaktoi E. Xhani