Tryeza për reformën, pikat ku do të ndërhyhet në kod
Shoqëria civile: Të ndryshohet Kodi Zgjedhor
Shoqria civile ulet n nj tryez t rrumbullakt me prfaqsuesit e politiks, duke propozuar nj paket t plot propozimesh pr t ndryshuar Kodin Zgjedhor. Aktivist t shoqris civile dhe Instituti Shqiptar pr Zhvillim e Zgjedhje u kujtuan dje partive politike, kryesisht dy forcave t mdha, se kan shum pak koh n dispozicion pr t kryer reformn, prllogaritur ky afat n raport me zgjedhjet e radhs, ato vendore 2011. Partit e vogla krkojn t mos eliminohen n zgjedhjet e 2011-s, ashtu si ndodhi n 28 qershor. N nj koh kur opozita refuzoi tryezn e djeshme, Milo, Lesi, por dhe Meta i ofrojn Komisionit t Reforms Zgjedhore s bashku me 12 organizatat joqeveritare q merren me zgjedhjet, pikat ku t ndrhyjn n kod. Gerta Meta, drejtoresha e Shoqats pr Kultur Demokratike, prezantoi aksionin qytetar pr reformn zgjedhore. Sipas saj pr administrimin e zgjedhjeve, partit politike nuk duhet t lejohen q t zvendsojn n mnyr arbitrare antart e komisioneve t nivelit m t ult. Ajo shtoi se duhet t ket mekanizma t efektshm pr t plotsuar vendet bosh n administratn zgjedhore, n rast se partit nuk ushtrojn t drejtn e tyre pr t
emrime brenda afateve t caktuar. Znj. Meta i kushtoi nj rndsi nevojs pr trajnim t administrats zgjedhore dhe fillimin e procesit t krijimit me npuns t shrbimit civil. Znj. Meta foli pr t drejtn e partive politike n przgjedhjen e gjyqtarve q shqyrtojn animimet zgjedhore. N emr t shoqats s saj, ajo krkoi q t ndryshohen dispozitat n lidhje me prsritjen e zgjedhjeve n nj zon zgjedhore pr t shprehur qartsisht dhe padykuptimshmri kushtet e nevojshme pr prsritje zgjedhjesh. M tej, ajo rekomandoi parashikimin e mekanizmave q mund t’u jepen zgjedhsve si individ t drejtn e ankimimit n rast t shkeljes t t drejtave t tyre zgjedhore. Nj tjetr pik, sipas Gerta Mets, jan ndryshimet n Kodin Zgjedhor, n mnyr q dispozita pr financim publik t fushatave zgjedhore t mos u jap avantazh disproporcional dhe t padrejt partive parlamentare. Pik e re, shton ajo, jan ndryshimet e dispozitave q kan t bjn me financimin e fushats, duke synuar q n to t parashikohet deklarimi i t ardhurave dhe shpenzimeve t partive politike gjat fushats dhe t specifikohen kriteret, sipas t cilave KQZ-ja mund t bj vet verifikimet e raporteve financiare t subjekteve zgjedhore. Pika e fundit, shton Meta, sht e drejta e subjekteve politike pr przgjedhjen e taktikave elektorale t ndryshme n zona t ndryshme zgjedhore.
Kodi, Kume: Shoqria civile, mbshtetje politiks
Q reforma zgjedhore duhet t nis sa m par i ktij mendimi ishte edhe ish-kreu i KQZ-s, Kristaq Kume. Ai tha se shoqria civile do ta mbshtes lvizjen e forcave politike pr reformn e re dhe se ky aksion qytetar sht krijuar pr t prodhuar rekomandime dhe informacione pr komisionin e ardhshm t reforms zgjedhore, q kjo reform t jet nj proces gjithprfshirs. Ish-kreu i KQZ-s, Kristaq Kume, tha n fjaln e tij se puna pr realizimin e reforms zgjedhore duhet t filloj sa m shpejt. "Le ta gjejn fjaln forcat politike pr t krijuar kushtet optimale pr zhvillimin e ksaj reforme. Ne si shoqri civile do t'i ndodhemi n krah. Objektivi yn sht q n kuadr t aksionit qytetar t prodhojm rekomandimin dhe informacion pr komisionin e ardhshm t reforms zgjedhore, q vet kjo reform t realizohet si nj proces gjithprfshirs", - nnvizoi ai.
Milo: T garantohen zgjedhjet e ardhshme
N emr t opozits, kryetari i Partis Demokracia Sociale, Paskal Milo, kushtzoi hartimin e reforms zgjedhore dhe kryerjen e procesit t transparencs t zgjedhjeve t prgjithshme t 28 qershorit 2009. Kreu i Partis Demokracia Sociale, Paskal Milo pohoi se duhet nj kod zgjedhor q t garantoj zgjedhje t lira, t ndershme. "Duhet nj kod zgjedhor q ne t mos prjetojm m ato q kemi prjetuar n zgjedhjet e kaluara", - shtoi ai. Por tryeza e rrumbullakt duket se u vjen m shum pr shtat partive t vogla. Ajo nxjerr n pah aleancat e dikurshme. “Besoj e mbani mend zoti Meta se si kemi qen bashk n nj llogore kur ishim kundr Kodit Zgjedhor dhe ndryshimeve kushtetuese q dhan zgjedhjet e kontestuara t 28 qershorit, - tha Paskal Milo, kryetar i PDS-s. - Kjo reform zgjedhore duhet t prek thelbin e asaj shtjeje q ne gjithmon kemi pasur kontestime".
Lesi: 10 vjet burg pr vjedhsit e votave
Nikoll Lesi ishte i vetmi prfaqsues politik q ofroi n tryez edhe propozime konkrete. Aksioni qytetar pr reform zgjedhore propozoi, ndr t tjera, sanksionimin n kod t s drejts s partive politike pr przgjedhjen e gjyqtarve q shqyrtojn ankimimet, moszvendsimin nga partit n mnyr arbitrare t komisionerve apo dhe votimin elektronik. Nikoll Lesi, kreu i LDK-s, propozoi q komisioneri q vjedh votat, t dnohet me 10 vjet burg. Ai tha se do parti politike q ka 3% rezultat kombtar, t ket prfaqsues n Parlament. N kt mnyr, Nikoll Lesi, kryetar i nj partie t vogl, por n koalicion qeveriss, propozon ndryshimin edhe t Kodit Penal, pr t dnuar me 10 vjet burg ata komisioner q rezultojn prgjegjs n manipulimin e rezultatit apo fletve t votimit. Organizatat e shoqris civile, t grupuara n t ashtuquajturin Aksion Qytetar pr Reformn Zgjedhore, hedhin disa propozime konkrete. Bie n sy e drejta e partive pr t zgjedhur gjyqtart e Kolegjit Zgjedhor. Duke iu drejtuar zotit Milo, Lesi tha: "A mundet zoti Milo ta bindim opozitn kryesore q t bjm 84 vota e t ndryshojm kodin? Dhjet vjet burg komisioneri q rezulton qoft dhe nj vot e vjedhur nga hapja e kutis. Krkoi q t mos zhduken partit e vogla, q t balancojn shum her dy t mdhenjt ose tre t mdhenjt. T jet sistem proporcional kombtar, rajonalit ia pam hajrin dhe rezultatin".