Turqia, drejt musliman demokracis europiane!
Gjithkush q e ka lexuar Samuel Huntigtonin, do t shihte paksa me dyshim at q ndodhi ca or m par n Ankara. N kryeqytetin e vendosur nga Ataturku, parlamenti i turk zgjodhi n krye t vendit ish - ministrin e jashtm Abdullah Gyl. Zgjedhja e tij i ngjau paksa nj lindjeje t dhimbshme, dhe debateve q prfshin jo vetm Ankaran por edhe mediat dhe qarqet diplomatike ndrkombtare. Kur Rexhep Tajip Erdogan erdhi n krye t Turqis m 2002, ai do ta identifikonte veten dhe levizjen e tij si musliman-demokrate. Ai ishte i pari n hapsirn e vendeve muslimane q dilte me nj tez t till, ekuivalente n terma por nj kundrapesh e kristian demokracis europiane.
Jo rrall, mediat kan abuzuar me termin islamik aq m tepr kur parti me statut t qart, me vija politike t prcaktuara dhe me lider t konfirmuar (Erdogan ndryshoi trsisht Stambollin 12 milionsh kur ishte kryetar bashkie), kan marr pushtetin n hapsirn e vendeve muslimane. Megjithat, qeverisja 5 vjeare e AK Parti, n Turqi tregoi se islamistt Erdogan, Gyl e Arin ishin shum her m tepr europian sesa Ecevit, Yilmaz apo Baykal. Ata uditn Bashkimin Europian me vendosmrin e tyre q mund tu kushtonte politikisht n vend dhe i dhan Turqis nj rrug t re, e futn n qendr t vmendjes s europianve. Ata nuk e varn terroristin kurd Abdullah Ocallan, lvizja e t cilit ka shkaktuar mse 30 mij viktima n Turqi q nga viti 1984.
Pikrisht ai q po ikn nga kolltuku i ministrit t punve t jashtme, ishte strategjisti i Turqis prball kancelarive europiane, duke treguar vendosmri, qartsi politike dhe maturi diplomatike.
Abdullah Gyl, q thuajse n do lajm t agjencive ndrkombtare citohet si ish islamist, ishte pr 5 vjet fillimisht kryeministri dhe m pas i dyti n qeveri pas Erdoganit dhe nj ndr ideatort e ndryshimit t nj vendi t madh q aspiron Europn. Ai mbetet nj ndr politikant turq, q thon se Islami mund dhe duhet t jetoj n krah t Krishtrimit dhe njerzimi do prfitoj nga vlerat e mira t t dyjave.
Megjithat ajo q ndodhi n Ankara pasditen e t mrkurs, nuk ishte tjetr vese nj prmbushje e vullnetit t shumics politike por mbi t gjitha shumics s gjith popullit turk. Pra ishte pak a shum e ngjashme me zgjedhjen e presidentit Topi n Tiran, q rezultonte politikani m i plqyer n vend. Abdullah Gyl ishte i mbshtetur nga partia e tij dhe po ashtu populli, po nga Ushtria?
Ndoshta n Shqipri nuk konceptohet m (t paktn q nga 1991 e kndej) por n Turqi, shum gjra jan t lidhura me ushtrin. Qemalizmi, i analizuar edhe nga Huntington apo orientalisti Bernard Leis u mbshtet trsisht mbi kt sistem, qoft edhe pr faktin se Mustafa Qemali ishte gjeneral. Dhe gjat historis mse 80 vjeare t republiks turke, ushtria ka dal udhve me koh e pa koh, t paktn nj her n 10 vite, ka rrzuar qeveri, ka internuar lider n ishujt turq, ka burgosur aktivist e ka varur kryeministra (Adnan Menderes, 1961)! Pra ka prligjur punn e saj n mbrojtje t shtetit e t sistemit, porse duket qart nga historia q ka
edhe gabime t mdha. Analistt turq e kan thn paksa edhe me ironi se dikur grushtet e shtetit bheshin me tanke, tashm bhen edhe nga faqe interneti.
Por n vitin 2007, nj vend tashm i zhvilluar si Turqia, nuk mund t varet m nga arsyeja e ftoht ushtarake. Qemalizmi prvese lirin laike t shtetit, garanton edhe lirin fetare t individit. Dhe dokush n thelb mund t`i prkas nj besimi, ta ushtroj madje t mbaj edhe simbole t asaj feje (si mund t jet shamia e bashkshortes s zotit Gyl). Turqia e ka arritur prej kohsh shkalln e emancipimit, kujtoni kryeministren Tansu iller n vitet 1990. Nga ana tjetr ushtria sht mbrojtse e individit dhe shoqris sepse buron prej saj, e jo vendosse lidhur me drejtimin e vendit dhe kshtu duhet t jet. BE e ka qartsuar qndrimin e saj n kt pik. E fituar sht politika, e humbur sht ushtria.
Sidoqoft, Abdullah Gyl, do t jet pr katr vite n krye t republiks turke. Ai synon ta mbart vendin e tij n gjirin e BE-s. Koha do t tregoj sa sukses do ket, megjithat sht e sigurt se Turqia ka
edhe nj hap europian prpara.
*Shkolla Shqiptare e Studimeve Politike
Jo rrall, mediat kan abuzuar me termin islamik aq m tepr kur parti me statut t qart, me vija politike t prcaktuara dhe me lider t konfirmuar (Erdogan ndryshoi trsisht Stambollin 12 milionsh kur ishte kryetar bashkie), kan marr pushtetin n hapsirn e vendeve muslimane. Megjithat, qeverisja 5 vjeare e AK Parti, n Turqi tregoi se islamistt Erdogan, Gyl e Arin ishin shum her m tepr europian sesa Ecevit, Yilmaz apo Baykal. Ata uditn Bashkimin Europian me vendosmrin e tyre q mund tu kushtonte politikisht n vend dhe i dhan Turqis nj rrug t re, e futn n qendr t vmendjes s europianve. Ata nuk e varn terroristin kurd Abdullah Ocallan, lvizja e t cilit ka shkaktuar mse 30 mij viktima n Turqi q nga viti 1984.
Pikrisht ai q po ikn nga kolltuku i ministrit t punve t jashtme, ishte strategjisti i Turqis prball kancelarive europiane, duke treguar vendosmri, qartsi politike dhe maturi diplomatike.
Abdullah Gyl, q thuajse n do lajm t agjencive ndrkombtare citohet si ish islamist, ishte pr 5 vjet fillimisht kryeministri dhe m pas i dyti n qeveri pas Erdoganit dhe nj ndr ideatort e ndryshimit t nj vendi t madh q aspiron Europn. Ai mbetet nj ndr politikant turq, q thon se Islami mund dhe duhet t jetoj n krah t Krishtrimit dhe njerzimi do prfitoj nga vlerat e mira t t dyjave.
Megjithat ajo q ndodhi n Ankara pasditen e t mrkurs, nuk ishte tjetr vese nj prmbushje e vullnetit t shumics politike por mbi t gjitha shumics s gjith popullit turk. Pra ishte pak a shum e ngjashme me zgjedhjen e presidentit Topi n Tiran, q rezultonte politikani m i plqyer n vend. Abdullah Gyl ishte i mbshtetur nga partia e tij dhe po ashtu populli, po nga Ushtria?
Ndoshta n Shqipri nuk konceptohet m (t paktn q nga 1991 e kndej) por n Turqi, shum gjra jan t lidhura me ushtrin. Qemalizmi, i analizuar edhe nga Huntington apo orientalisti Bernard Leis u mbshtet trsisht mbi kt sistem, qoft edhe pr faktin se Mustafa Qemali ishte gjeneral. Dhe gjat historis mse 80 vjeare t republiks turke, ushtria ka dal udhve me koh e pa koh, t paktn nj her n 10 vite, ka rrzuar qeveri, ka internuar lider n ishujt turq, ka burgosur aktivist e ka varur kryeministra (Adnan Menderes, 1961)! Pra ka prligjur punn e saj n mbrojtje t shtetit e t sistemit, porse duket qart nga historia q ka
edhe gabime t mdha. Analistt turq e kan thn paksa edhe me ironi se dikur grushtet e shtetit bheshin me tanke, tashm bhen edhe nga faqe interneti.
Por n vitin 2007, nj vend tashm i zhvilluar si Turqia, nuk mund t varet m nga arsyeja e ftoht ushtarake. Qemalizmi prvese lirin laike t shtetit, garanton edhe lirin fetare t individit. Dhe dokush n thelb mund t`i prkas nj besimi, ta ushtroj madje t mbaj edhe simbole t asaj feje (si mund t jet shamia e bashkshortes s zotit Gyl). Turqia e ka arritur prej kohsh shkalln e emancipimit, kujtoni kryeministren Tansu iller n vitet 1990. Nga ana tjetr ushtria sht mbrojtse e individit dhe shoqris sepse buron prej saj, e jo vendosse lidhur me drejtimin e vendit dhe kshtu duhet t jet. BE e ka qartsuar qndrimin e saj n kt pik. E fituar sht politika, e humbur sht ushtria.
Sidoqoft, Abdullah Gyl, do t jet pr katr vite n krye t republiks turke. Ai synon ta mbart vendin e tij n gjirin e BE-s. Koha do t tregoj sa sukses do ket, megjithat sht e sigurt se Turqia ka
edhe nj hap europian prpara.
*Shkolla Shqiptare e Studimeve Politike