Turqia prball Ameriks

TURQIA PERBALLE AMERIKES
Nga Hajro LIMAJ*
Koment
N arenn ndrkombtare dhe n median e saj koht e fundit mosmarrveshjet e Shteteve t Bashkuara t Ameriks me Turqin pr veprimtarit terroriste t PKK-as kundr Turqis dhe ndrhyrjen ushtarake te Turqis n Irakun e Veriut
kan dal nga rendet e para t dits.
N kt kuadr m datn 16 t ktij muaji ,n gazetn Metropol me komentin A mund ta humbas Turqin Amerika trajtuam tronditjen e marrdhnieve t partneritetit strategjik midis ktyre dy vndeve.Por me kalimin e ditve kjo pyetje u vrtetua m tepr n prgjigjet e dats 25 Tetor q ju dha gazetarve n Bukuresht kryeministri I Turqis ,gjat konferencs s shtypit q ai zhvilloi s bashku me kryeministrin e Rumanis Calin Popescu Tariceanu .N reflektim t deklarats s sekretares s shtetit t SHBA-s, Condoleezza Rice'n,pr t mos hyr Turqia me ushtri n Irakun e Veriut, Erdogan tha se mund t dshirojn q net mos bjm opercaione jasht kufirit ton ,por vendimin se c far duhet t bjm ne e marrim ne.A nuk i pyesin njerzit ? 'Amerika, prse erdhi n Irak nga nj distanc prej dhjetra mijra kilometrash ? Kishte ndonj shqetsim?'. Amerika c far shqetsimi ka nga Iraku ? Aktualisht ,Amerika si nj aletae strategjike duhet t lvizi me ne . Ne lvizm s bashku me ata n AfganistanN takimet q kemi
me presidentin Bush dhe sekretaren e shtetit Condoleezza Rice kto ua kemi transmetuar.N kt cshtje , qoft kombtare apo ndrkombtare deri m sot kemi luftuar bashk.Edhe tani ,kt hap jemi t detyruar dhe do ta hedhim.

Megjith kt ashprsi ,Erdogan prsri Amerikn e vlersoi partner strategjik .Partneriteti strategjik i Amerikes m Turqin prsritet n shum deklarata dhe n shum media.Pr kt ,n t kaluarn e afrt midis dy vndeve sht firmosur edhe nj dokument me emrtimin Dokumenti i Vizionit t Partneritetit Strategjik .Por sht e nevojshme t mos harrojm realitetin e ri.Partneritet strategjik midis Shteteve t Bashkuara dhe Turqis aktualisht nuk ka. Partneritet strategjik ,mund t ket athere kur qndrimet e njrit shtet prputhen me interesat kombtare t shtetit tjetr, ose kur midis vndeve t ndryshme ka intersa t prbashkta. N kt kuptim partner strategjik t Shteteve te Bashkuara t Ameriks aktualisht jan Anglia me Izarelin ,por jo Turqia. Kur vim tek cshtja e Irakut t Veriut ,qnia parner strategjik e Izraelit dhe e Turqis me Shtetet e Bashkuara t Ameriks sht e pa mundur.Mbulimi ose mshefja e interesave kombtare t Turqis dhe Shteteve t Bashkuara t Ameriks n problemin e Irakut t Veriut tashm jan ta qarta.Intersat e tyre jan t kundrta,prandaj i jan afruar nj konflikti politik.Krijimi i partneritetit strategjik midis dy vendeve q u prplasen intersat kombtare n kt cshtje nuk mund t ket . Pr m tepr, Shtetet e Bashkuara t Ameriks dhe Turqia jan t pozicionuara n qndrime shum t ndryshme n cshtjen e Irakut t Veriut.
Nga ky ndryshim sht shum e vshtir t prodhohet nj qndrim si partner strategjik.Shqetsimi q kalon sot Ankaraja dhe deklarimet e ashpra n rritje t kryeministrit t Turqis, Tayip Erdogan jan shprehje t ktij realiteti.Vlersimet e kundrta t Turqis me Amerikn ndaj problemit t Irakut dhe Irakut t Veriut nuk jan t reja.Ky qndrim ekzistonte edhe n vitet 2002 q prgatitej pushtimi i Irakut ,edhe n vitet 2003 q u pushtua ky vnd nga Shtetet e Bashkuara t Ameriks.Edhe sot prsri ka.Problemi dhe objektivi i Shteteve t Bashkuara t Ameriks ishte Bagdati,drejtimi i Saddamit. Ndrsa Turqia nuk kishte nj problem dhe objektiv t till. Pr Turqin krcnim ishte Iraku I Veriut. Mbshtetsit m t rndsishm t Shteteve t Bashkuara t Ameriks n pushtimin e Irakut dhe rrzimin e Sadamit ishin grupet Kurde t Irakut t Veriut.Ndrsa objketivi i Turqis ishin Organizata terroriste e Partis Puntore t Kurdistanit q shtrihet n Irakun e Veriut,ishte Bagdati nse kthehej n mbshtetje t saj.Ishte e pa mundur shmangia e ktij konflikti intersash. Pr m tepr, ky konflikt doli mbi uj plotsisht gjat periudhs s diskutimeve t projekt ligjit q u trajtua n Kuvendin e Turqis m 3 Mars 2003.Refuzimi nga Kuvendi i Madh i Republiks s Turqis i projekt ligjit te qeveris pr
kalimin e trupave ushtarake Amerikane mbi territorin e saj per n Irak rriti mbshtetjen politike dhe ushtarake t Amerikes ndaj Kurdve.Sot Amerika nuk ngelet vetm me mbshtetjen e
Barzanit dhe Talabanit, dy drejtuesve kryesor t partive politike ne Irakun e Veriut ,por nga kjo mbshtetja prfitojn edhe organizata terroriste e PKK-s dhe lidhjet e saj n distanc.Gjithashtu nuk duhet harruar se Shtetet e Bashkuara t Ameriks ,prej fillimit kan qen kundr hyrjes s ushtarve Turq n Irakun e Veriut. Vetm pr mundsin e kalimit t projekt ligjit te 1 Marsit ishte dakort pr nj ndrhyrje te kufizuar t prbashkt ,por me refuzimin e projekt ligjit u trhoq edhe nga ky qndrim.N kto zhvillime Turqia ka ndermarr nj opercaion t dndur diplomatik n Europ,nga e cila sht hera e par q ka siguruar nj mbshtetje t gjer ndaj organizats terroriste t PKK-s q vepron n Irakun e Veriut kundr sovranitetit territorial t Turqis.Qeveria Irakiane ka premtuar mbylljen e zyrave t PKK-se n territorin e Irakut,ndrsa Kuvndi i Turqis miratoi ndrhyrjen e ushtris Turke ne hapsirat e Irakut t Veriut pr shkaterrimin e terroristve kurd q jane disllokuar n kto hapsira .Veprimtarit terroriste t PKK-as n vrasjen e ushtarav turq dhe qytetrve t pafajshm t saj ne kufijt me Irakun e Veriut e kan tensionuar shum situatn dhe pr dit e m shum politikan dhe media Turke fajson edhe qndrimin e nj anshm t Ameriks.Prderisa nuk prputhen interesat kombtare t Ameriks dhe Turqis n Irak dhe n rajonin e Lindjes s Mesme detyrimisht do t ekzistojn kto konflikte,konflikte t cilat kan sjellur mos besimin e popullit t Turqis ndaj politiks Amerikane.Bile shkohet deri atje sa Amerikn e akuzojn pr mbshtjejen indirekte t Kurdve pr krijimin e shtetit Kurd n Irakun e Veriut.Koha e mtejshme do ti tregoj qndrimet e vrteta .T presim edhe pak dhe do ti komentojm ato.
Atashe Ushtarak n Republiken e Turqis (1994-2000)