Udhëtimet e Guliverit: Në shqip me përkthimin e 58-s
është cilësuar si kryevepra e Jonathan Swift. “Udhëtimet e Guliverit”, i botuar vetëm një ditë më parë nga “Zenit”, i ofrohet lexuesit si alternativa më e mirë e këtyre ditëve. Aventurat e shumta të Guliverit vijnë në shqip në përkthimin që Halit Selfo i ka bërë më ‘58-n. I botuar atëkohë nga shtëpia botuese “Naim Frashëri”, vjen i propozuar në një format të ri. Emrin e këtij përkthyesi lexuesi shqiptar e ka njohur edhe në përkthimin e më shumë se 40 veprave letrare, mes të cilave: “Konti i Monte Kristos” (Duma), “Djemtë e rrugës Pal” (Malmori), “Poemë Pedagogjike” (Makarenko), “Zemra” (De Amicis), “Bijtë e kapitenit Grant”, Zhyl Vern. I shkruar në formën e romanit të aventurave, në fakt është një ironi e pamëshirshme për racën njerëzore, për qytetërimin dhe për marrëdhëniet anglo-irlandeze. Swift bën protagonistë të tij një mjek në bordin e anijes, e pastaj një kapiten dhe i nis në udhëtime. Atëkohë udhëtimet aventureske ishin “moda” e shoqërisë, por edhe tema të preferuara të letërsisë. Protagonisti i tij, mjeku Lemuel Gulliver, vendoset në bordin e një anije për të shkuar në katër destinacione. Ndalesa e parë është në ishullin e Liliputëve, ku gjithçka, që nga njerëzit e deri tek objektet, janë në përmasa mjaft të vogla. Më tej ai ndalon në Brobdingnag. Në të kundërt nga ishulli i parë, këtu e gjejmë protagonistin tonë në vendin e gjigantëve. Raportet përmbysen. Mjeku kthehet tani në kukullën e vajzës së mbretit. Në pjesën e tretë të udhëtimit Guliverin e shohim në Laputa. Përmes ndodhive dhe personazheve, Swift ka një satirë të drejtpërdrejtë ndaj filozofëve, historianëve dhe shpikësve. Në ishullin e Glubdubdrib, Guliver evokon hijet e të mëdhenjve të antikitetit dhe nga përgjigjet e tyre zbulon meskinitetin. Ndërsa pranë Struldbrug, në vendin e të pavdekshmëve kupton se fatkeqësia më e madhe e njeriut është që të mos i gjejë asnjëherë fundin jetës. Në pjesën e katërt, më në fund mes virtuozitetit të kuajve Huihnhnmëve vë në kontrast brutalitetin e Yahoo, kafshë me pamje njerëzore. Nuk ekziston në letërsinë perëndimore një “dënim” i tillë i njerëzimit si ai që gjendet në “Udhëtimet e Guliverit”. Kritika ndaj vlerave, ndaj besimit dhe shkencës, nga politika te kultura, shkon deri aty sa të kërcënojë vetë rrënjët e ekzistencës. Por mjeshtëria e Swift ka bërë që ky libër të pranohet lehtësisht nga lexuesit. Alegoria e tij e mprehtë nuk është e qëllimshme, ajo është e dukshme vetëm për atë që do ta shohë dhe nuk e dëmton linjën e fantazisë dhe aventurave që përshkojnë gjithë romanin, i quajtur tashmë një vepër klasike e letërsisë për fëmijë.
#