Zadrima, atje ku vera pihet me urtësi

Shkodër, ART GOLD, kredi lehtësuese për fermerët

Zef Pashuku, nj fermer dhe prodhues vere n Zadrim, zon e njohur e shtrir mes Shkodrs dhe Lezhs, tregon se vreshtat premtojm m shum prodhim vere. Grupimi i fermerve n kooperativn “Vreshtart e Zadrims”, ka rritur ndjeshm investimet si n vreshta t reja, ashtu edhe n objekte dhe pajisje pr prodhimin e vers, fal kredive me kushte lehtsuese q kan marr nga programi i PNUD, ART GOLD, i nxitur nprmjet agjencis “Teuleda”. Zefi t pret ngroht n kantinn e tij, rrfen me urtsi, ashtu si edhe vern e shijojn zadrimort. Prpjekjet pr t krijuar nj ferm t prbashkt ku jan grupuar disa banor t zons, duke bashkuar tokn e mbjell n vreshta, ka hert q kan nisur. Kan rritur investimet, kan rritur prodhimin. Kan nj treg t mir n vend, por synimet jan pr t kapur tregjet ndrkombtare. Pse jo, vera e Zadrims sht njohur ka hert n Evropn e vjetr. Nj banor rrfen se 300 vjet m par, vera dhe rrushi i Zadrims i oheshin Paps, e zgjedhur si nga m cilsoret. I gjith mundi i tyre sht investuar tashm n rrnjt e vreshtave. Kan marr kredi dhe presin t marrin n t ardhmen, pr t prodhuar sa m shum ver “Zadrima” e pr t
at pjes t tregut ndrkombtar. Ndaj do t’i rikthehen agjencis “Teuleda” t rimarrin kredi. Projekti ART GOLD, i iniciuar nga PNUD, ka menaxhuar fondin e garancis dhe me fillimin e ART GOLD 2 po negociohet serish me bankn “Credins” pr kushte t reja. Agjencia “Teuleda” ka kontribuar n krijimin e 15 ndrmarrjeve t reja dhe forcimin e 10 ndrmarrjeve t tjera ekzistuese, gjat periudhs prill 2004 - dhjetor 2007 me an t mekanizmit t Fondit t Garancis prej 500.000 USD, t vn n dispozicion nga programi PASSARP. Shuma e dhn si kredi deri tani sht afrsisht 1 milion USD dhe jan dhn kredi duke filluar nga 10.000 USD deri n 150.000 USD (ekuivalentet n euro dhe lek). Jan krijuar 300 vende t reja pune direkte nga krijimi i bizneseve t reja apo nga rritja e bizneseve ekzistuese n Shkodr dhe Vlor. “Teuleda” nuk sht thjesht nj institucion financiar pr kreditimin, prqasja me biznesin sht ndryshe nga ajo e bankave apo e institucioneve financiare n Shqipri. Pas aprovimit t kredis fillon puna e vrtet n asistimin e ndrmarrjes pr sa i prket gjetjes s lnds s par, tregjeve dhe furnitorve t mundshm, makinerive, marketingut etj. “Teuleda” sht duke krkuar edhe burime t tjera financiare me qllim krijimin e nj linje mikrokredie pr bizneset e vogla q hasin vshtirsi n sistemin e kredimarrjes n Shqipri. Nga ky fond garanci ka prfituar edhe nj biznes tjetr n Shkodr, sht Arben Kolaj, i cili ka nj fabrik n Daj t Shkodrs pr prpunimin e qumshtit dhe prodhimin e djathit mocarela, i cili me nj kredi prej 98 mij eurosh ka rritur kapacitetet prodhuese dhe cilsin e tij.

Fisnikria e Kelmend Lulgjurajt, imazhi i vers “Zadrima”

dokush q do t marrte ndr duar nj shishe vere “Zadrima”, imazhi i nj burri flokbardh n etiketn e saj do ta trhiqte. Imazhi i tij fisnik duket sikur t siguron pr urtsin e vers. sht Kelmend Lulgjuraj, agronomi q mban mbi supe mbi 70 vite, imazhi i vers “Zadrima” q fermert e zons kan zgjedhur si logo. Zef Pashuku na rrfen se imazhi i agronomit t vjetr ishte nj ide e mbshtetur nga t gjith. Sipas Zefit, prve emrit Zadrima, nj emr q i prket nj zone t prmendur shekuj m par, pr llojin e rrushit t veant autokton Kallmet, ata vendosm t’i shtonim vers nj logo t veant, ku me miratimin e t gjith kolegve t grupuar n kt kooperativs “Vreshtart e Zadrims”, u vendos pikrisht pr portretin e agronomit m t nderuar e t respektuar n zonn e Shkodrs, cili gzon nj respekt pr prkushtimin e tij n bujqsis. “Koincidenca ka qen se ai ka qen agronomi q ka qen prezent n mbjelljen e vreshtave para 40 vjetsh n kt zon. Me kt logo ne kemi
nj gjetje, ndofta simbolika u nis tek vlerat e ktij njeriu, por edhe vlerat e profesionit agronomit, i cili mund t jet zanati m i papaguar n Shqipri”, - thot Zefi. Sipas tij, imazhi i Kelmend Lulgjurajt n shishen e vers sht pritur shum mir, pasi, si thot Zefi, ai ka ende bashkkohs s tij q e njohin e q e kan mik, q e takojn dhe q sht pjes integrale e bashkimit t fermerve t Zadrims.

Mocarela prodhohet edhe n Shkodr

Ai quhet Arben Kolaj, banor i Dajit t Bregut t Buns n Shkodr. Ai merret me prpunimin e qumshtit, ka nj fabrik q prpunon mocareln, nj lloj djathi t njohur kryesisht n Itali, n zonn e Napolit. Ai e ka nisur aktivitetin e tij n vitin 1996. N fillim ai rrfen se nisi si nj nevoj pr t mbajtur familjen, duke nxjerr t ardhura t pakta, m pas duke investuar n kt drejtim aktiviteti mori formn e nj biznesi t plot. do vit lindte nevoja pr t prmirsuar teknologjin e kjo krkonte rritje investimi. Ai tregon se kredia e marr nga “Teuleda” e ka ndihmuar shum.

A keni gjetur mbshtetje financiare me kredi pr t rritur investimet?

-Po, kredia ka qen nj ndr mnyrat e investimit. U jam drejtuar bankave t ndryshme. Deri n momentin q jam njohur me projektin e “Teuleds”. Nisa bashkpunimin dhe mora nj kredi n bank q mbshtetet me garanci nga agjencia “Teuleda”. Duke par se fshatin bankat nuk e vlersojn, ather bashkpunimi me shoqatn “Teuleda” ishte nj rrugzgjidhje e duhur, pasi fondi i garancis q ata bllokojn n bank pr ne, garanton tek bankat tregtare kredin ton dhe lehtsin pr marrjen e saj.

Sa kredi keni marr dhe si kan qen termat e kredis?

-Kur un kam punuar me “Teuledn”, kredia ka qen 98 mij euro, me nj afat kohor 3-vjear. Tashm kjo kredi sht shlyer. Por marrja e ksaj kredie pa dyshim ka dhn nj efekt pozitiv n punn time dhe nga ana tjetr ka rritur edhe fitimin. Ky bashkpunim dhe garancia q “Teuleda” m ofroi, ishte marrja e nj huaje m t madhe, me interes m t ult sesa nj bank tjetr tregtare. Un prodhoj 3.5 ton mocarela dhe e tregtoj n Shkodr, Lezh, La, por tregu kryesor sht Tirana dhe Durrsi. Lndn e par e siguroj nga fshatart e zons.

Zef Pashuku, Hajmel, Shkodr

Si ka nisur aktiviteti juaj dhe sa t mbshtetur jeni ndier nga kredia lehtsuese q keni marr nprmjet agjencis “Teuleda”?

-Ne ktu kemi ngritur nj biznes n fushn e vreshtaris dhe t prodhimit t pijeve tradicionale, ver dhe rakis. Kemi mbi 10 vjet q kemi mbjell siprfaqe t reja me vreshta, fal nj klime t mir q ka zona jon, e shfaqur n vreshtari n shekuj. Siprfaqet e reja u jan bashkuar vreshtave q kan mbetur q n kohn e monizmit. Kemi investuar n shtimin e tyre me kredi t mbshtetura nga agjencia “Teuleda”. Ne kemi bashkpunuar me kt agjenci prej 9 vjetsh. Gjat ktyre viteve lindi nevoja q biznesin ta prmirsojm dhe ta bjm sa m funksional. Nuk ishte leht t merrnim kredi n bankat tregtare dhe pa mbshtetjen e agjencis “Teuleda”. Arsyeja sht e thjesht, ne jemi fermer prbrs t nj kooperative, “Vreshtart e Zadrims”, me qendr n Hajmel. Si vreshtar ne s’kemi shum prona, ne kemi fituar tokn me ligjin 7501 dhe detyrimisht tokat tona nuk jan aq t vlersuara nga bankat si koletaral. Vshtirsia n marrjen e kredis ishte e madhe, nuk kishte besueshmri n nivelin e duhur dhe shtpit tona nuk kishin vler t lart koletarali. Mbshtetja e agjencis “Teuleda” na ndrgjegjsoi pr kt bashkpunim. Ne jemi nj grup i madh fermersh q kemi marr disa her kredi. Un e kam nisur si fillim me nj kredi prej 15 milion leksh t vjetra.

Sa her keni marr kredi me mbshtetjen e agjencis “Teuleda” dhe far vlerash kan pasur ato?

-Kredia e par ka qen 1.5 milion lek, e dyta 3 milion lek dhe e treta 5 milion lek (t reja). Ka qen “Teuleda” q na mbshteti me fondin e garancis, e cila na lehtsoi kolateralin dhe ne u bm t besueshm. Nga lehtsia e shlyerjes ne kemi gjetur mundsi t’i prsrisim kredit dhe si rezultat i ktij bashkpunimi n kohn dhe momentin q ne kemi dashur, kemi arritur t rrisim siprfaqen e vreshtave. Sot un zotroj mbi 3 hektar vreshta me toka t familjes sime dhe n toka t marra me qera, ku jan investuar vetm n vreshta rreth 50 milion lek t vjetra. Me kredit e marra t lehtsuara kemi arritur t investojm n objektet e magazinimit t prodhimit t rrushit, t ruajtjes s prodhimit t vers dhe n makineri dhe pajisje t domosdoshme pr prodhimin dhe ruajtjen e ktyre prodhimeve kaq t rndsohem dhe delikate, si sht vera n kushtet e nj kantine t vogl.

Pas gjith ktyre investimeve t bra, sa ver arrini t prodhoni dhe far marke keni nxjerr n treg?

-Ne punojm prej 5 vjetsh me markn vers “Zadrima”, e miratuar nga t gjitha organet shtetrore. Kemi hyr kryesisht n tregun lokal, n zonn e bregdetit t veriut t Shqipris dhe n Tiran. Kapaciteti prodhues sht rreth 300 hektolitra (si individ) dhe n rang kooperative ne prodhojm rreth 1000 hektolitra ver e shprndar kjo n dy-tri kantina n kt zon. Edhe kta fermer jan mbshtetur nga agjencia “Teuleda” me kredi.

Zoti Zef, sht i njohur tashm fakti se bankat tregtare nuk jan t prira t japin kredi pr t mbshtetur sektorin bujqsor, pasi e shohin si nj sektor me risk n kthimin e kredis. N kto kushte frenimi t kredis nga bankat e nivelit t dyt, sa jeni ndier t mbshtetu nga agjencia “Teuleda” nprmjet fondit t garancis dhe sigurimit t kredis?

-Ne nism investimet disa vite m par n fushn e vreshtaris dhe nuk e dinim sa do ishin shpenzimet n fushn e tyre, pasi vreshtaria krkon shum investim t menjhershm dhe fitimi fillon pas 4 ose 5 vjetsh. Vshtirsit ishin prezente. Bankat e nivelit t dyt s’kan qen t hapura pr ta na kredituar, prve ndonj mikrokredie. Ka qen tepr e vshtir pr t’u
partner femrat me bankat tregtare. Ky sht nj problem q shqetson gjith komunitetin e fermerve n kt zon. Grupi yn i fermerve bashkpunon me agjencin “Teuleda” dhe disa prej nesh jemi mbshtetur nga fondi i garancis pr t marr kredi. Kjo ka qen nj mbshtetje dhe nj siguri q na ka
me marr prsipr do vit hap pas hapi, investime. Po punojm me teknologji t reja, duke rritur standardet n mbjelljen e rrushit, prpunimin e tij, prodhimin e vers dhe ruajtjen e saj. Ne jemi nj model i zmadhimit t ferms n Shqipri dhe kjo krkon investime. Ne tashm jemi fermer dhe kemi lidhur jetn ton me t, gjithka sht e organizuar dhe jo sporadike. Pa dyshim e gjith kjo krkon financime t vazhdueshme pr t’u zhvilluar m tej. T investosh n vreshtari do t thot t investosh n mbi 15 vite dhe investosh n ver do t thot investim afatgjat. Ne do t vazhdojm t kemi nevoj pr kredi dhe shpresojm n mbshtetjen e mtejshme t agjencie “Teuleda” dhe projekteve qeveris me kredi t buta dhe afatgjat, duke dhn kredi me kushte lehtsuese.

Sa ka qen afati i maturimit t kredive dhe si kan qen interesat e tyre?

-Deri tani kemi operuar me kredi 3-vjeare. Interesat n krahasim me bankat tregtare jan m t ulta, kjo fal fondit t garancis s “Teuleds”. Kredit e ardhshme q synojm t marrim, shpresojm t jen m afatgjata dhe me interesa sa m t ulta.