Zëri i Amerikës, si atëherë, sot dhe nesër

Nga Frank Shkreli*

Dje, kryetari i Partis Socialiste t Shqipris dhe njherit kryetari i Bashkis s Tirans, zoti Edi Rama, i dha nj intervist “Zrit t Ameriks” (VOA), drejtprdrejt nga Nju Jorku, ku po merrte pjes n takimin e Internacionales Socialiste. Si duket, zotit Rama nuk i plqyen pyetjet e korrespondentes s VOA-s, zonjs Laura Konda, n lidhje me gjendjen aktuale politike n Shqipri dhe rezervoi sulmet e tij kundrejt ktij enti t besueshm lajmesh e komentesh ndrkombtare, aty nga fundi i intervists. Si duket, n nj moment dshprimi nga pyetjet, q si dukej nuk i priste, e me ironi tha se “pyetjet e (“Zrit t Ameriks”) u ngjajn pyetjeve t kafeneve t Tirans...”

Me t thn t drejtn un nuk u habita shum nga ky reagim i zotit Rama, pasi gjat karriers sime 30-vjeare n “Zrin e Ameriks” - gjat dhe pas Lufts s Ftoht - isha msuar s shpeshher m duhej t’u prgjigjesha akuzave t tilla nga lloj-lloj udhheqsish e politikansh, nga shtete t ndryshme, sidomos akuzave q vinin nga Shqipria, duke prfshir kryeministra, ministra e lloj tjersh, q mendonin se “Zri i Ameriks” nuk i kishte trajtuar si duhet ose kishte trajtuar m mir kundrshtarin ose kundrshtart. Por, m habit fakti se sot pas 20 vjetsh, ka gjithnj politikan shqiptar q “Zrin e Ameriks” e konsiderojn si ferr n sy. Nuk dua t hyj thell n kt artikull pr marrdhniet e disa politikanve shqiptar me “Zrin e Ameriks” gjat ktyre 20 vjetve t fundit, pasi nuk dua t v asnj njri n pozit t vshtir. Por, dua t them me bindje t plot dhe duke u bazuar n prvojn time 30-vjeare si korrespondent, si she i shrbimit shqip, si nndrejtor dhe drejtor i degs s Evrops s VOA-s - s “Zri i Ameriks” n gjuhn shqipe, por edhe n gjuht e tjera q kam mbikqyrur pr vite m radh, nuk ka transmetuar dhe nuk transmeton sot thashethemet e kafeneve, si pretendon zoti Rama. Besoj se do dgjues dhe shikues i drejt i emisioneve t “Zrit t Ameriks”, n qoft se ndjek rregullisht kto programe, vjen n t njjtin prfundim.

Kjo nuk ndodh rastsisht. Nga fillimi i ekzistencs s tij, m 1942, “Zri i Ameriks” n programin e par u premtoi dgjuesve t tij anemban bots, se do t’u thoshte t vrtetn, pa marr parasysh nse lajmi do t jet i mir ose i keq. Pr m tepr, “Zri i Ameriks”, si asnj ent tjetr lajmesh n bot, ka nj kod parimesh, q drejton programet e prditshme t VOA-s, kod ky i aprovuar nga Kongresi Amerikan n vitin 1976. Ky kod, ndr t tjera, detyron “Zrin e Ameriks” q lajmet dhe programet q transmeton, t jen t vrteta, objektive dhe t gjithanshme. Pr gazetart e VOA-s, ish-drejtori i “Zrit t Ameriks” John Chancellor, njkohsisht edhe njri ndr gazetart m t famshm t Ameriks, ka thn pr gazetart e “Zrit t Ameriks” se “n nj nivel t lart, ata jan njerz frymzues dhe inteligjent, disa t lindur n Amerik e t tjert t ardhur nga mbar bota”.

KrEdibiliteti i nj enti lajmesh, si sht “Zri i Ameriks, kultivohet me vite, por edhe mund t humbet me nj gabim. Jo se “Zri i Ameriks” sht i pagabueshm, pasi n fund t fundit, njerz jan ata q punojn aty, por krEdibiliteti sht nj pasuri q ruhet si syt e ballit n “Zrin e Ameriks”. Ata q e kan dgjuar “Zrin e Ameriks” rregullisht e me vite gjat komunizmit, jan dshmitar se jo vetm q VOA u ka thn t vrtetn pr ngjarjet n Shqipri dhe n botn komuniste, por ka transmetuar gjithmon t vrtetn edhe pr ngjarjet n Amerik, edhe ather kur nuk ishte e leht pr t
nj gj t till. Si prov dua t v n dukje transmetimet e “Zrit t Ameriks” gjat lufts n Vietnam dhe gjat krizs kushtetuese n Amerik, afers "Watergate", dy ngjarje kto shum kontraversiale pr kohn. Mnyra se si VOA raportoi pr kto dy evenimente trhoqi lvdata nga shtypi kritik amerikan dhe nga dgjuesit anemban bots, t cilt n at koh, me letrat e tyre, shprehnin admirim pr objektivitetin e programeve t VOA-s ndaj ktyre ngjarjeve.

Por, si v n dukje edhe ironia e zotit Rama kundrejt “Zrit t Ameriks”, t shumt jan ata q, fatkeqsisht, sot e ksaj dite nuk ia din vlern dhe nuk e njohin ndihmn q “Zri i Ameriks” ka dhen, sidomos n informimin e masave n ish-botn komuniste, duke prfshir ktu edhe Shqiprin e Kosovn, pr t ciln gj kan folur e sht dhn krEdi VOA-s nga ish-disident evropian si Vaclav Havel e Lech Walesa, ndr t tjer. Lech Walesa ka thn se pa transmetimet ndrkombtare perndimore, si ato t VOA-s, bota do t ishte ndryshe sot. Ai vazhdon t thot se prej ktyre transmetimeve msuam se si t mendojm pavarsisht dhe m lir nga ato q na servireshin nga shtypi zyrtar i kohs. Pas rnies s Murit t Berlinit, shum vizitor nga Evropa Lindore vinin pr t vizituar “Zrin e Ameriks”, pr t par pr s afrmi kt ent dhe pr t takuar gazetart, t cilt nuk i njihnin, prve nprmjet zrave t tyre. Nj nga kta ishte nj gazetar q shoqronte Presidentin e athershm sllovak, Michael Kovac, gjat nj vizite zyrtare n Uashington. Me at rast ai tha: "T jesh gazetar duke vizituar Uashingtonin dhe nuk viziton “Zrin e Ameriks”, sht sikur t jesh mysliman pr vizit n Mek, e nuk shkon n xhami pr t'u falur".

Presidenti George Bush Sr. n nj fjalim n Atlanta vetm gjasht muaj pas rnies s regjimit komunist n Prag m 1989, rikujtoi takimin q pati m ish-disidentin e m von Presidentin e ekis, zotin Vaclav Havel, n Shtpin e Bardh: “M s pari ai erdhi n Shtpin e Bardh dhe m foli pr rndsin e transmetimeve t “Zrit t Ameriks” pr ata q luftonin pr liri n Evropn Lindore. Pastaj ai vizitoi “Zrin e Ameriks”, ku u takua me stafin e shrbimit ekosllovak. Ishte nj moment emocional, pasi zoti Havel nuk njihte asnjrin prej tyre nga fytyra, por si filloi t dgjonte zrin e secilit, ai iu drejtua atyre me emr, pasi njohu zrat e tyre nga transmetimet e VOA-s. Jan momente si ky, - tha Presidenti Bush, - q m bindin se Amerika duhet t jet gjithmon dshmitare e s vrtets. Amerika nuk do t humb kurr zrin e saj”, - prfundoi zoti Bush.

Ish-drejtori i “Zrit t Ameriks”, zoti Richard Carlson, iu drejtua stafit t “Zrit t Ameriks” n fund t Lufts s Ftoht, duke thn: "Viti i kaluar njohu shum heronj. Ndr t tjer zotrinjt Lech Walesa dhe Vaclav Havel. Djaloshin e ri kinez q ndaloi kolonn e tankeve n Pekin. Gjermant q u hodhn mbi Murin e Berlinit. Lituanezt, t cilt refuzuan t pruleshin para nj fuqie t huaj. Por prve ktyre, kishte edhe shum t tjer. Njerz q pr vite me radh mbanin gjall mendimet, idet dhe kulturat q qeveri t ndryshme komunist prpiqeshin t'i zhduknin. Kur vala e liris prfshiu botn, kta njerz ruajtn parimet e tyre dhe sensin e gjykimit t drejt. Ndr kta njerz jeni ju. Ju ishit pjes e revolucioneve t vitit '89.

“Zri i Ameriks”, si ather, sot dhe nesr.

*Ish-drejtor i Zrit t Ameriks pr Evropn dhe ish-drejtor i Kshillit Kombtar Shqiptaro-Amerikan.