fare ishte renesanca Perse ajo na mrekullon ende sot

Stefan Weppelmann hedh veshtrimin me deshire tek e tashmja. Tani ne fushaten aktuale zgjedhore ne Berlin mund te shohesh ne posterat elektorale se sa i fuqishem eshte kulti i portretit. Dhe qe secila parti i ben reklame vetes me portretet e kandidateve te tyre. Asgje tjeter nuk kane bere de Medici-t para rreth 600 vjetesh te cilet kane perhapur fytyren e familjes se tyre ne Firence per te bere te qarte pertej kufijve se percakton tonin ne qytet.

Italia artdashese

Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Antonello da Messina portret i nje te riu

Weppelmann do veper arti e Rilindjes se hershme duhet te jete shkas per adhurim. Ose per te artistin mjeshteria artistike e te cilit admirohet vecanerisht ose per te portretuarin qe admirohet per veprat e tij. Ose vetem per mjeshterine qe mundeson nje kenaqesi te vecante estetike. 160160160 160160160 160160

Stefan Weppelmann eshte kurator i piktures italiane dhe spanjolle nga mesjeta e vone dhe fillimi i Renesanses dhe eshte pergjegjes per ekspoziten e madhe Fytyrat e Rilindjes ne muzete shteterore te Berlinit qe prezantohet deri me 20 nentor ne muzeun Bode. Rreth 150 kryevepra arti te portretit ne Italine e shekullit te 15-te mund kundrohen te gjitha per here te pare nen nje cati - vepra te artisteve te tille te shquar si Giovanni Bellini Domenico Ghirlandaio Sandro Botticelli dhe Leonardo da Vinci qe kane ndikuar fuqishem ne nje nga epokat me te shkelqyera te kultures evropiane.

Arti dhe pushteti

Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Leonardo da Vinci portret i Lorenzo deMedici rreth 1480
Portreti eshte nje fenomen qe shfaqet krejt papritur. Aty nga viti 1440 dhe ne menyre shume te crregullt. Me sa duket konfrontimi me individin lindi qe ne portretin fetar ku edhe figura te donatoreve gjunjezohen ne planin e pare ne pikture pra ato qe kane paguar per pikturen dhe qe pastaj u pikturuan vete si adhurues te Zotit. Dhe nga keto kontekste zhvillohet pastaj deshira qe te perjetesohen permes nje portreti ku paraqitet vetem ai160 thote Weppelmann.

Ndryshimi i tradites

Renaissance e perkthyer me Rilindja ose fillimi i ri kjo periudhe u quajt me vone. Asaj i atribuohen deri sot lindja e individualizmit ndergjegjesimi per personalitetin dhe nje art qe i perkushtohej bukurise dhe persosmerise si dhe imitimit te natyres. Kjo solli ne pikture jo vetem perspektiven e ndertuar ne menyre gjeometrike por coi edhe ne ringjalljen e piktures se porterit te siperpermendur. Qe nga antikiteti i vone kjo gjini nuk kishte luajtur me rol por tani tregtaret princat bankieret kleriket e larte studiuesit dhe artistet perjetesoheshin permes portretit.

Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Leonardo da Vinci Zonja me hermelin

Weppelmann Ndryshe nga portretet e sotme qe ne i bejme sot me ngut vetes dhe miqve tane me kameran tone digjitale ne fillimet e Rilindjes qe dikush te ishte i denje per tiu bere portreti ky ishte nje perjashtim absolut. Dhe ai ose e ka merituar kete protret permes veprave te tija ose portreti i eshte bere me nje rast te vecante si per shembull ne rast martese.

Individualiteti dhe pergjithesimi

Grate e reja per te cilet kerkohej ende nje dhender i prshtatshem stilizoheshin ne portrete si zonja te reja fiske te virtytshme dhe te pastra te pajisura me nje prike te madhe dhe me origjine te nderuar. Ata mbanin veshur rroba te shtrenjta dhe me bukurine e tyre me siguri do te kishin stolisur cdo shtepi. Te porsamartuarat pikturoheshin me tere shkelqimin e pajes se tyre. Kushdo mund te kuptonte pastaj se sa e rendesishme ishte lidhja e dy familjeve. Dhe ndonjehere emblema e re e familjes vendosej menjehere ne portret.

b

Stefan Weppelman Thuhej se femrat e reja duhet te duken te virtytshme prandaj lekura e tyre paraqitet me e bardhe se ceshte. Floket te bere bjonde edhe pse ndoshta floket kane qene bjonde te erret ajo ka floke bjonde shume te celet. Sepse ne pamjen e bardhe te lekures dhe ne floket e celeta tregohet bukuria e shpirtit kjo ishte teoria e Rilindjes. Ne muzeun Bode prezantohen 150 vepra te medha te kohes te gjitha kryevepra me e famshmja e te cilave eshte pa dyshim piktura e Leonardo da Vincit Dama me qen.160160

160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160160 Veprat jane huazuar nga me shume se 50 muze nder ta Galeria Uffizi ne Firence Louvre ne Paris dhe Galeria Kombetare e Londres. Ne Berlin shumellojshmeria e artit italian te portretit te shekullit te 15-te eshte e mundur te admirohet deri me daten 20 nentor nga data 19 dhjetor deri me 18 mars ekspozita do te jete e hapur ne Muzeun Metropolitan ne Nju Jork.

Autor Silke Bartlick / Angjelina Verbica

Redaktoi Vilma Filaj-Ballvora

160