fare ndodhi ne zyren e Benito Musolinit diten qe pergatitej dasma e Ahmet Zogut Nga Fatos Veliu Madhesia e germave

Me porosi te tij u nis si deshmitar ne dasmen e mbretit Zog vete Konti iano

Ducja menjehere bie dakord per nevojen e nje zgjidhjeje integrale e thote se per te patur Shqiperine eshte gati deri atje sa te beje nje lufte. Duke i dorezuar nje kampion te mrekullueshem bakri nga minierat e Lezhes i thashe Ja fiqte e Kartagjenes

Po insistoi Zogu per refuzim te vihen ne veprim bandat e armatosura te publikohet deklarata e te zbarkohet. Te pushtohet Tirana te mblidhen kreret shqiptare ne nje fare Ansamble Kushtetuese qe duhet ta kryesoj une e ti afrohet kurora Mbretit te Italise

Zbardhet ditari personal i ministrit te Jashtem dhe njekohesisht dhenderi i Duces Kontit Ciano. Planet e Musolinit per ti dhene shkelqim dasmes se mbretit te Shqiperise nje vit para se ta rrezonte nga froni

Hyrje

Ahmet Zogu e ka filluar karrieren e vete politike si kuader i nivelit qeveritar qe ne vitin 1920 kur pikerisht ne qeverine e Sulejman Delvines te dale nga Kongresi i Lushnjes ku ai zgjidhet minister i Puneve te Brendshme te Shqiperise. Pas kesaj Zogu do te kalonte ne peripeci te shumta hierarkie por qe gjithsesi per vite e vite te tera do te ishte teper i suksesshem si drejtues i rangjeve te larta te shtetit. Disa here minister zevendeskryeminister kryeminister dhe deri ne president te republikes do te ishin detyrat e tij te zakonshme ne drejtim te shtetit shqiptar. Viti 1928 do te shenonte dhe shkelqimin absolut te karrieres se Ahmet Zogut i cili pikerisht ne ate vit u zgjodh nga asambleja kushtetuese Mbret i Shqiperise me te drejte trashegimie. Pikante ne luften e tij te jashtezakonshme per pushtet ka qene oponenca me ekipin e perfaqesuar nga intelektuali demokrat Fan Noli. Nga kjo perplasje Ahmet Zogu pesoi dy atentate njeri prej te cileve ne Vjene ku ngeli i vrare dhe njeri prej truprojave te tij. Ishte viti 1924 i cili arriti dhe nje disfate te perkohshme te tij pasi pushteti kaloi teresisht ne duart e Nolit. Por vetem pas disa muajsh pra ne dhjetor te atij viti ai me ndihmen e fuqive te huaja arriti ta rimerrte serish pushtetin pas te cilit Noli braktisi perfundimisht Shqiperine. Viti 1939 do te rezervonte per sovranin e Shqiperise diten me ogurzeze te tij pasi pikerisht daten 7 kur pas pushtimit te vendit te tij nga aleatet e dikurshem italiane ai u largua me familjen e vet perfundimisht jashte kufijve shteterore. Pas kesaj do te vijonin peripeci te panumerta per te krijuar mundesi jetese per vete dhe per familjen pa hequr ne asnje moment dore nga politika dhe nga pushteti te cilin dhe pas ardhjes se komunizmit ne fuqi do ta kerkonte me intensitetin me maksimal me cfaredo lloj forme. Por ate nuk do te mund ta arrinte me kurre deri sa mbylli syte ne emigrim ne Paris. Megjitheqe shqiptaret e njohin mire ate dite te quajtur 7 prill qe e kane fiksuar ne memorien kombetare si diten e zeze te kombit serish njohurite e teperta mbi te i sherbejne ne menyre te admirueshme jo vetem ndergjegjes kombetare por edhe historise sone te kaluar. Pikerisht sot gazeta standard ka siguruar ditarin e njeriut qe ideoi dhe promotoi pushtimin e Shqiperise qe ishte vete miku personal i Ahmet Zogut dhe ministri i Jashtem i Italise fashiste dhe njekohesisht dhenderi i Benito Musolinit Konti Ciano. Ishin momentet qe Konti Ciano ishte ne rrenimin perfundimtar te tij pasi e priste ekzekutimi i pashmangshem kur ne qeline e burgut te sigurise se larte te Verones ku ishte izoluar ka shkruar edhe radhet e ditarit me te rendesishem te jetes se tij ne te cilin ka perpiluar me hollesi te gjithe situaten para pushtimit te Shqiperise deri ne ekzekutimin e urdhrit te sulmimit.

Per me shume le te ndjekim se cfare ka ndodhur moment pas momenti ne ditet qe sollen ushtrite e shumta te Duces ne Shqiperi.

Atako

DITARI i KONTIT CIANO

Ne kete gjendje shpirterore qe perjashton genjeshtren une deklaroj qe ne ditarin tim nuk eshte false asnje fjale e vetme dhe as e ekzagjeruar apo e diktuar nga ndjenja njeanshmerie. Gjithcka eshte sic e kam pare dhe degjuar une. E ndersa pergatitem per ndarjen e madhe mendoj ti bej publike shenimet e mia jo sepse shpresoj rivleresime apo konsensuse te mevonshme por sepse besoj qe eshte nje deshmi e dobishme per te ngritur te pafajshmit e per te goditur te pergjegjshmit.

Galeazzo Ciano

21 dhjetor 1943

Qelia 27 e burgut te Verones

VITI 1937

25 Gusht 1937

I mbusha mendjen Duces per ti dhene Shqiperise 60 milione ne kater vjet per punime te ndryshme.

Udhetimi im ne Tirane me bindi per nevojen e kujdesit deri ne fund per kete sektor. Duhen krijuar sektore te qendrueshem te interesave italiane. Nuk dihet cdo te rezervoje e ardhmja. Duhet te jemi gati te shfrytezojme rastet qe do te paraqiten. Ne nuk do te terhiqemi si me 1920. Ne Jug kemi thithur disa qindra mijera shqiptare. Pse nuk mund te behet po keshtu edhe mbi bregun tjeter te Adriatikut

18 shtator 1937

. . . Libohova Minister i Jashtem shqiptar me solli nje leter nga Mbreti Zog.

Eumlshte i kenaqur nga masat e fundit pro Shqiperise.

19 Dhjetor 1937

. . . Derguan telegrame urimi Hitleri Geringu Hessi Stojadinovici Gebbelesi Darangi Kotta Kryetar i Keshillit te Ministrave te Shqiperise. eshte fjala ketu per lindjen e djalit te Cianos nje dite me pare. Shen. Im F. V

VITI 1938

3 Janar 1938

hellipI dhashe Jakomonit emrin e njeres prej vajzave te familjes Durini per ta marre per grua mbreti Zog. Insiston per tu martuar dhe do nje italiane. Po ketu eshte diskredituar pas dy tentativave te pafrytshme te meparshme.

hellip21 Shkurt 1938

hellipSereqi me fton ne emer te Zogut ti behem deshmitar ne dasmen e 26 prillit. Pranvera. Mbaj te pandryshuar besimin ne programin tim per Shqiperine pra cfaredo gje qe mund ta rriti prestigjin dhe influencen tone nuk duhet lene te kaloje.

hellip26 Mars 1938

hellipJakomoni referon mbi situaten ne Shqiperi. Penetrimi yne po behet perhere me intensiv e gjithmone me organik. Programi qe hartuam pas vizites sime zhvillohet me rregullshmeri. Po pyes veten nese situata e pergjithshme e vecanerisht Anschlusi lejon te behet nje hap perpara drejt zoterimit perhere e me te plote te ketij vendi qe do te jete yni. Duket se Beogradi eshte i paduruar per nje aleance ushtarake Besoj se Shqiperia mund te perfaqesoje cmiminhellip

hellip27 Mars 1938

hellipLibohova ministri i Puneve te Jashtme te Shqiperise me solli ftesen zyrtare per tu bere deshmitar ne martesen e mbretit Zog.

hellip7 Prill 1938

hellip.Ducja me komunikoi qe mbreti deshiron te dergoje nje mision mbreteror te kryesuar nga Duka i Spoletos ne martesen e Zogut. Duket se duan te mbajne pozicionet. Kjo gje shkakton bezdi sepse nuk qe parashikuar dhe nga ana tjeter Tirana nuk eshte Londra qe te sistemoje ate gjatanik e Xurxull te Spoletos. Por e kuptova qe Ducja nuk do polemika e i dhashe menjehere urdher Jakomonit i cili ishte kunderhellip

25 Prill 1938

hellipUdhetim ne Tirane. I njejte manifestim i zakonshem popullor me dy zanafilla per mua dhe per duken e Bergamos. Pritje ne Oborr. Takim me mbretereshen qe eshte e kendshme e qe ka mesuar te Buzeqeshe sic eshte nje detyre e nje sovraneje me princeshat mbreterore qe jane maloke qesharake e te denja per figura ne nje skene operete.

26 Prill 1938

hellipTakim me mbretin ne pritje. Me rendesi eshte qe mbreti erdhi personalisht per te me vizituar ne shtepine Libohova. Kurrkujt smund ti shpetoje domethenia e ketij gjesti kaq antiprotokollar.

27 Prill 1938

Martesa

hellipCeremonia u zhvillua me nje seriozitet superior nga parashikimi. Mbreteresha shkelqente. Mbreti i tronditur Oborrtaret te kujdesshem. Populli indiferent e ne kontrast dukej madje me i rreckosur se zakonisht.

28 Prill 1938

Vizite ne interesat italiane.

Pasdite bisede me mbretin ne Durres. Per kete e per bisedimet e tjera si dhe pershtypjet e qellimet e tjera te miat do ti bej nje promemorie Duces.

Kthehem nga Shqiperia i rrenjosur me shume se cdo here i rrenjosur ne bindjet e mia per zgjidhje integralehellip

30 Prill 1938

I referoj Duces mbi udhetimin ne Shqiperi. Do ti permbledh ne nje raport. Po ai menjehere bie dakord per nevojen e nje zgjidhjeje integrale e thote se per te patur Shqiperine eshte gati deri atje sa te beje nje lufte. Duke i dorezuar nje kampion te mrekullueshem bakri nga minierat e Lezhes i thashe Ja fiqte e Kartagjenes.

10 Maj 1938

Ne tren me Ducen diskutuam promemorien time mbi Shqiperine. Bie dakord me vendimet e mia e mendon qe muaji per veprim do te jete maji i ardhshem... .

Fola me Jakomonin e kerkova te me pergatite nje plan veprimi lokal Vepra publike bamiresie veprimtari publike bamiresie veprimtarie ekonomike sportive e mundesisht politike.

17 Maj 1938

hellipShefi perpiqet ta dobesoje perhere e me shume Gjeneven per qellim te aksionit ne Shqiperi.

hellip30 Maj 1938

hellipDucja shtoi se akordin me Francen do ta beje ne vigjilje te pushtimit te Shqiperise per te mundesuar vringellimin e goditjes ne nje atmosfere euforie te pergjithshme.

hellip13 Qershor 1938

hellipJakomoni sjell disa raporte mbi Shqiperine dhe formulon propozime te ndryshme. Po bie dakord me heqjen qafe sapo te zgjidhet versioni totalitar i aneksimit.

Nder kerkesat e ndryshme te mbretit me rendesi eshte ajo qe kerkon nje jaht Behet Mire tlsquoi jepet e ta pajisim me ekuipazhin italian. Kjo garanton pamundesine e arratisjes per cdo eventualitet.

hellip14 Qershor 1938

hellipVendoset dergimi i 50 000 kuintaleve me grure per ne Shqiperi qe tani eshte goditur rende nga uria. Keto jane dhurata per te cilat populli eshte shume i ndjeshem.

hellip15 Qershor... 1938

hellipDucja me jep udhezime per te derguar senatorin Prompolini per studimin e bonifikimeve

hellip18 Qershorhellip 1938

hellipTek Ducja ne Ricione. Me jep urdher ti dergohen Shqiperise edhe 10 000 kuintale grure. Konfirmon mendimin per te vepruar e per ta pushtuar brenda 1939-s.

hellip21 Qershorhellip 1938

hellipNgarkova Prampolinin te veje ne Shqiperi e te studioje planin e bonifikimit. Natyrisht i lashe te kuptonte qellimin politik te misionit te tijhellip Jakomoni i pranishem ne bisede do ta prezantoje te mbreti.

hellip22 Qershorhellip 1938

hellipMe Parianin flasim per Shqiperine

Vendosem ndertimin e rruges Shijak ndash Det.

hellip13 Tetorhellip 1938

hellipErdhi Sereqi per te me sjelle nje mesazh personal te mbretit e me la edhe nje shenim lidhur me deklarimet qe kishte marre urdher te bente.

Ato ishin

1- Shqiperia tashme eshte ne duar te Italise e cila kontrollon cdo sektor te aktivitetit kombetar.

2- Mbreti eshte i devotshem.

3- Populli eshte mirenjohes.

Pse doni me teper

Kjo pyetje nuk u shpreh por ishte arsyeja e vertete e bisedes. Ju shfaqa xhentil e shpirtmire dhe kjo erdhi per zemer. Mbi te gjitha vleresoi kur duke i ndare mire rrokjet. I thashe se kam shume simpati per te dhe se per cdo rast e konsideroj njeriun tone Duhet vepruar shpejt me kete Shqiperine.

hellip19 Tetorhellip 1938

Sereqi ne kthim per Shqiperi merr sigurine e bashkepunimit tone te perzemert dhe premtimin per te bere dicka per Bonifikiminhellip Kjo do te sherbeje per qellimet ushtarake sepse cdo zbarkim me forca duhet te mbeshtetet mbi Durresin dhe afersite e tij. Edhe nga pikepamja psikologjike eshte e dobishme qe ata qe do te zbresin ne Shqiperi ushtare e civile te kene ndjenjen se ndodhen ne nje toke te shendoshe e te begatshme e jo ne nje kenete te shkrete. Nje pershtypje e mire do ta ndryshoje ndoshta historine tone te 1920-s e do te impenjoheshin me ne thellesi.

hellip14 nentorhellip 1938

hellipDucja qe prej shume kohesh ishte i rezervuar per punen me Shqiperine duke marre spunto nga nje lundrim i Zogut sot ne mengjes me nxiti perseri per te vepruar duke mbajtur gjithmone fiks termin e pranveres.

hellip25 Nentorhellip 1938

hellipBisedova me Moskonin Senator i Mbreterise dhe avokatin Gambino per Shqiperinehellip

hellipNe ambientet e Oborrit qendrimi antiitalian eshte i theksuar.

hellip28 Nentorhellip 1938

hellipJakomoni me dorezon nje harte mbi dislokimin e bandave ne Shqiperi si dhe planin e aksionit.

hellip6 Dhjetorhellip 1938

hellipDucja shqyrton e aprovon planin e aksionit ne Shqiperihellip