“Fundi i botës” më 13 nëntor 2026? Çfarë parashikonte një studim i botuar në revistën “Science” në vitin 1960 - ATSH -

TIRANË, 1 nëntor /ATSH/ – Një studim shkencor i botuar më shumë se gjashtë dekada më parë në revistën prestigjioze “Science” po rikthehet në vëmendjen e publikut, për shkak të një parashikimi që lidhet me datën 13 nëntor 2026.

Punimi, i publikuar më 4 nëntor 1960 nga Heinz von Foerster, Patricia M. Mora dhe Lawrence W. Amiot, mbante titullin “Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026”, që në shqip përkthehet “Dita e gjykimit: E premte, 13 nëntor 2026”. 

Autorët analizuan të dhënat historike të rritjes së popullsisë njerëzore dhe ndërtuan një model matematikor, sipas të cilit, nëse kjo rritje do të vazhdonte me të njëjtin ritëm si gjatë dy mijëvjeçarëve të mëparshëm, popullsia do t’i afrohej një vlere teorikisht të pafundme në nëntor 2026.

Megjithatë, parashikimi nuk nënkuptonte se në këtë datë do të ndodhte një katastrofë e papritur apo se bota do të shkatërrohej. Ai ishte rezultat i një modeli matematikor që projektonte në të ardhmen prirjet e vërejtura në të dhënat e së kaluarës.

Rënia e lindshmërisë ndryshoi parashikimet

Gjatë dekadave pas publikimit të studimit, ritmi i rritjes së popullsisë botërore filloi të ngadalësohej, ndërsa në shumë vende u vu re një rënie e lindshmërisë. Këto ndryshime e bënë modelin e vitit 1960 të papërshtatshëm për të përshkruar zhvillimet demografike të mëvonshme.

Sipas projeksioneve të Kombeve të Bashkuara të publikuara në vitin 2024, popullsia botërore pritet të rritet nga rreth 8,2 miliardë banorë në vitin 2024, në afërsisht 10,3 miliardë në mesin e viteve 2080, përpara se të nisë një rënie graduale. 

Kështu, data 13 nëntor 2026 nuk përbën një parashikim shkencor të fundit të botës. Rikthimi i këtij studimi në vëmendje shërben si një shembull se si modelet matematikore, edhe kur përputhen me të dhënat historike, mund të humbasin vlefshmërinë kur ndryshojnë kushtet dhe prirjet që i kanë prodhuar ato.

Studimi mbetet një rast interesant në historinë e kërkimeve mbi popullsinë dhe kufijtë e parashikimit shkencor

Sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar Agjencinë Telegrafike Shqiptare.