KOMENT – Marrëveshja e përkohshme mund ta lërë Iranin të goditur, por jo të mposhtur
UIASHINGTON, 4 qershor /ATSH/ – Lufta mes Izraelit, Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit synon të dobësojë në mënyrë vendimtare Republikën Islamike. Megjithatë, sipas burimeve diplomatike dhe analistëve rajonalë, palët po afrohen drejt një marrëveshjeje të përkohshme që do ta lërë Iranin të dëmtuar ekonomikisht dhe ushtarakisht, por jo të thyer politikisht apo strategjikisht, sipas AP.
Sipas skicës së një marrëveshjeje që po diskutohet, Irani do të heqë bllokadën faktike të Ngushticës së Hormuzit, një nga rrugët më të rëndësishme për transportin global të naftës. Në këmbim, Teherani do të përfitojë lehtësime financiare, përfshirë lirimin e miliarda dollarëve të aseteve të ngrira jashtë vendit dhe mundësisht një zbutje të kufizuar të sanksioneve.
Analistët vlerësojnë se kjo marrëveshje nuk do të zgjidhë problemet themelore që çuan në konflikt. Irani vazhdon të refuzojë heqjen dorë nga pasurimi i uraniumit, ndërsa SHBA-ja nuk është e gatshme të ofrojë garanci sigurie. Nga ana tjetër, Izraeli mbetet i vendosur të frenojë atë që e konsideron një kërcënim ekzistencial.
Ish-diplomati amerikan Dennis Ross tha se, megjithëse janë arritur suksese të rëndësishme ushtarake taktike, nuk ka pasur fitore strategjike vendimtare. Sipas tij, asnjë nga çështjet kryesore nuk është mbyllur dhe konflikti mbetet i hapur.
Presidenti amerikan Donald Trump kërkon një formulim që do t’i lejojë të paraqesë marrëveshjen si sukses në frenimin e programit bërthamor iranian, veçanërisht në lidhje me rezervat e uraniumit të pasuruar. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se formulimet e paqarta mund të interpretohen ndryshe nga secila palë dhe të krijojnë tensione të reja në të ardhmen.
Burimet thonë se Uashingtoni ka zbutur kërkesat për çmontimin e arsenalit raketor balistik të Iranit, një zhvillim që ka ngritur shqetësime në Izrael dhe në vendet arabe të Gjirit. Ndërkohë, Teherani e konsideron ruajtjen e raketave, aleatëve rajonalë dhe aftësisë për të ndikuar në trafikun energjetik të Gjirit si elementë thelbësorë të parandalimit ndaj sulmeve të ardhshme.
Një nga pikat kryesore të negociatave mbetet kërkesa iraniane për lirimin e rreth 12 miliardë dollarëve asete të ngrira. Sipas vëzhguesve, pa këtë hap Irani ka pak gjasa të pranojë një marrëveshje.
Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu se një armëpushim i përkohshëm mund të forcojë më tej pozitën e Islamic Revolutionary Guard Corps brenda sistemit politik iranian. Sipas tyre, Garda Revolucionare tashmë ka fituar ndikim edhe më të madh pas luftës.
Për Izraelin, një marrëveshje e tillë do të ishte shqetësuese, pasi shumë nga faktorët që shkaktuan konfliktin do të mbeteshin të pandryshuar. Analistët theksojnë se edhe nëse luftimet ndalen përkohësisht, rivaliteti mes Izraelit dhe Iranit do të vazhdojë dhe mund të shpërthejë sërish në të ardhmen.
“Për Izraelin dhe Iranin, ky kapitull i luftës mund të ketë përfunduar, por konflikti në vetvete nuk po merr fund”, përfundon Dennis Ross. /Ad.Ab./