Schengen, Evropa po zhduk hijet e perdes se hekurt

Bashkimi Evropian do te perfundoje zhdukjen e perdes se hekurt me zgjerimin me 21 dhjetor te hapesires Schengen edhe te vendet e Evropes Qendrore. Duke u mundesuar ne kete menyre qytetareve te zhvendosen pa kontrolle ne kufij ne nje zone prej 24 vendesh. Qe per pushimet e Krishtlindjeve, qytetaret mund te levizin nga Estonia ne Portugali, pa treguar pasaportat dhe pa radhe te gjata, ndonjehere edhe per disa ore, ne pikat e kalimit.
Per vendet anetare, te dala nga ish-blloku komunist, ky eshte edhe nje vendim teper simbolik, qe konsiderohet si "renie e copezes se fundit te perdes se hekurt", sipas ministrit te Brendshem cek, Ivan Langer. Ndersa per homologun e tij gjerman, Wolfgang Schäuble, "ky eshte thjesht perfundimi i nje procesi te nisur me renien e Murit te Berlinit ne vitin 1989".
Gjithsej nente vende te anetaresuara ne BE ne vitin 2004 (tre vendet baltike; Polonia, Republika Ceke, Sllovakia, Hungaria, Sllovenia dhe Malta) do te integrohen ne hapesiren Schengen, e cila deri tani perbehet nga 13 vende te BE-se, Norvegjia dhe Islanda. Pas nje viti me to do te bashkohen edhe Qiproja e Zvicra, nderkohe qe Britania e Madhe dhe Irlanda nuk jane pjese e kesaj hapesire. Pas dy vitesh perpjekje, keto nente vende kane permbushur ne fakt dy kushte kryesore, te kerkuara per heqjen e kontrolleve ne kufijte e brendshem.
Kushti i pare ishte nje vleresim pozitiv i sigurise ne kufijte e tyre te jashtem tokesore, detare dhe aeroportuale, qe tashme behen kufijte e hapesires Schengen. Dhe me ndihmen financiare e teknike te BE-se, ato forcuan ne menyre te konsiderueshme mbikeqyrjen, kontrollet ne pikat e kalimit dhe kushtet e dhenies se vizave per te qene konform standardeve te perbashketa. Sllovenia, per shembull, mbylli dhjetera pika kalimi me Kroacine dhe ka rekrutuar 1 885 police, per te kontrolluar 670 kilometra kufij, tashme te perbashket.
Kushti i dyte ishte lidhja e forcave te tyre te sigurise me Sistemin e Informacionit Schengen (SIS), baza informatike e te dhenave per persona te kerkuar, te zhdukur ose qe u ndalohet qendrimi ne vendet ne fjale apo edhe per objekte te vjedhura (automjete, arme, dokumente identiteti, karta bankare). Me parashikimin per zgjerim ne Lindje, BE-ja ndermori SIS II, projekt teknikisht ambicioz, ku perfshihet vecanerisht grumbullimi i te dhenave biometrike, perfshi edhe gjurmet dixhitale, por ky projekt pati shume vonesa dhe do te jete operacional rreth mesit te vitit 2009.
Per te festuar heqjen e kontrolleve ne kufijte detare dhe tokesore, shume zyrtare evropiane do te shkojne me 21-22 dhjetor ne kufijte gjermano-polake-ceke, ne portin e Talinit, me pas ne kufijte austro-sllovake, austro-hungareze dhe se fundi ne ato slloveno-italiane. Ne aeroporte, ndarja mes fluturimeve Schengen dhe te tjerave do te behet me 30 mars 2008, ne ndryshimin e ores nga kompanite ajrore.
Liria e qarkullimit te personave ishte nje objektiv qe ne Traktatin e Romes ne vitin 1957, se bashku me qarkullimin e mallrave, sherbimeve dhe kapitaleve, pro kjo u vendos vetem ne vitin 1985 ne Schengen, nje fshat ne Luksemburg, nga nje grup pionier prej pese vendesh (Gjermani, France dhe Beneluks), te cilet e vune ne zbatim dhjete vjet me vone. Ky qarkullim i lire eshte ne perfitim edhe te vizitoreve te vendeve te treta. Keta mund te zhvendosen ne te gjithe zonen Schengen me vetem nje vize, kur kjo u kerkohet. Megjithate, here pas here mund te kryhen edhe kontrolle per arsye te sigurise publike, sic ndodh shpesh ne rastet e ndonje ngjarjeje sportive, per shembull.