Aksidentet ne pune ne Maqedoni pasoje e mosrespektimit te ligjit
Ekspertet shpjegojne se te dhenat jane mjaft te ndryshme nga inspektimi i Punes dhe Shoqata Maqedonase per Sigurine e Shendetit. Me funksionimin e kartes elektronike dhe sistemit te integruar per informim ne shendetesi vitin e ardhshem ata presin qe te marrin shifra reale per lendime te punetoreve ne vendin e punes ne Maqedoni.
Punedhenesit nuk ofrojne te dhena reale
Sipas kritereve te bazes evropiane te te dhenave Shendet per te gjithe ndersa ne pajtim me Organizaten Boterore te Shendetesise me 870 viktima ne vendin e punes gjate vitit 2010 Maqedonia del se ka nivelin me te ulet ne krahsim me vendet tjera te Evropes. Nga kjo mund te konkludohet se gjendja ne Maqedoni nga ky aspekt eshte e shkelqyer e gjithe kjo si rezultat i masave jashtezakonisht te mira parandaluese per mbrojtje ne vendin e punes se firmave. Por per fat te keq ne praktike kjo nuk eshte keshtu sepse instituti i jone keto te dhena deri me tani i ka marre vetem nga punedhenesit thote prof.dr. Elisaveta Stikova nga Instituti per Shendetin Publik i Republikes se Maqedonise.
shte normale qe punedhenesit nuk kane interes te raportojne ndonje lendim ne pune. Por gjithashtu eshte normale qe edhe inspektimi te mos mund te behet ne te gjitha fabrikat per te marre numrin e sakte te plagosurve. Punetoret nuk jane te informuar per te drejtat e tyre dhe kjo eshte e sigurt sepse dhjete vitet e fundit njoftimet per lendimet lendimet ne pune tregojne ulje tejet te medha nga viti ne vit.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Punetore miniere ne Maqedoni. Punetoret e lenduar ne vendin e punes duhet te lajmerohen
Prandaj Instituti per shendet publik kete vit ka marre persiper krijimin e nje sistemi per mbledhjen e te dhenave per lendimet ne pune nepermjet paraqitjes se punetoreve te lenduar ne vendin e punes ndersa prej vitit te ardhshem duhet te funksionoje edhe karta elektronike ne shendetesi.
Pra kur te vendoset sistemi kartave elektronike me sistem te integruar informacioni ne shendetesi numri i punetoreve te lenduar ne vendin e punes do te mblidhet nga sektori i shndetesise. shte e qarte se secili punetor qe do te lendohet do te paraqitet tek mjeku. Ai do te kerkoje ndihme mjekesore sherbim mjekesor pushim mjeksor ose ndonje te drejte nga sigurimi pensional apo invalidor per shkak te aftesise se kufizuar per pune ose situata te ngjashme.
Ligj solidpor praktike e dobet
Ne Maqedoni eshte miratuar nje ligj solid per sigurim te shendetit ne vendin e punes ne pajtim me ligjet BE-se. Por objektivisht situata ne terren eshte ndryshe. Prandaj ne kerkojme me shume kontroll mbi zbatimin e tij thote Pece Ristevski president i Sindikates se Industrise Energjise dhe Minierave.
Duke pasur parasysh se ne ende kemi punedhenes te cilet kane gjetur nje menyre ne lidhje me zbatimin e plote te ligjit dhe nje numer te madh te rregullave qe percaktojne saktesisht kete ceshtje. Pra ne si Sindikate qe nga fillimi i zbatimit te ketij ligji jemi perkushtuar maksimalisht per zbatimin e ketij ligji me qellim qe te shmangen ose minimizohen te gjitha shkaqet dhe pasojat lidhur me shendetin e punonjesve.
Kerkohet permiresim i funksionimit te institucioneve qe mbrojne punetoret
Por si mbrohen punetoret te cilet jane te lenduar rende ne vendin e punes ose jane te paafte per pune.
Duhet te permiresohet funksionimi i institucioneve shteterore edhe ne kete pjese do me thene inspektimet perkatese gjykatat kompetente prokuroret duhet te iniciojne akuza ne drejtim te punedhenesve jokmopetente. Sindikata mund te beje presion te beje gjithcka cka eshte e mundshme me qellim qe ti perfaqesoje si duhet punetoret e demtuar. Megjithate masat sanksionuese kunder punedhenesve te papergjegjshem duhet ti marrin institucionet pergjegjese thote Ristevski.
Nje edukim me i mire per nje mbrojtje me te mire
Ne kuader te ndryshimit te kesaj gjendjeje ekspertet maqedonas per sigurine e shendetit ne pune tashme jane perfshire ne realizimin e projektit Ndertimi i Rrjetit per Sigurine e Shendetit ne Pune ne vendet e Evropes Juglindore dhe Turqi. Ai financohet nga fondet e BE-se. Projekti ka te beje me pershpejtimin e edukimit jo vetem te mjekeve specialiste ne mjekesine e punes por edhe per inxhiniere per sigurine ne pune dhe per te mbrojtur personat pergjegjes per sigurine e punetoreve ne firma. Ata konsiderojne se urgjentisht duhet te behet edhe vleresimi i rrezikut per cdo pune dhe me e rendesishmja eshte qe punetori te jete i informuar dhe i trajnuar sic duhet me qellim qe te mbrohet nga lendimet ne pune.
Autor Antoanella Dimitrieska/ Qeriman Bekteshi
Redaktoi Eliana Xhani