Azar Nafisi Letersi per te qene prane vendit
Ajo ka lindur ne Iran dhe prej 13 vitesh jeton ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes. Shkruan ne gjuhen angleze. Eumlshte inteligjente dhe me shume humor e si pak shkrimtare mund te bejne ne krijimtarine e saj permblidhet dicka mes jetes se vertete rrefimit imagjinar dhe politik. Duke folur ne publik ajo gjithnje eshte shprehur per nje Iran kozmopolit i cili dominohet prej grave te forta. I referohet parajses dhe mendon se ate njesoj si edhe lumturine dhe endrrat me shume se sa ti kesh duhet ti ndjekesh. Eumlshte e rrezikshme nese mendon ta pushtosh aty jeta mbaron. Sipas saj parajsa eshte si endrrat u jep motivim njerezve dhe rikrijohet vazhdimisht. Kur isha e vogel pyeta babane tim se si ishte parajsa mendoja se ajo ishte nje objekt. Tani qe jam rritur e mbaj me vete ate parajse por i kam shtuar te tjera elemente. E kerkoj vazhdimisht parajsen por nuk e kam gjetur kurre. Po letersia a eshte ajo per te nje lloj kerkimi i parajses Sigurisht por ne menyra ta ndryshme. Letersia pjeserisht flet per parajsen. Realiteti na vendos gjithnje disa kufij lind ne nje familje te caktuar emri te vendoset prej te tjereve vendi gjuha jote te gjitha keto jane te caktuara. Letersia te ben te dalesh prej tyre ti kalosh te gjithe keta kufij. Ne imagjinaten time une nuk jam Azar mund te jem gjithcka nuk jam iraniane jam nje qytetare e botes. Keshtu mendoj se letersia nuk perballet vetem me ate qe ekziston por ate qe mundet dhe duhet te ekzistoje. Dhe pikerisht per kete imagjinata jone eshte kaq e rendesishme per ne sepse nuk mund te jetojme vetem brenda limiteve tona duhet te krijojme ne menyre te ndergjegjshme krahet dhe krahet me te mire jane ata qe asnje nuk mund ti prese. E per kete arsye ajo gjithnje eshte munduar ti lidhe keto dy bote realen dhe imagjinaren dhe nuk e ka bere vetem per vete por edhe per studentet e saj. Ka qene nje pune e veshtire ne fakt sepse realiteti ishte kaq i ashper sa shpesh deshironim te mos dilnim prej botes tjeter. Ajo qe benim se bashku gjate oreve te mesimit ishte kultivimi i virtytit per te qene vetvetja. Pergatiteshim te ktheheshim pas ne ate bote. Kjo na jepte fuqi nje ndjesi respekti per vetveten. Njera prej gjerave qe ben nje regjim totalitar eshte heqja e ndjenjes se respektit sepse te duhet te mohosh vazhdimisht kush je por duke qendruar se bashku dhe duke i thene njera-tjetres kush jemi ben mire keshtu nuk je e detyruar te fshihesh dhe pergatitesh te kthehesh serish ne ate bote ne realitet. Por kthimi ishte gjithnje i veshtire. Azar e di mire kete sepse ajo ka jetuar ne dy bote te ndryshme ne Iran por edhe ne SHBA. Pikerisht per kete arsye ajo mendon se imagjinata dhe mendimi jane te rendesishme. Ndonjehere njerezit jane te detyruar te lene fizikisht vendin ku jetojne dhe te shkojne diku tjeter kjo eshte arratisja azili. Por ndonjehere ndodh te mos e lesh asnjehere vendin ku ke lindur e prape te mos ndihesh sikur je ne shtepi. ajo qe ka rendesi eshte se asnjehere nuk duhet te shikojme me sy kritik jo vetem boten por edhe veten. Qeniet njerezore e gjithe bota ndryshojne vazhdimisht dhe per te ndryshuar ngre gjithnje pyetje te reja. Keshtu mendoj se permes mendimit dyshimit reflektimit imagjinates nuk ndihemi asnjehere ne shtepi dhe gjithnje ngreme pyetjen Jemi ne vendin e duhur A po shkon gjithcka mire. Por gjerat nuk shkojne asnjehere mire ne nuk shkojme mjaft mire. Tolstoi thote keshtu Mos u deshpero per te qene perfekt qesh. Libri i saj Te lexosh Loliten ne Teheran botuar ne vitin 2003 eshte shitur me 15 milion kopje ne te gjithe boten. Ai bazohet mbi eksperiencen e vete autores si profesoreshe ne Iran dhe eshte nje lloj himni kushtuar forces se letersise qe ben te mundur te imagjinosh nje bote ndryshe. Vajzat me perce lexojne pikerisht Loliten apo Madame Bovary e te tjera heroina librash plot eros njesoj si te ishin ne Paris apo ne Londer. Por ajo ka botuar vitin qe shkoi edhe librin e titulluar Gjerat qe nuk kam thene asnjehere nje rrefim mbi familjen i perqendruar te figura e babait dhe e nenes se saj personazhe te shoqerise se larte progresiste iraniane. Babai per disa vite ka qene kryebashkiaku i Teheranit ndersa e ema si shume gra te viteve 50-te eshte e ndare mes emancipimit dhe tuteles se nje sjelljeje femerore qe vazhdon ti kushtezoje lirine. Te dy ata por edhe rrethi femeror e mashkullor qe i rrethon jane te edukuar poliglote te lire ne diskutime dhe laike. E veshtire te gjesh Iranin me te cilin jemi mesuar ne kronika ne rrefimin qe ajo sjell per vendin e saj. Ajo e ka lene vendin e saj per here te pare kur ishte vetem 13 vjec. Dhe me mungoi shume. Menyra e vetme per ta rikuperuar per ta restauruar ishte permes dy gjerave njera ishte kujtesa dhe ate nuk mund te ta heqe kurre asnje dhe tjetra ishte gjuha. Mora me vete veprat e poeteve tane me te medhenj Rumi Hafiz dhe te grave bashkekohore si Farough Farrokhzad te cilat i dua me te vertete thote shkrimtarja. Ajo qe e vogel mesoi se ka nje pjesez te vendit te saj qe do te kishte gjithnje me vete pavaresisht te gjithave. Ndaj para se gjithash Irani eshte brenda saj dhe asnje nuk mund ta largoje kete. Per te ky eshte Irani i vertete. Ajo thote se nuk do te kishte mundur dot asnjehere te shkruante keta libra por tani qe i ka shkruar e di se permes tyre mund te arrije te populli i saj dhe mund te komunikoje per gjera qe nuk do te kishte mundur ti bente kaq hapur me pare. Keshtu mund te them se nuk e kam humbur kurre vendin tim. Eumlshte me mua dhe asnje nuk mund te ma heqe.
splitt h1.wrpH1 margin-bottom-8px padding6px 0px bordernone splitt h2 padding-left8px margin6px 0px color1C3C60 font-size15px splitt p padding-left8px color1C3C60 font-size11px splitt p.author padding-left18px margin6px 0px color000000 font-styleitalic