Bashkekzistenca e demokracisë me islamin është e mundur!
Noah Feldman, profesor i Fakultetit të Drejtësisë në Universitetin Harvard, mendon se bashkekzistenca e demokracisë me islamin është e mundur. Ai ka publikuar para pak kohësh studimin "Rënia dhe ngritja e Shtetit Islam", në të cilin thuhet se një shtet i ardhshëm modern, i bazuar në parimet e islamit, mund të garantojë liritë politike dhe të drejtat e gjithë qytetarëve, por me kusht që të ngriheshin institucionet demokratike, të cilat do të ishin kundërpeshë e ndikimit të qarqeve fetare.
Noah Feldman shkruan se në shtetet mesjetare islame ka pasur barazi pushteti, që kanë garantuar dokumente kushtetuese, të bazuara në drejtësinë e Sheriatit.
"Barazia ishte vendosur, sepse sunduesi nuk ka pasur kompetencë për të interpretuar të drejtën e Sheriatit. Këtë e bënin teologët, që i zbatonin normat islame në problemet jetësore, në realitetin politik të këtyre vendeve. Për këtë shkak, teologët kanë pasur fuqinë e vërtetë për ta kufizuar sunduesin. E dimë se çdo sistem kushtetues ka sukses vetëm nëse vendos një barazi të tillë, që asnjëra palë të mos ketë fuqinë e plotë. Mendoj se ky ka qenë shkaku i suksesit të këtyre shteteve.
Feldman e shpjegon pushtetin autoritar në shoqëritë islame në fund të shekullit 19 dhe përgjatë shekullit 20, si përpjekje të pasuksesshme, për të kodifikuar drejtësinë e Sheriatit sipas shembullit të sistemeve të vendeve perëndimore.
"Teologët kanë humbur nga ndikimi, ndërsa pushteti ekzekutiv është bërë i gjithëfuqishëm", thotë ky profesor i të Drejtës në Harvard.
Sipas tij, prej këndej arrijmë në përfundimin se suksesi i një demokracie në botën islame, sidomos asaj arabe, varet nga përtëritja e ndikimit të gjykatës, domethënë e pushtetit gjyqësor.
Anketat tregojnë se në shumë vende arabe, në të vërtetë në shumicën e vendeve islame, publiku mbështet më tepër partitë që janë për vendosjen e të drejtës së Sheriatit. "Dukuria e institucioneve të reja demokratike është e lidhur me suksesin zgjedhor të këtyre politikanëve", thotë Feldman.
Ideja e demokracive islame është tërheqëse, edhe sepse regjimet e tanishme botërore mendohen të korruptuara, të padrejta e të pasuksesshme. Shumë myslimanë mendojnë se qeveritë që janë për pranimin e drejtësisë së Sheriatit do të ishin më të ndershme, domethënë do t‘i përmbaheshin më shumë ligjit se sa qeveritë e tanishme.
"Sistemi i Sheriatit bazohet në respektimin e të drejtës. Nëse njerëzit që janë në pushtet, të cilët janë zgjedhur mbi bazën e Sheriatit, besojnë se drejtësia e tij nuk është në kundërthënie me barazinë e sekseve dhe barazinë e besimit- që shumë politikanë islamë thonë se besojnë -atëherë nuk ka shkaqe që shteti islamik të mos jetë edhe shtet demokratik, thotë Feldman.
Noah Feldman, me këshillat e tij si ekspert ka ndihmuar për Kushtetutën irakiane. Ai vëren se edhe në Kushtetutën e Afganistanit e Irakut shkruajnë që islami është fe zyrtare, ndërsa e drejta e Sheriatit është burim i të gjitha ligjeve.
Feldman thotë se këto kushtetuta, pa marrë parasysh pushtimin amerikan të këtyre vendeve, e kanë vendosur klimën në përmasat e lirisë dhe paraqesin modelin e reformës demokratike. Ai thotë se Uashingtoni nuk duhet të mbështesë diktaturat në vendet arabe, si në Egjipt, vetëm se ato garantojnë stabilitet në rajon.
Noah Feldman shkruan se në shtetet mesjetare islame ka pasur barazi pushteti, që kanë garantuar dokumente kushtetuese, të bazuara në drejtësinë e Sheriatit.
"Barazia ishte vendosur, sepse sunduesi nuk ka pasur kompetencë për të interpretuar të drejtën e Sheriatit. Këtë e bënin teologët, që i zbatonin normat islame në problemet jetësore, në realitetin politik të këtyre vendeve. Për këtë shkak, teologët kanë pasur fuqinë e vërtetë për ta kufizuar sunduesin. E dimë se çdo sistem kushtetues ka sukses vetëm nëse vendos një barazi të tillë, që asnjëra palë të mos ketë fuqinë e plotë. Mendoj se ky ka qenë shkaku i suksesit të këtyre shteteve.
Feldman e shpjegon pushtetin autoritar në shoqëritë islame në fund të shekullit 19 dhe përgjatë shekullit 20, si përpjekje të pasuksesshme, për të kodifikuar drejtësinë e Sheriatit sipas shembullit të sistemeve të vendeve perëndimore.
"Teologët kanë humbur nga ndikimi, ndërsa pushteti ekzekutiv është bërë i gjithëfuqishëm", thotë ky profesor i të Drejtës në Harvard.
Sipas tij, prej këndej arrijmë në përfundimin se suksesi i një demokracie në botën islame, sidomos asaj arabe, varet nga përtëritja e ndikimit të gjykatës, domethënë e pushtetit gjyqësor.
Anketat tregojnë se në shumë vende arabe, në të vërtetë në shumicën e vendeve islame, publiku mbështet më tepër partitë që janë për vendosjen e të drejtës së Sheriatit. "Dukuria e institucioneve të reja demokratike është e lidhur me suksesin zgjedhor të këtyre politikanëve", thotë Feldman.
Ideja e demokracive islame është tërheqëse, edhe sepse regjimet e tanishme botërore mendohen të korruptuara, të padrejta e të pasuksesshme. Shumë myslimanë mendojnë se qeveritë që janë për pranimin e drejtësisë së Sheriatit do të ishin më të ndershme, domethënë do t‘i përmbaheshin më shumë ligjit se sa qeveritë e tanishme.
"Sistemi i Sheriatit bazohet në respektimin e të drejtës. Nëse njerëzit që janë në pushtet, të cilët janë zgjedhur mbi bazën e Sheriatit, besojnë se drejtësia e tij nuk është në kundërthënie me barazinë e sekseve dhe barazinë e besimit- që shumë politikanë islamë thonë se besojnë -atëherë nuk ka shkaqe që shteti islamik të mos jetë edhe shtet demokratik, thotë Feldman.
Noah Feldman, me këshillat e tij si ekspert ka ndihmuar për Kushtetutën irakiane. Ai vëren se edhe në Kushtetutën e Afganistanit e Irakut shkruajnë që islami është fe zyrtare, ndërsa e drejta e Sheriatit është burim i të gjitha ligjeve.
Feldman thotë se këto kushtetuta, pa marrë parasysh pushtimin amerikan të këtyre vendeve, e kanë vendosur klimën në përmasat e lirisë dhe paraqesin modelin e reformës demokratike. Ai thotë se Uashingtoni nuk duhet të mbështesë diktaturat në vendet arabe, si në Egjipt, vetëm se ato garantojnë stabilitet në rajon.