Bebet, si te parandalohen semundjet gjenetike

Sonila Isaku
Semundjet gjenetike mund te parandalohen qe ne shtatzeni, apo edhe me pare. Parandalimi do te beje te mundur parandalimin e tyre te 3 per qind e femijeve qe sot regjistrohen me semundje gjenetike. Duhet te jene prinderit, te cilet te kryejne analizat dhe te bejne konsultat me mjeket per mundesine e shfaqjes se ketyre lloj semundjeve, te cilat trashegohen nga mosperputhja e gjeneve te te dy prinderit. Sipas mjekeve, deformimi i nje gjeni eshte shkaktari i shfaqjes se ketyre semundjeve, te cilat jane te pasherueshme ose qe kurohen me veshtiresi dhe ne te shumten e rasteve zgjasin per gjate gjithe jetes. Ndaj, edhe kujdesi duhet te tregohet qe gjate shtatzenise dhe informacioni qe duhet te kene prinderit gjate kesaj periudhe eshte shume i rendesishem. “Semundjet gjenetike ose ato te trashegueshme jane ato semundje ku pergjegjes per deformimin eshte nje gjen i vetem. Keto semundje transmetohen nga nje brez ne tjetrin, sipas rregullave te gjenetikes dhe pergjithesisht kane risk te shfaqen nga njeri brez te tjetri ne menyre konstante”, deklaruan dje mjeket specialiste. Sipas tyre, anomalite nuk jane te njejta, apo te se njejtes forme te te gjithe pacientet.

Pese lloje te semundjeve me shkaktare gjenetike njihen ne vendin tone, nderkohe qe per sa u perket kurimit te tyre, gjate vitit te kaluar jane shpenzuar 5 milione euro. “Shqiperia, si vend mesdhetar, nuk mund t’iu shpetoje semundjeve te trashegueshme te gjakut, sic jane hemofilia edhe talasemia. Por semundje te tjera qe regjistrohen per shkak te deformimit te gjeneve jane edhe verberia, aftesia e kufizuar dhe semundjet te shendetit mendor”, pohoi zv/ministri i Shendetesise, Arben Ivanaj. Sipas tij, kjo ministri eshte duke pergatitur nje strategji per parandalimin e ketyre rasteve me ane te informimit si dhe depistimit te popullsise, per te pare se kush persona jane me te predispozuar. Sot ne vendin tone jane 500 persona, te cilet vuajne nga talasemia ku 400 prej tyre jane femije. Ndersa hemofiliket numerohen 287 persona, prej te cileve 30 jane femije.
Semundjet malinje shkaktohen nga ato gjenetike
Rreth 80 per qind e semundjeve malinje, ose sic njihen ndryshe tumoret, shkaktohen per shkak te semundjeve gjenetike. Nese nje person, i cili ka te mbartur kete problem, atij i duhet qe shkaktarin e shfaqjes se kancerit fillimisht ta kerkoje te semundjet gjenetike. “Semundjet gjenetike sot mbeten nje problem madhor edhe ditore per vendin tone. Kjo per vete faktin se rreth 80 per qind e semundjeve malinje e kane zanafillen nga semundjet gjenetike. Ndaj eshte e rendesishme qe te kuptohet se cfare duhet te ndodhe te keta persona nga pikepamja shkencore”, eshte shprehur zv/ministri i Shendetesise, Arben Ivanaj. Sipas tij, megjithese keto semundje jane problematike, per to ka nje zgjidhe, qe eshte depistimi dhe informimi i popullates. Dhe keto menyra do te sjellin edhe parandalimin.
Ndersa per personat qe vuajne nga semundjet gjenetike si dhe familjaret e tyre, Ministria e Shendetesise ka kerkuar integrim social te tyre, kjo per te lehtesuar problemet qe kane.
Lista
Talasemia
Hemofilia
Verberia
Aftesia e kufizuar
Shendeti mendor
Femijet Down
Lindja e femijeve me sindromen down varet shume nga mosha e nenes, dhe kur ajo kryhen lindjen. Sipas ekzaminimeve dhe studimeve te kryera nga mjeket e huaj, ka rezultuar se, nese mosha e nenes eshte rreth 24 vjec, probabiliteti per te lindur nje femije me probleme te tilla eshte 1 ne 1350 lindje. Por nese mosha e nenes eshte mbi 50 vjec, ky probabilitet eshte 1 ne 50 femije te lindur. Por, pervec problemeve te moshes se nenes, nje tjeter faktor qe ndikon ne shfaqjen e ketyre semundjeve mendore eshte edhe deformimet qe mund te pesojne gjenet gjate ngjizjes po edhe rritjes se femijes.