Borxhi i brendshëm në euro

Qeveria e vendosi. Javs q vjen nxjerr n tregun ton bonon e par n euro. Krkon t siguroj rreth 25 milion euro me kt eurobond t brendshm. Do t jen bankat e nivelit t dyt, pra bankat tregtare ato q do ta blejn. T cilat sigurisht do t jen t lumtura, pse borxhi i shtetit sht m i sigurti n bot. Shteti nuk falimenton kurr. Bankat deri tani japin kredi, hua n euro me nj norm mesatare interesi prej 7.74 pr qind, sipas t dhnave t Banks s Shqipris. Kjo pr nj afat 6-12 muaj. Kuptohet q huaja q bankat do t’i japin qeveris do t jet edhe m e ult si interes, pse sht nj kredi gati 100 pr qind e sigurt. Ndoshta n ankandet e para qeveria mund t’i marr eurot dhe me nj interes 6 pr qind ose edhe m t ult. Do t ishte nj situat ideale pr qeverin sikur t 300-400 milion eurot q i duhen pr kt vit, qeveria t’i siguronte me eurobondin e brendshm, pse kapte nj interes m t ult edhe sesa nga tregu i jashtm i eurobondit. Dhe bankat tona tregtare srish ku ta gjenin t’i jepnin hua kto para qeveris. Do t flinin rehat t paktn pr nj vit, me nj fitim t siguruar, pa ar kokn e u stresuar me kredit e kqija. Por kt qeveria nuk do ta bj kurr. Nj sasi 300-400 milion euro e marr nga tregu i brendshm bankar i vendit praktikisht do t thante burimet bankare pr t kredituar ekonomin dhe qytetart. Edhe kshtu kredia bankare pr ekonomin sht tkurrur, pr shkak t politiks shtrnguese t ndjekur nga vet bankat dhe ideve t pakta t reja e bindse t biznesit pr t’u kredituar. Prandaj dhe qeveria po krkon praktikisht nj t dhjetn apo pesmbdhjetn e shums q i duhet, vetm 25 milion euro. Dhe nga ana tjetr, pr nga sasia e eurove t krkuara, kuptohet se Ministria e Financave e do kt borxh pr nj periudh shum t shkurtr. Ndoshta pr disa harxhe t vers. Shpreson jo pa arsye se n vjesht, duke filluar madje q nga shtatori, do t’i shitet eurobondi n tregjet e jashtme t kapitalit. Dhe do t shlyej menjher bonon n euro q po shet n tregun e brendshm. Pr kt arsye po e emeton at vetm pr nj periudh nntmujore. Deri ktu mir. Por shqetsimi themelor sht pyetja: me euron q po ua merr bankave n vend, qeveria a po dmton huadhnien e tyre, kreditin n euro pr bizneset dhe individt? Ka nj rrezik teorik, por n gjendjen e sotme ky rrezik sht gati jo i qensishm. Kjo, pr faktin se q t 17 bankat tona tregtare jan plot me para t thata, pra me likuiditete. N vetm pes muajt e par t ktij viti, janar-maj 2010, depozitat e popullats npr banka u rritn me 250 milion euro (depozita t reja), ndrsa kto banka dhan kredi po n t njjtn periudh me vetm 100 milion euro. Bankat jan vn disi n vshtirsi, ngaq interesi i ktyre 100 milionve kredi t dhna nuk mjafton q t prballojn interesat q i kthejn qytetarve pr 250 milion eurot e depozituara. Prandaj bankat, n kushtet q kan shtrnguar dhnien e huave, shikojn t japin hua jasht Shqipris. Ka ndodhur q kredit n euro q qeveria ka marr m par n form kredie sindikale nga bankat e huaja t ken qen nj pjes euro t marra nga bankat tona ktu me interes t ult, dhe t rikthyera si hua pr qeverin me nj interes shum m t lart. Qeveria shqiptare nuk e dshiron verifikimin e nj situate t ngjashme srish. Prandaj nuk po krkon nj kredi tjetr sindikale nga jasht. Ajo beson, dhe me t drejt, se nj dit edhe gjat ktij viti, interesat e eurobondeve n tregjet e jashtme t kapitalit do t bien n mas t till, sa t mund t shes eurobondin e saj dhe t siguroj 300-400 milion eurot q i duhen. N pritje t tyre, huaja e marr n euro n formn e bonos s brendshme sht m se e natyrshme dhe nuk dmton ekuilibrat e stabilizuar t sistemit ton bankar. Prandaj dhe sht mirfilli i pa baz shqetsimi se qeveria po than burimet bankare t vendit, duke krkuar hua n euro n tregun e brendshm. Ky shqetsim merr “baza” vetm kur ngarkohet me pasionet e nj politike dritshkurtr q sheh kriz ekonomike e vshtirsi t jashtzakonshme t financave publike or e ast.