Byron monument jo per zakon

Ndermjet Laprakes dhe njeres prej rrugeve hyrese te Tiranes ka per te pasur nje homazh per Bajronin. Skulptori Vladimir Llakaj prezanton idene asnje takim me paraqitjen figurative te shenjave klasike te poetit

Nje terreni te veshtire i shkon nje shenje e thjeshte qe llogarit hapesiren dhe nuk iu hyn ne hak pretendimeve per formen skulpturore.

Monumenti qe i ben homazh poetit romantik anglez - udhetari neper Shqiperine e varur i bente homazh te rrepteve bij te shqipes me nje kenge te ajld Haroldit - do kete pak a shume kete forme qe prezantojme ne foton kryesore.

Autori Vladimir Llakaj 1967 na njeh me punen qe e shpalli fitues ndermjet ish profesoreve te tij te skulptures 11 pjesemarresve te konkursit kombetar Nje shenje per Lord Bajronin i zhvilluar ne dhjetor 2010 nga Bashkia e Tiranes.

Propozimi i Llakajt ishte nje bocet ku paraqitet mbi piedestal emri Byron i shkruar ne 4 faqe te monumentit qe do ta kete vendin ne hyrje te rruges Lord Bajron ndermjet Laprakes dhe njeres prej rrugeve hyrese ne Tirane.

Sic duket vepra nuk ka asnje lidhje referenciale me portretin e famshem te piktorit Thomas Phillips 1770 - 1845 i cili e paraqet George Gordon Byron 1788-1824 me kostumin qe ai bleu ne vitin 1809 kur erdhi ne Shqiperi e prej nga nisi endjet ne vendet afer nesh te pushtuara nga perandoria otomane.

Leximi ne kohe i emrit te Bajronit skulptori Vladimir Llakaj pedagog i Plastikes ne Fakultetin e Arteve Figurative thote se mund te behet edhe keshtu.

Tirana nuk eshte qyteti qe u jep mundesi artisteve ta shprehin veten. Ishte konkursi per Bajronin mundesi per tu shprehur apo sa per te lene nje gjurme ne nje rruge si shume rruge te Tiranes

shte pse i pari konkurs qe shoh une nga Bashkia mu duk serioz dhe qe nuk le hije dyshimi.

Ne pergjithesi le per te deshiruar menyra e organizimit e pikasjes se te rese ne art sidomos ne skulpture. Nje pjese e konkurseve per veprat e artit ne hapesirat publike kane pasur per te zgjedhur per me mire. Dhe te jemi te sinqerte njohjet mbi skulpturen ne mjedisin tone nuk jane aq te mira sa per shembull mbi pikturen.

Mund te na e prezantoni vepren tuaj

Jam nje nga njerezit qe mendoj se nuk ka kuptim arti per art qe arti duhet te jete dhe funksional qe ta sjell shoqerine ne situata te reja ne gjendje mendore dhe shpirterore te ndryshme nga ajo qe shoqeria jeton per momentin. Pra duhet ta kete edhe kete pjese pervec kerkesave te veta per zhvillimin ne vetvete te artit.

Ne cmenyre e lexoni ju nje imazh apo nje shenje kur e vendosni ne nje situate te re

Ndryshimin ketu e ben ana formale e vepres. Duket si nje fjali e thjeshte por ketu eshte celesi i ekzistences se skulptures. Skulptura si art tredimensional dallohet nga artet e tjera per konkretizimin e ketij tredimensionali ne realitetit. Kjo ane formale duhet te jete shprehese ne te gjitha koherat te gjeje mbeshtetje dashuri te gjeje kontakt mendor dhe shpirteror me te gjithe njerezit.

E keni konceptuar vepren ne varesi te vendit qe do te thote se eshte nje lloj instilacioni qe ne nje vend tjeter nuk do te rrinte.

Vepra monumentale duhet ta marre parasysh vendin ne te cilin ndodhet anen arkitektonike hapesirat fizike. Edhe ne rastin kur nuk i pershtaten vepra ne vetvete duhet te beje qe keto te rindryshojne ti shkojne vepres s madhe.

Deri tani dime se nuk do te jete nje veper klasike. Mund te na zbuloni dicka me shume

Ne kete rast une mendova qe te mos mbeshtetemi ne zgjidhje te para por te gjejme nje zgjidhje tonen te jete e personalizuar. Une kete jam munduar te beje. E dija qe rrezikoja kur prezantoja nje bocet te tille te prezantosh nje figure si Bajroni dhe te mos mbeshtetesh ne te shkuaren.

Jo ne shenjat me te cilat identifikohet kjo figure ne artet figurative dhe ne perfytyrimin qe ato kane imponuar per poetin

Ne kete rast vepra ne vetvete nuk ka asnje figuracion te personazhit por ka vetem emrin e tij te ngritur ne nje piedestal. Te kjo veper Bajroni ka lene vetem emrin qe eshte ngritur ne volume skulpturore. Keto volume duhet te arrijne te japin madheshtine e tij si per boten dhe per letersine romantike dhe sidomos per ne. shte nje nga njerezit e rralle qe ka folur te verteten per shqiptaret.

shte nje zgjidhje simbolike

Mund ta quajme edhe simbolike. Me fjalen jane marre shume pak tek ne per te ngritur madheshtine e saj si ne rastin e fjales Nee Born ne Kosove. Emri Byron konfigurohet ne kater anet dhe nuk konfigurojne thjesht ne emer.

Une e kam konceptuar ne disa materiale inoks bronz alumin. E kam pare vendin me shume kujdes dhe dimensioni minimal duhet te jete 5 metra mbi bazamentin qe duhet te mbeshtese potencen qe i shkon ketij lloj vertikaliteti.

Vendi ku do te vendoset eshte nje pike indiferente pa hapesire makina njerez pluhur zhurme...
Dallon nje metropol ne ate rruge.

shte nje zone e qarkulluar shume dhe duket sikur kjo veper i mungon. Imagjinoj qe kur vepra te vendoset do te duket sikur ka kohe qe qendron aty. E mendoj shoqeruese te ecjes se pashtershme te makinave njerezve dhe qe kjo figure vertikale do ti ngacmoje here pas here. Ky eshte synimi i artit ne nje moment te caktuar te perditshmerise te shohesh dicka te vecante qe te ben dy minuta te mendosh .

Njeriut i mungon ky kontakt ne hapesire me artin.
Kryeqyteti ka mungesa te theksuara te skulptures se parkut po edhe te skulptures historike. Tirana ka sheshe bosh ka vende qe duhen mbushur. Qytetaret e nje qyteti edukimin direkt e marrin nga veprat e artit dhe arkitektura. Kjo pasuri e perditshme e edukon njeriun dhe eshte ky funksioni i artit per te cilin ju fola pak me lart.

Kendet ne Tirane ku vendoset vepra e artit duket sikur i ben e njejta dore. Ju cfare vini re

Verej qe ka nje kontradikte. Nje pjese e mendojne ne menyre konservatore problemin dhe pjesa tjeter ne menyre bashkekohore. Qe te dyja nxitohen nga pak. Konservatoret kane te drejte kur thone se jo cdo gje hidhet poshte ndersa bashkekohoret kerkojne te vrapojne me shume se cduhet.

Duhen provuar te gjithe dhe duhen marre ne konsiderate artistet qe kane nivel. Tentativa per te zbuluar eshte celesi i zhvillimit te artit ne nje vend. Pra shteti duhet ti vere qellim vetes te shohe a jane artistet apo flene gjume.

Ne keto njezet vjet jane krijuar vepra jeteshkurtra. Jane mbajtur keq por leximi i tyre ne rrjedhen e kohes i nxjerr te vjetruara para kohe.

Po sepse kur jane realizuar dhe miratuar ato vepra ka munguar vleresimi dhe gjykimi i kritik mbi to. Asnje veper nuk lexohet deri ne fund ne kohen qe ajo realizohet. Ajo ka diskutime dhe jane ato diskutime qe vijne mbas nje kohe te caktuar te cilat i japin fytyren e vertete vepres.

Mungon ajo pjese e njerezve qe e dallojne potencialin e nje vepre dhe kane kompetencat profesionale per te argumentuar nese keto vepra qe prezantohen do te kene jete shume te shkurter ose shume te gjate nese prezantoje dicka te re apo jane nje kopje e te vjetres e cila e ka kryer funksionin e saj diku tjeter. Ndersa njerezit jane te prirur te kerkojne dicka tjeter duan ndryshim zhvillim.

Ne rezultatin e konkursit i vihet theksi mundesive financiare te kufizuara. A jane aq te kufizuara sa te nxjerrin pengesa realizimin e projektit tuaj

Per mua eshte e dhimbshme te mos realizohet nje veper por nuk eshte fare e rendesishme ne nje aspekt kur shikon qe ne kemi probleme madhore me ekzistencen e perditshme. Ne kete lufte shpirterore politike ai tharmi i artit qe stimulon dhe ndez gjera te tjera kam frike se nuk merret shume ne konsiderate. Por nje veper e tille nuk kerkon aq shume para sa per tu trembur. Vetem kostoja e realizimit shkon 30 milion leke te vjetra. Kurse per vete nuk do doja asgje.

Ku jeni shkolluar

Jam rritur ne qytetin e Fierit. Kam ndjekur Liceun aty. Me pas Akademine e Arteve per Skulptura monumentale me pedagoget Kristaq Rama dhe Ilmi Kasemi.

Ne mars 1991 emigrova me anije drejt Italise. Kisha qene me pare deshmitar edhe i levizjeve studentore. Studiova ne Bolonje ne Akademine e Arteve. Me duket se eshte gjeja me serioze qe kam bere.

Keto qe sapo permendet jane ngjarje te rendesishme historike qe do te meritonin homazhe ne vepra monumentale levizja studentore eksodi i madh gjithashtu.

Keto jane momente historike qe jo vetem kane ndryshuar rruget tona por jane si te thuash prova te trupit kombetar cfare mentaliteti kemi ne ne te vertete. Te jem i sinqerte kam krijuar nje admirim per popullin tim per njerezit e mi per bashkeqytetaret e mi.

Ekziston mentaliteti qe nuk dime te bejme asgje qe edhe kur koha historia na ka trysnuar deri ne kocke ne nuk paskeshim vepruar me norma dhe me nje energji njerezore te admirueshme. Dua te them qe meritojme me shume. Duhet qe ate energji qe kemi ta orientojme perndryshe gjithcka do te shkoje ne demin tone.