Cfare dime, cfare presim nga deti ne kete periudhe turistike
Xhemil Beharaj
Cisternat qe qarkullojne ne detet (Joni dhe Adriatiku), perdorimi i shume mbetjeve toksike qe hidhen pa kriter dhe jashte vemendjes qe duhet t'i kontrollojne, centralet berthamore qe flitet se do te ndertohen ne vitet e ardhshme, nafta bruto qe derdhet nga kompanite shteterore e private dhe shume gjera te tjera qe kemi pare e degjuar, po i shohim dhe po i degjojme, do t'i shohim dhe do t'i degjojme, po na trazojne diten gjithnje e me shpesh. Po cfare do te presim nga detet tona qe po bien ne harrese per te gjitha llojet e ujerave qe kane ne brendesi te tyre, kur vetem shume pak dite na ndajne nga stina e nxehte e veres?! Cdo vit qe kalon, shqetesim mbeten per banoret e Vlores, Himares, Borshit, Sarandes, Nartes, Pishporos, Darrezezes, Semanit, Divjakes, Durresit e deri ne Shkoder mbeturinat nga me te ndryshmet qe ndotin jo vetem reren e brigjeve te deteve qe lagin Shqiperine, por edhe per ndotjen e ujit te tij prej shume cisternave, anijeve e vaporeve qe pa shqetesimin me te vogel, derdhin vajrat dhe mbetje te ndryshme ne det duke mos pasur as me te voglin shqetesim prej organeve qeveritare. Institute, shoqata te ndryshme, qytetare, banore etj, etj, kane ngritur me dhjetera e dhjetera here shqetesimin e tyre per keto ndotje por asnjehere qeverite (te cdo lloji qofshin, te majta apo te djathta) nuk e kane vene "ujin ne zjarr". Per vendin tone, deti eshte nje baze i burimeve natyrore dhe te biodiversitetit, te prodhimit te ushqimit, komunikimi, krijimi i te ardhurave dhe punesimit, bazuar ne kete turizem, etj. Zona bregdetare nga ana e vet te siguroje perfitime materiale ne lidhje me disa zona te mjedisit, ekonomise, kultures dhe turizmit. Perqendrim te larte te popullsise dhe te aktiviteteve ekonomike ne bregdet krijon presion te madh ne keto fusha. Zonat pastrukturuara dhe natyrore ne zonen bregdetare eshte vazhdimisht ngushtim dhe konteksti i ka ndryshuar ne menyre te konsiderueshme ne vitet e fundit. Ndersa problemet e ndotjes ndodhin ne gjiret mbyllura dhe dete. Zonat bregdetare po perballen me nje kercenim shtese nga ndryshimi i klimes. Presionet e ndryshme jo-klimatike me siper mund te kete qene ndikuar negativisht ne qendrueshmerine afatgjate te ekosistemeve bregdetare dhe ne kete menyre aftesine e tyre per te permbushur keto presione shtese, te ndryshimeve klimatike nuk mund t'ju beje balle. E gjithe kjo e ben te nevojshme per te ndermarre nje politike te integruar te menaxhimit, per te siguruar edhe mbrojtjen e ekosistemeve detare dhe bregdetare dhe zhvillimin e ardhshem te veprimtarive njerezore ne menyre te qendrueshme.
Per kufirit detar dhe zonat bregdetare te mesiperme, duhet te shtohet dhe problemi i ndotjes nderkufitare. Ne kete rast, e drejta nderkombetare dhe marreveshjeve dypaleshe qe rregullon cdo veprim per te adresuar problemin jo vetem te nenshkruhen nga palet por edhe duhet kontrolluar, se si zbatohet ajo mes paleve nenshkruese. Pertej kesaj, rol te rendesishem ka luajtur me bashkepunimin mes paleve per te mbrojtur te miren e perbashket, mjedisin. Duke iu drejtuar problemeve te ndotjes kombetare e nderkufitare dhe krijimit ose modernizimit ne rast te infrastruktures bregdetare, menyre qe ata te mund te permbushin nevojat zhvillimore te vendit, duhet te mbetet ne qender te vemendjes sone. Kjo eshte per shkak se ne te keqe ekonomike dhe shoqerore nga koha ne kohe, ka nje rrezik qe e gjithe kjo te konsiderohet si nje luks dhe prekur keshtu, qe pasurine tone kombetare qe eshte mjedisi yne, qe nga ana e tij eshte nje fondacion dhe mbijetesen.
Me dhjetera e dhjetera here eshte folur per ndotjen e bregdetit, jane mbajtur konferenca e simpoziume por asnjehere nuk i eshte shkuar problemet deri ne fund. Firma private e shteterore, kompani private dhe shteterore jane gjobitur nga agjencite rajonale te Mbrojtjes se Mjedisit por ne te shumten e rasteve, gjobat ose kane qene te vogla ose nuk jane vjele. Stina e nxehte e veres po afron, gjithkush deshiron qe ato dite te lejes se zakonshme qe ka, t'i kaloje nen freskine e ujit te detit, por gjithkush prej nesh merr nismen per te shkuar ne bregdet me dy mendje, duke pyetur veten ne se kete vit do te jete me mire apo me keq?! Perse keto miliona euro te shkojne ne xhepat e biznesmeneve te huaj, kur ka shume mundesi qe te qarkullojne ne tregun vendas? Perse t'i drejtohemi vendeve te huaja per te bere pushimet dhe jo bregdetit te virgjer e te mrekullueshem te Shqiperise sone?