Cyber War - Lufta per te dhenat ne rrjet
Keto dite, nje lajm tronditi degen e ruajtjes se sekretit te te dhenave dhe shume konsumatoreve. Mbi 130 milione te dhena te kartave te kreditit ishin grabitur nga nje treshe hacker-ash ne SHBA.
Per aq kohe sa ekziston mbledhja e te dhenave, ekziston edhe shqetesimi per sigurine e tyre. Ka kohe qe kercenimi ndaj te dhenave ka arritur edhe ne Shtepine e Bardhe. Ndoshta sepse Presidenti i SHBA-se Barack Obama, ra gjate fushates tij elektorale viktime e nje sulmi hacker. Me 29 maj Obama, si i pari president i SHBA-se i kushtoi vemendje me nje fjalim sigurise ne luften virtuale ne internet, te ashtuquajtur "cyberear". Ne kete kontekst ai terhoqi vemendjen per varesine e Amerikes nga nje strukture funksionuese e informacionit duke deklaruar: "Cyberspace eshte reale. Por po aq reale jane edhe rreziqet, qe rrjedhin prej saj. Ekziston nje ironi e madhe ne epoken tone te informacionit, qe pikerisht teknologjite, te cilat na mundesojne te arrijme dhe te ndertojme dicka, forcojne edhe ata, qe duan te shkaterrojne ate cka ngreme ne."
Bota eshte e futur ne rrjet. Si rrjedhoje edhe krimineleve te futur ne rrjet u mundesohet aksesi tek te dhena delikate dhe sekrete. Kjo ndodh shpesh duke instaluar programe ilegale demtuese, te ashtuquajtur "malware" - ne ordinatoret e perdoruesve, qe nuk kane dijeni.
Mikko Hypponen eshte drejtues i sektorit te studimeve prane sipermarrjes finlandeze te sigurise F-Secure. Qysh prej gati 20 vjetesh Hypponen merret me sigurine e ashtuquajtur "cybersecurity". Qofte edhe duke vizituar rastesisht faqe interneti te manipuluara mund te infektohesh me programet e demshme "malware" - pa e kuptuar fare kete, sqaron Hypponen: "Qysh nga ky moment kompjuteri nuk eshte me i yti. Ai kontrollohet prej krimineleve online, te cilet duan te fitojne para. Ata ose kryejne veprime te ndaluara me kompjuterin tend duke derguar spam, ose ajo qe eshte me e mundshmja, duke skicuar cfare ndodh me tastieren tende me shpresen qe ti te japesh numrin e kartes se kreditit, gjate blerjes online. E ne kete menyre njerezit humbasin numrat e kartave te tyre te kreditit".
Keshtu p.sh. ne rastin e fundit ne SHBA ndodhi qe ordinatoret e komanduar ne distance infektuan ordinatore te tjere. Si rrjedhoje krijohen rrjete te kontrolluara ilegalisht, te ashtuquajtur rrjete bot (programe kompjuterike qe funksionojne automatikisht). Tillmann Werner studion botnet-et ne Universitetin e Bonit: "Me botnet ne kuptojme nje sasi sistemesh te infektuara, te cilat komandohen ne distance. Ka nje komande qendrore dhe nje instance kontrolli, sic i quajme ne. Poseduesi i botne-it perkates ka kontrollin ndaj ketyre sistemeve te infektuara. Normalisht me sistemet e infektuara mund te besh cfare te duash".
Botnet-et mund te arrijne permasa te jashtezakonshme. Nderkohe jane zbuluar rrjete me njemilione e gjysme ordinatore te infektuar. Akesi dhe kontrolli ndaj ketyre rrjeteve tregtohen ne internet midis krimineleve te rafinuar ne aspektin teknik. Ne tetor 2008 policia federale ne SHBA, FBI, pas nje operacioni qe vazhdoi dy vjet rresht asgjesoi faqen ilegale ne internet "Dark-Market". "Dark Market" kishte 2.500 anetare te regjistruar. 56 njerez u arrestuan, nder ta edhe anetare te rrjetit ne Gjermani.
Gazetari britanik Misha Glenny prej vitesh merret me globalizimin e kriminalitetit te organizuar. Gjate investigimeve te tij ai ka hasur edhe ne rrjetin e cyber kriminalitetit: "Ka njerez qe ofrojne ne keto faqe aksesin tek rrjetet bot. Ato i japin me qira keto rrjete, ose i shesin ato si "malware" (programe te demshme) permes te cilave mund te ndertosh rrjetet bot. Kjo realizohet thjesht dhe shpejt. Nuk eshte e nevojshme te kesh njohuri te vecanta teknike per ta bere kete. Mjaftojne vetem njohurite baze per kompjuterin, sic i ka cdo 16 apo 17 vjecar". Sipas gazetarit Glenny, ne mbare boten ka nje sere faqesh te tilla kriminale.
Per aq kohe sa ekziston mbledhja e te dhenave, ekziston edhe shqetesimi per sigurine e tyre. Ka kohe qe kercenimi ndaj te dhenave ka arritur edhe ne Shtepine e Bardhe. Ndoshta sepse Presidenti i SHBA-se Barack Obama, ra gjate fushates tij elektorale viktime e nje sulmi hacker. Me 29 maj Obama, si i pari president i SHBA-se i kushtoi vemendje me nje fjalim sigurise ne luften virtuale ne internet, te ashtuquajtur "cyberear". Ne kete kontekst ai terhoqi vemendjen per varesine e Amerikes nga nje strukture funksionuese e informacionit duke deklaruar: "Cyberspace eshte reale. Por po aq reale jane edhe rreziqet, qe rrjedhin prej saj. Ekziston nje ironi e madhe ne epoken tone te informacionit, qe pikerisht teknologjite, te cilat na mundesojne te arrijme dhe te ndertojme dicka, forcojne edhe ata, qe duan te shkaterrojne ate cka ngreme ne."
Bota eshte e futur ne rrjet. Si rrjedhoje edhe krimineleve te futur ne rrjet u mundesohet aksesi tek te dhena delikate dhe sekrete. Kjo ndodh shpesh duke instaluar programe ilegale demtuese, te ashtuquajtur "malware" - ne ordinatoret e perdoruesve, qe nuk kane dijeni.
Mikko Hypponen eshte drejtues i sektorit te studimeve prane sipermarrjes finlandeze te sigurise F-Secure. Qysh prej gati 20 vjetesh Hypponen merret me sigurine e ashtuquajtur "cybersecurity". Qofte edhe duke vizituar rastesisht faqe interneti te manipuluara mund te infektohesh me programet e demshme "malware" - pa e kuptuar fare kete, sqaron Hypponen: "Qysh nga ky moment kompjuteri nuk eshte me i yti. Ai kontrollohet prej krimineleve online, te cilet duan te fitojne para. Ata ose kryejne veprime te ndaluara me kompjuterin tend duke derguar spam, ose ajo qe eshte me e mundshmja, duke skicuar cfare ndodh me tastieren tende me shpresen qe ti te japesh numrin e kartes se kreditit, gjate blerjes online. E ne kete menyre njerezit humbasin numrat e kartave te tyre te kreditit".
Keshtu p.sh. ne rastin e fundit ne SHBA ndodhi qe ordinatoret e komanduar ne distance infektuan ordinatore te tjere. Si rrjedhoje krijohen rrjete te kontrolluara ilegalisht, te ashtuquajtur rrjete bot (programe kompjuterike qe funksionojne automatikisht). Tillmann Werner studion botnet-et ne Universitetin e Bonit: "Me botnet ne kuptojme nje sasi sistemesh te infektuara, te cilat komandohen ne distance. Ka nje komande qendrore dhe nje instance kontrolli, sic i quajme ne. Poseduesi i botne-it perkates ka kontrollin ndaj ketyre sistemeve te infektuara. Normalisht me sistemet e infektuara mund te besh cfare te duash".
Botnet-et mund te arrijne permasa te jashtezakonshme. Nderkohe jane zbuluar rrjete me njemilione e gjysme ordinatore te infektuar. Akesi dhe kontrolli ndaj ketyre rrjeteve tregtohen ne internet midis krimineleve te rafinuar ne aspektin teknik. Ne tetor 2008 policia federale ne SHBA, FBI, pas nje operacioni qe vazhdoi dy vjet rresht asgjesoi faqen ilegale ne internet "Dark-Market". "Dark Market" kishte 2.500 anetare te regjistruar. 56 njerez u arrestuan, nder ta edhe anetare te rrjetit ne Gjermani.
Gazetari britanik Misha Glenny prej vitesh merret me globalizimin e kriminalitetit te organizuar. Gjate investigimeve te tij ai ka hasur edhe ne rrjetin e cyber kriminalitetit: "Ka njerez qe ofrojne ne keto faqe aksesin tek rrjetet bot. Ato i japin me qira keto rrjete, ose i shesin ato si "malware" (programe te demshme) permes te cilave mund te ndertosh rrjetet bot. Kjo realizohet thjesht dhe shpejt. Nuk eshte e nevojshme te kesh njohuri te vecanta teknike per ta bere kete. Mjaftojne vetem njohurite baze per kompjuterin, sic i ka cdo 16 apo 17 vjecar". Sipas gazetarit Glenny, ne mbare boten ka nje sere faqesh te tilla kriminale.