Debat ne BE per vleresimin e komunizmit
Debati lidhur me te kaluaren historike te komunizmit po ze vend ne Bashkimin Evropian. I futur ne agjenden e bllokut nga ana e ish-shteteve komuniste, kjo ceshtje kete jave u debatua ne Parlamentin Evropian, ne Strasburg. Dallimet e thella ndermjet vendeve anetare dhe kampeve politike ndikuan qe Parlamenti te mos arrije marreveshje per deklaraten e perbashket.
A mund te krahasohet komunizmi me nazizmin? A e meriton komunizmi nje denim pa ekuivoke si nazizmi? Keto pyetje ishin ne qender te ndarjeve qe ende ekzistojne ndermjet vendeve anetare te reja te Bashkimit Evropian dhe atyre te vjetra. Shumica e vendeve anetare te vjetra mendojne se nuk ka nevoje per nje vleresim te ri historik. Ish-Bashkimi Sovjetik eshte pare si nje aleat ne luften kunder Gjermanise naziste dhe se partite komuniste ekzistojne ende.
Shtetet anetare te reja te Bashkimit Evropian, nga ana tjeter, synojne qe kete ceshtje ta shohin si pjese kritike te ribashkimit te kontinentit. Gjate ekzistimit te bllokut sovjetik, shtypja komuniste ka shkaktuar humbjen e miliona njerezve, te tjeret i ka privuar nga liria dhe vendet e tyre i ka vendosur ne anen tjeter te perdes se hekurt per gjysme shekulli. Kjo linje e argumentit po ashtu ka me teper ton antagonizmi ndaj Rusise, presidenti i se ciles, Vladimir Putin, ka thene se shkaterrimi i ish-Bashkimit Sovjetik "ishte katastrofa me e madhe politike e shekullit XX".
Per ata qe synojne denimin e komunizmit per krime kunder njerezimit, e tere kjo eshte nje beteje ne zhvillim e siper. Por, rezistenca me e madhe vjen nga e majta politike e BE-se. Socialisti holandez, Jan Marinus Uiersma, qe eshte nje personalitet udheheqes ne grupin socialist te Bashkimit Evropian, e ka sulmuar ate qe ai e ka pershkruar si "interpretim politik partiak i historise". "Shume shpesh, interpretime te ndryshme mund te cojne ne vizione te ndryshme, menyra te ndryshme te kuptimit te gjerave dhe ndonjehere ksenofobi. Kjo eshte jashtezakonisht e rrezikshme ne Evrope, qe karakterizohet me dallime, qe perfshijne edhe dallimet etnike", tha Uiersma. "Nuk ka pergjigje te thjeshte per ceshtje te veshtira historike. Te mos e theksojme shume kete ceshtje, pasi shume shpesh njerezit kane interpretim populist te historise", tha Uiersma. Ai i ka sulmuar perpjekjet per "krahasime te lehta" ndermjet regjimeve totalitare, te cilat ai nuk i ka emeruar. Sipas tij, debatet e ketilla nuk kane vend ne agjenden e Bashkimit Evropian. Lideri i partise se vogel majtiste, politikani francez, Fransiz Vurtz, ishte edhe me teper i drejtperdrejte. Ai refuzoi idene e "Ideologjive te Nurenbergut" dhe tha se venia e krimeve te epokes sovjetike ne te njejten pozite me ato te nazizmit i relativizon krimet naziste dhe Holokaustin. Gjate debatit ne Parlamentin Evropian, deputetet nga Polonia, Lituania, Cekia, Estonia dhe nga vendet e tjera ne Evropen Lindore, me zemerim i njehen mizorite nga e kaluara komuniste e vendeve te tyre. Ata argumentonin se ekzekutime masive te kundershtareve politike dhe deportimi i civileve qe kishin ndodhur nen shtypjen sovjetike duhet te njihen si nje pjese perberese e historise se trazuar evropiane. Deputeti konservator nga Estonia, Tunne Kelam, u angazhua per "nje vleresim moral dhe politik" te trashegimise te regjimeve te komunizmit qe do te ishte ekuivalent i vleresimit te nazizmit. "Une jam pak i deshperuar me qendrimin e Komisionit, pasi tema e tij kryesore eshte ajo se vleresimi i totalitarizmit komunist do te jete ceshtje e brendshme per secilin vend", tha Kelam. "Une frikesohem se kjo do t'i thelloje standardet e dyfishta, pasi qartas, fashizmi dhe nazizmi nuk konsiderohen si ceshtje te brendshme per asnje vend te BE-se. Cdo paraqitje e neonazizmit ose racizmit, shihet si kercenim i drejtperdrejte per vlerat e perbashketa te Evropes", tha Tunne Kelam nga Estonia. Ai me tutje tha se komunizmi, sipas implikimeve te tij, nuk shihet si kercenim per Evropen. Viktimat e tij, nga ana tjeter, mbeten "viktima te rendit te dyte ose te trete", tha ai.
A mund te krahasohet komunizmi me nazizmin? A e meriton komunizmi nje denim pa ekuivoke si nazizmi? Keto pyetje ishin ne qender te ndarjeve qe ende ekzistojne ndermjet vendeve anetare te reja te Bashkimit Evropian dhe atyre te vjetra. Shumica e vendeve anetare te vjetra mendojne se nuk ka nevoje per nje vleresim te ri historik. Ish-Bashkimi Sovjetik eshte pare si nje aleat ne luften kunder Gjermanise naziste dhe se partite komuniste ekzistojne ende.
Shtetet anetare te reja te Bashkimit Evropian, nga ana tjeter, synojne qe kete ceshtje ta shohin si pjese kritike te ribashkimit te kontinentit. Gjate ekzistimit te bllokut sovjetik, shtypja komuniste ka shkaktuar humbjen e miliona njerezve, te tjeret i ka privuar nga liria dhe vendet e tyre i ka vendosur ne anen tjeter te perdes se hekurt per gjysme shekulli. Kjo linje e argumentit po ashtu ka me teper ton antagonizmi ndaj Rusise, presidenti i se ciles, Vladimir Putin, ka thene se shkaterrimi i ish-Bashkimit Sovjetik "ishte katastrofa me e madhe politike e shekullit XX".
Per ata qe synojne denimin e komunizmit per krime kunder njerezimit, e tere kjo eshte nje beteje ne zhvillim e siper. Por, rezistenca me e madhe vjen nga e majta politike e BE-se. Socialisti holandez, Jan Marinus Uiersma, qe eshte nje personalitet udheheqes ne grupin socialist te Bashkimit Evropian, e ka sulmuar ate qe ai e ka pershkruar si "interpretim politik partiak i historise". "Shume shpesh, interpretime te ndryshme mund te cojne ne vizione te ndryshme, menyra te ndryshme te kuptimit te gjerave dhe ndonjehere ksenofobi. Kjo eshte jashtezakonisht e rrezikshme ne Evrope, qe karakterizohet me dallime, qe perfshijne edhe dallimet etnike", tha Uiersma. "Nuk ka pergjigje te thjeshte per ceshtje te veshtira historike. Te mos e theksojme shume kete ceshtje, pasi shume shpesh njerezit kane interpretim populist te historise", tha Uiersma. Ai i ka sulmuar perpjekjet per "krahasime te lehta" ndermjet regjimeve totalitare, te cilat ai nuk i ka emeruar. Sipas tij, debatet e ketilla nuk kane vend ne agjenden e Bashkimit Evropian. Lideri i partise se vogel majtiste, politikani francez, Fransiz Vurtz, ishte edhe me teper i drejtperdrejte. Ai refuzoi idene e "Ideologjive te Nurenbergut" dhe tha se venia e krimeve te epokes sovjetike ne te njejten pozite me ato te nazizmit i relativizon krimet naziste dhe Holokaustin. Gjate debatit ne Parlamentin Evropian, deputetet nga Polonia, Lituania, Cekia, Estonia dhe nga vendet e tjera ne Evropen Lindore, me zemerim i njehen mizorite nga e kaluara komuniste e vendeve te tyre. Ata argumentonin se ekzekutime masive te kundershtareve politike dhe deportimi i civileve qe kishin ndodhur nen shtypjen sovjetike duhet te njihen si nje pjese perberese e historise se trazuar evropiane. Deputeti konservator nga Estonia, Tunne Kelam, u angazhua per "nje vleresim moral dhe politik" te trashegimise te regjimeve te komunizmit qe do te ishte ekuivalent i vleresimit te nazizmit. "Une jam pak i deshperuar me qendrimin e Komisionit, pasi tema e tij kryesore eshte ajo se vleresimi i totalitarizmit komunist do te jete ceshtje e brendshme per secilin vend", tha Kelam. "Une frikesohem se kjo do t'i thelloje standardet e dyfishta, pasi qartas, fashizmi dhe nazizmi nuk konsiderohen si ceshtje te brendshme per asnje vend te BE-se. Cdo paraqitje e neonazizmit ose racizmit, shihet si kercenim i drejtperdrejte per vlerat e perbashketa te Evropes", tha Tunne Kelam nga Estonia. Ai me tutje tha se komunizmi, sipas implikimeve te tij, nuk shihet si kercenim per Evropen. Viktimat e tij, nga ana tjeter, mbeten "viktima te rendit te dyte ose te trete", tha ai.