Disfatë spanjolle përballë sfidave evropiane

“T msosh t njohsh njri-tjetrin, sht gjeja m e vshtir n bot”. Servantes

Dita e par e muajit korrik 2010 shnoi prfundimin e mandatit t Presidencs spanjolle t BE-s. Gjasht muaj m par, Madridi kishte shpalosur planin shum ambicioz t Presidencs evropiane q po merrte n dor. N prfundim t ksaj presidence, ngrihet bilanci politik. N t del qart, zotimet dhe angazhimet spanjolle gjat Presidencs s BE mbetn t parealizuara dhe shnuan nj presidenc t vakt dhe t dshtuar n t gjitha aspektet e saj.

Spanja pati fatin “e mir”, q t ishte vendi i par q testoi skemn e re t funksionimit t Presidencs evropiane me rotacion, sipas rregullit t prcaktuar nga Traktati i Lisbons q u miratua me shum mund pas referendumit t dyt irlandez.

Traktati i Lisbons e “dnonte” Spanjn t udhhiqte, BE, me n krye t saj nj President t Kshillit t Evrops, garant i nj politike n interes t BE-s. Presidenti gzon nj mandat evropian, ka pr qllim t ul rolin e krerve t shteteve t BE-s t cilt n konfigurimin e vjetr t funksionimit t BE-s impononin vizionin e tyre personal n prioritetet e politiks s jashtme t BE-s. Traktati i Lisbons jepte nj mesazh t qart: vendet q do t drejtojn Presidencn e radhs s BE-s, do t duhet tashm t mendojn dhe t hartojn vazhdimsin e politikave t BE-s.

Vet logoja e przgjedhur pr Presidencn evropiane ka n qendr t saj shkronjat “EU” t veshura me ngjyrat e Spanjs deri dje, ndrsa sot n muajin korrik, ato iniciale mbartin ngjyrat e flamurit belg dhe m pas do t vishen me ato t Hungaris m 1 janar 2011.

E veanta e Presidencs spanjolle ishte fakti q n mesin e muajit t dhjetorit t 2009-s adresa n internet e Presidencs evropiane ishte e disponueshme n tri gjuht rajonale t Spanjs, katalane, baske dhe galiciane. Evropa pr nj ast fliste me tri gjuh rajonale.

Me gjith projektet dhe vullnetin spanjoll pr t udhhequr Evropn, n nj plan pune t bazuar n katr prioritete si ishin: a) aplikimi i plot i Traktatit t Lisbons, b) konsolidimi dhe rritja ekonomike e vendeve t BE-s, c)prforcimi i prezencs dhe influencs s BE-s n skenn ndrkombtare dhe d) vendosja e qytetarve evropian m zemr t politikave t EU-s, Presidencs spanjolle q n fillimet e saj i erdhi nj er parfum dshtimi, sepse ajo duhet t organizohej n nj trio, Spanj-Belgjik-Hungari, me qllim q t sigurohej nj vazhdimsi dhe funksionim i mir i rregullave t reja institucionale t prcaktuara nga Traktati i Lisbons.

Ky traktat imponon n njfar mnyre vendin q ka Presidencn e BE-s t prcaktoj dhe hartoj objektivat e veta pr 18 muajt e ardhshm, duke e detyruar dhe shtyr drejt nj bashkpunimi t detyrueshm me dy vendet e tjera q do ta pasojn. Ky detyrim mbetet abstrakt, sepse dokush e di q n skenn botrore mund t ndodhin ngjarje dhe situata, t cilat i anashkalojn objektivat politike dhe ekonomike t shpallura m prpara.

Presidenca spanjolle prbnte rendsi pr vet shtetet q do ta marrin m pas stafetn e drejtimit t Presidencs s BE-s, sepse marrdhniet e figurave kryesore t politiks evropiane dhe vet institucioneve u prcaktuan dhe u determinuan gjat Presidencs spanjolle, duke filluar nga metoda e puns deri tek politikat kryesore t BE-s, si jan ato t politiks s jashtme dhe siguris s prbashkt dhe shtjet e krizs financiare.

Dshtimi i Presidencs spanjolle qoft n rrafshin ekonomik dhe politik lidhet shum me kontekstin ekonomik botror, n t cilin kalon Eurozona.

N aspektin ekonomik, Presidenca spanjolle ishte me t vrtet katastrofike. N nj moment kur pritej q n nj periudh krize, Bashkimi Evropian t jepte nj prgjigje dhe mesazh t fort pr vendosjen e rregullave pr buxhetin e vendeve antare t Eurozons, rritjen e fuqis blerse dhe uljen e papunsis, si e parashikonte plani i puns i paraqitur nga Kryeministri Zapatero[1], vet Spanja u gjend me nj bilanc ekonomik t ngjashm me Greqin e falimentuar. N fillimet e krizs ekonomike botrore, Spanja ishte nj nga vendet m t prekura nga kriza ekonomike. Me nj papunsi prej 18%, kur mesatarja n BE sht tek 9.5%, vshtir se mund t besohet se politikat ekonomike spanjolle mund t jepnin rezultate e duhura dhe t pritshme n nivel evropian.

Megjithse me nj buxhet t rndsishm prej 55 milion eurosh, Presidenca spanjolle dshtoi n objektivat e saj ekonomike q synonin rritjen ekonomike n Eurozon, luftn ndaj papunsis dhe ekuilibrimin e financave publike t vendeve t BE-s, gj q sot sht shum larg realizimit.

Pr sa i prket politiks s jashtme, Presidenca spanjolle u shqua pr mungesn dhe paaftsin e reaguar n momentet e krizave q njohu Lindja e Mesme.

Ministri i Jashtm spanjoll, Miguel Moratinos, pati deklaruar m 18 dhjetor 2009 q prioriteti i Presidencs spanjolle n 2010 do t ishte krijimi i nj shteti palestinez q do t mbijetonte me at izraelit. Gjasht muaj m von kjo mbetet vetm nj deklarat e radhs dhe asgj m shum.

Projekti i Presidencs spanjolle pr Unionin e Mesdheut u shoqrua me nj heshtje dhe harres t plot.

Spanja e mbshteti jashtzakonisht n fillimet e saj projektin e Sarkozys. Zapatero premtoi publikisht ngritjen e nj sekretariati t prgjithshm dhe vnien n jet t projekteve t para n kuadr t ktij unioni. N fund t Ppresidencs spanjolle, asgj nuk u realizua n kt kontekst, madje samiti i vendeve t Mesdheut nuk u mbajt asnjher, me pretekstin e tensionimit t marrdhnieve midis Palestins dhe Izraelit.

Objektiv tjetr kryesor i Presidencs spanjolle ishte dshtimi pr forcimin e lidhjeve transatlantike me SHBA-n. Nuk mund t flitet pr nj ndryshim ose lidhje t re t fort midis BE dhe SHBA kur samiti i parashikuar midis BE-SHBA nuk u mbajt asnjher. Prkundrazi, sht evidente, flitet qart pr nj afrueshmri m t theksuar me Rusin, me t ciln Spanja ndan shum pikpamje n politikn e saj t jashtme.

Spanja u dha m shum rendsi marrdhnieve me Amerikn Latine, ku ka edhe zonn e influencs s saj diplomatike historike, megjithse kjo zon gjeografike nuk paraqiste prioritet gjeostrategjik t rndsishm pr Ben, madje mosarritja e nj konsensusi pr nj qndrim t prbashkt t BE-s ndaj Kubs ishte nj tjetr dshtim i politiks s jashtme spanjolle.

Aspekt tjetr i dshtimit t Presidencs spanjolle do t ishte pa dyshim Kosova. Vendi q drejtoi BE-n, sht nj shtet q nuk e njeh Kosovn si vend t pavarur dhe nuk mund t pritej n t vrtet nj qndrim konstruktiv dhe pozitiv i Spanjs ndaj Kosovs. Diplomacia e drejtuar nga Moratino u drejtua m shum n shuarje shpresash pr Ballkanin n samitin e Sarajevs, ku shum vendeve t rajonit iu transmetua mesazhi i lnies jasht nga BE-ja ende pr nj periudh t gjat. Spanja zyrtare nuk kishte si t unifikonte nj qndrim t prbashkt t vendeve t BE-s ndaj Kosovs, sidomos n kuadr t prpjekjeve t Prishtins n rrugn drejt integrimit t BE-s.

Kosova, edhe sikur t kishte plotsuar kushtet e liberalizimit t vizave dhe t paraqiste krkesn e saj, Spanja do t ishte e detyruar ta trhiqte zvarr krkesn, sepse ajo s’mund t merrte n konsiderat krkesn e nj shteti, t cilin ajo nuk e njeh. Mosnjohja e Kosovs nga Spanja vuri disa her n pikpyetje legjitimitetin e Presidencs s BE-s nga Madridi.

N fund, mjafton t shohim se sa inkompetente ishte Presidenca spanjolle n Tiran, q t arrinte t bindte palt n ngrin politik n nj marrveshje q respekton institucionet dhe kushtetutn pr t kuptuar se sa pa bereqet ishte ajo.