Diskriminim me mbrojtje te posacme shteterore

Diskriminimi pozitiv per te huaj duke diskriminuar negativisht biznesin e vendit tend eshte nje politike tipike per vende me demokraci te cunguar dhe ekonomi jofunksionale

Nga Arben Malaj

Integrimi ekonomik i vendit sjell pasoja pozitive mbi vendet e tjera te cilat shpesh konkretizohen ne cilesine e legjislacionit rritjen e performanses se administrates publike uljen e korrupsionit e mbi te gjitha ne qartesimin e pronesise dhe respektimin e te drejtave te saj si te drejta themelore. Kriteret e Maastricht imponojne rritjen e standardeve te demokracise ku e drejta e prones dhe e votes kane nje rendesi jetike imponojne nje ekonomi funksionale ku nderhyrja e shtetit ne kushtet normale duhet te limitohet kur konkurrenca duhet te rritet dhe ku perfituesit reale - konsumatoret do te kene mundesi me te medha per te perzgjedhur cilesine dhe cmimin e mallrave dhe sherbimeve.

Nje nga parimet themelore te politikave tregtare midis vendeve te ndryshme eshte parimi i mosdiskriminimit te biznesit zbatimi i rregullave te njejta te hapjes se biznesit dhe politikave te njejta te taksave e tatimeve si per biznesin vendes dhe ate te huaj. Zakonisht vende te ndryshme ofrojne lehtesira per vendet qe kane shkalle te larte varferie per vendet e prekura nga fatkeqesi natyrore dhe per vende ku jostabiliteti politik ushqehet nga varferia ne rritje. Por ndryshimet ne Ligjin per Mbrojtjen e Investimeve te Huaja jane teresisht ne kundershtim me keto parime. Pikerisht ne momentet kur vendi tenton ti bashkohet BE-se ka aplikuar per vend anetar dhe pret ne nentor vleresimin per vend kandidat Qeveria propozon dhe mazhoranca miraton nje ligj qe sipas vete eksperteve te saj ne thelbin e tij ka diskriminimin pozitiv te biznesit te huaj.
shte e qarte qe ky diskriminim pozitiv i biznesit te huaj automatikisht krijon nje diskriminim negativ ndaj biznesit vendes.

Koncepti mbrojtje e posacme shteterore nuk eshte per vende me demokraci te konsoliduar dhe me ekonomi funksionale. Mbrojtja e posacme shteterore eshte tipike per vende ku ka deshtuar demokracia institucionale dhe ku liria ekonomike renkon nga kapja e shtetit korrupsioni nepotizmi dhe abuziviteti.

Instrumenti ligjor qe ka perzgjedhur Qeveria per ti nxitur investimet e huaja - mbrojtja e posacme shteterore - tregon thelbin e problemeve. Edhe sipas Indeksit te Lirise Ekonomike 2010 http//www.heritage.org/index/Country/Albania liria e prones liria e gjyqesorit dhe administrates publike nga korrupsioni jane ne nivele qe konsiderohen liri te shtypura. Sipas ketij raporti dekurajimi i investimeve e huaja vjen per shkak te infrastruktures joadekuate mungeses se besimit tek qeverisja sundimi i dobet i ligjit te drejtat e paqarta te prones burokracise joefikase dhe korrupsionit. Deshtimi per ti zgjidhur problemet e pronesise deshtimi per te reduktuar korrupsionin ne gjyqesor per te reduktuar abuzivitetin e administrates publike nuk mund te fshihen qofte edhe perkohesisht me mbrojtjen e posacme shteterore.

Qeveria eshte shprehur se kjo mbrojtje do te ofrohet per raste te vecanta dhe per nje periudhe te perkohshme. Qeveria qarteson se kjo mbrojtje nuk eshte nje e drejte ligjore qe u njihet investitoreve te huaj por nje privilegj qe mund te afrohet nga Keshilli i Ministrave. Me keto ndryshime rritet e drejta e shpronesimit edhe per aktivitete private biznesi. Ne fakt e drejta e prones eshte e drejte themelore ajo mund te cenohet per raste te interesit publik te cilat jane shume te kufizuara.

Me mbrojtjen e posacme Qeveria del mbi gjyqesorin cenon rende ndarjen dhe balancen e pushteteve. Ajo merr atributet e mosrespektimit te vendimeve te gjykates ne nje konflikt pronesie per me teper edhe shpenzimet qe i ngarkohen humbesit te gjyqit qe mund te jete edhe nje investitor i huaj do te paguhen nga Qeveria. Investimet e huaja jane te domosdoshme per te mbeshtetur modernizimin e ekonomise shqiptare dhe rritjen e produktivitetit te saj. Eksperiencat nderkombetare te thithjes se investimeve te huaja me iniciativa te posacme dhe te perkohshme kane rezultuar jo te suksesshme. Ato kane vepruar perkohesisht vetem per periudhat e perfitimeve perjashtimore dhe jane zhvendosur sa here qe kane pasur oferta me joshese.

Strategjite kombetare te rritjes se tyre ne ekonomine shqiptare nuk duhet te bazohen tek projektet Shqiperia 1 euro apo tek Mbrojtjet e posacme shteterore por tek garantimi i ndarjes se pushteteve tek garantimi i se drejtes se prones. Investitoret e huaj duhet te mbrohen nga kapja e shtetit te mbrohen nga korrupsioni ne rritje dhe nga abuziviteti i administrates fiskale. Ky ligj nuk do te arrije te nxite dhe rrite investimet e huaja ne vend ai vetem rrit abuzivitetin e Qeverise ne ekonomi duke e perkeqesuar akoma me shume ambientin e biznesit. Trajtimi i barabarte i biznesit vendes dhe te huaj eshte detyrimi i Qeverise dhe Parlamentit te cdo vendi. Diskriminimi pozitiv per te huaj duke diskriminuar negativisht biznesin e vendit tend eshte nje politike tipike per vende me demokraci te cunguar dhe ekonomi jofunksionale. Ne BE nuk do te shkojme duke diskriminuar pozitivisht kompanite e vendeve te tyre por duke plotesuar kriteret e Maastrichtit ne fushen e demokracise ekonomise dhe sigurise.