Dritëhijet e globalizmit

Mund të thuhet se dalja në pah e fuqive të reja është diçka e dukshme për të gjithë, dhe se derisa në Kinë do të jenë një mirazh, konkurrenca ndërmjet tregjet botërore do të jetë e pafavorshme për fuqitë perëndimore. Por globalizimi është përbërë nga drita dhe hija. E rëndësishme të përcaktohet drita për të mos rënë në errësirë. Një libër na ndihmon për ta kuptuar.
***
Pavarësisht nga titulli i librit të tij mund të tingëllojë si ogurzi - Humbja e kontrollit. Kërcënimet e dala nga prosperiteti perëndimor (Yale University Press, 2010) - Stephen D. King nuk është një akademik apokaliptik. Dhe as që beson se kapitalizmi ose ekonomia botërore është e destinuar me një fund të palavdishëm. Nëse ndonjë gjë po ndodh, ajo po ndryshon. Dhe autori duket krejt optimist rreth atyre aspekteve të globalizimit që kanë përcaktuar "hapjen" dhe se mundësitë e shoqërisë në të cilën jetojmë, me gjithë frikën e shumë politikanëve, analistëve, si dhe të refleksve të njerëzve të thjeshtë.
Ndoshta për shkak të globalizimit që King është udhëheqës në vetë të parë, sepse si krye-ekonomist i gjiganti bankar HSBC dhe që përtypur të dhënat për 25 vjet, studime dhe projektime për të ardhshëm tonë. Dhe nëse është një fillim i mirë për t’u imagjinuar, çka ka thotë ai është shumë e ndryshme nga parashikimet. Në qoftë se në mes të 50 dhe vitet 70-të ekonomia botërore ishte sipas përkufizimit ajo perëndimore, brenda vitin 2050 nuk do të jetë më kështu, sepse rritja dhe zhvillimi i kompetencave të reja, e shoqëruar me rënie e popullsisë në Perëndim, do të bëjnë një ekuilibër të ri, për të cilën nuk mund të themi asgjë.
Atëherë nevojitet një përpjekje e imagjinatës dhe kjo është arsyeja pse King ka shkruar librin e tij. Dhe në një farë mënyre, shpjegon mungesën e të kuptuarit për aq sa po ndodh nuk mungesën e shpjegimeve të ekonomistëve, siç janë të zhytur në modelet e tyre matematikore dhe që përqëndrohet në afate të shkurtra dhe të mesme, ndërsa nevojitet gjatë analizës një periudhë të gjatë kohore, pra vetiu edhe njohuri më e madhe e Historisë ekonomike, përballë krizave ciklike të sistemit ekonomik, dhe për të ndriçuar të ardhmen. Pak pastaj, sepse globalizimi, pikërisht për të qenë një revolucion i barazueshëm me atë industrial ka prodhuar frikë edhe në botën perëndimore, e cila tani ka frikë se po humbjet prosperitetin e vet dhe reagon me rrëmujë dhe në çdo mënyrë për të ndryshuar.
Qeveritë kombëtare vazhdojnë të flasin vetëm për shok të ekonomive kombëtare, sikur vendet e tyre janë në një tjetër planet në krahasim me atë që ndodh në pjesën tjetër të botës’ për të mos përmendur, thotë King, të politikave të migracionit që janë restriktive dhe zbatohen nga ata që kanë harruar se si kufijtë në një mënyrë duhet menaxhuar – duke parandaluar lëvizjen e lirë të mallrave dhe lëvizjen e punëtorëve – që janë frutë i kalbur i shekullit të njëzetë, dhe një shpikje e shekullit të XX-të. Dhe po ashtu shekullit të kaluar i takojnë ri-zgjimet etnike dhe atyre proteksioniste që aktualisht janë të gjitha mure të ngritur kundër globalizimit. Dhe prej këtu ne duhet të fillojnë të kuptojnë se pasazhi i Kinës në ekonominë e tregut do të ishte ndryshimi më madh i kohës sonë, dhe se në qoftë se ne nuk merren do të merremi më atë që ndodh në Indi ose Brazil do të përfundojë duke lëpirë plagët.
Përkundrazi, ne duhet të kërkojmë të kuptojmë se pse dollari, një ditë, mund të zëvendësohet me renminbi, ose për shkak se modeli i euros duket të jetë një zgjedhje agresive për një monedhë të vetme aziatike. Me pak fjalë, duhet të kemi parasysh se një shpërndarje më e madhe e pasurisë dhe fuqisë në botë është e destinuar për të ndryshuar jetesën e konsumatorëve perëndimore, por nuk duhet të lidhim sytë, sepse në një farë mënyrë do të thotë se do të kemi një liri më të madhe për tregjet, si dhe mundësi për miliona njerëz që vuajnë për të dalë nga varfëria dhe uria.
Sigurisht, mund të thuhet se fjalën e King janë parakaluar pothuajse nga faktet – fuqitë e reja dh derisa në Kinë sindikatat vazhdojnë të jenë një mirazh, konkurrenca ndërmjet tregjet botërore në fund të fundit do të jetë jo e favorshme për të fuqive perëndimore. Por globalizimi është bërë me dritëhije, dhe kjo nuk është dhenë e re. E rëndësishme është përcaktimi se cilat janë dritat për të mos rënë në humnerë.