Fokus/Kodorkovski sfidon Putinin. Sakarovi i shekullit XXI-te eshte nje bos i naftes
Manjati i naftes ish-shefi ekzekutiv i Yukos i arrestuar ne vitin 2003 i gjykuar per evazion fiskal dhe i denuar me tete vjet burg eshte ne fakt - per cmimin e heqjes se lirise sipas shume observatoreve ndash opozitari me i shquar ne mesin e kundershtaret e Putinit dhe heroi i nje tregimi te trishtuar te padrejtesise dhe mosperfilljes se ligjit nga autoritetet ruse.
Kjo histori dhe reagimi i Khodorkovsky-t gjate ketij procesit jane duke e transformuar ndash aq e cuditshme per nga e kaluara e tij - nje simbol i deshtimit te Rusise ne tranzicion te gjate per nje shoqeri te hapur dhe ne respekt te rregullave.
Khodorkovsky duhet te ishte leshuar nga burgu ne 2011 por pastaj erdhi nje akuze te re jo vetem qe nuk kishte paguar taksat e naftes - akuzat e shtate viteve me pare - por edhe se ate nafte ai ka marre vjedhur kompanise Yukos. Procesi i pare dhe edhe me shume ky i fundit sipas te pothuajse te gjithe vezhguesve nje permbledhje te ketyre pozicioneve mund ta gjeni ne nje shkrim te gazetes amerikane Uashington Post tregojne absurditetin e gjithe keshtjelles akuzatore. Megjithate pavaresisht nga provat e favorshme per te akuzuarin ana e disa zyrtareve Prokurori ka kerkuar edhe gjashte vjet te tjera per Khodorkovsky-n dhe partneri i tij Platon Lebedev. Te marten me 2 nentor ne sallen e gjyqit ne Moske nje nga seancat e fundit Khodorkovsky mbajti nje fjalim te shkurter po me nje efektivitet te madh i cili ka ngjallur shume reagime ne bote.
Nje fjalim qe u degjua si nje padi ndaj establishmentit politik te oligarkeve ruse oligarke ka Khodorkovsky thene se ata duan te provojne se jane mbi ligjin dhe se gjithmone do te vazhdoje te ndjekin interesat e tyre. Por Khodorkovsky shtoi se deri tani kane marre vetem te kunderten e asaj qe ata donin ata na kane transformuar ne qytetaret e zakonshem ne simbolet e luftes kunder atyre qe jane jashte ligjit.
Kane frike nga mua thote Khodorkovsky. Dhe pikerisht keshtu shton pothuajse i gjithe shtypi i lire qe sheh ate qe po ndodh ne Rusi. Korrespondenti i revistes prestigjioze angleze The Economist - per shembull nuk heziton te shkruaj se Kremlini ka te drejte te frikesohet per Khodorkovsky-n per rezistencen e tij sepse ajo minon themelet e nje sistemi te mbajtur se bashku nga korrupsioni dhe superioritetin e shtetit - me sherbime te tilla si rojet e sigurise ndash mbi individit.
Nje sistem i cili sipas Khodorkovsky do te perfundoje ne kater apo pese vjet kur potenciali i pashfrytezuar i nje ekonomie te pa modernizuar do te shtoje lakmine e burokracise duke penguar pritjet materiale te popullates. Nje situate qe i ngjan nga afer asaj qe coi ne rrezimin e Bashkimit Sovjetik ne fund te viteve tetedhjete. nga nje Interviste e Khodorkovsky-t ne gazeten ruse Novaya Gazeta.
Edhe pse ai u arrestua ne vitin 2003 ne bordin avionit te tij private Khodorkovsky ishte asgje me shume se nje prej oligarkeve me te pasur ruse i cili kryesonte prodhuesin me te madh te naftes ne vend - keshtu qe nuk eshte saktesisht nje karakter popullor dhe larg te qenit nje shembull per opoziten politike - sot ai shikohet ne Rusi dhe jashte vendit nje kalores ne luften per demokraci kunder autoritarizmit te Putinit dhe te tijve.
Me pak fjale edhe pse dekada me vone ne kushte shume te ndryshme dhe dallimet ne personalitetin e njerezve te perfshire Mikhail Khodorkovsky eshte bere nje lloj si Andrei Sakharov shkencetari i Cmimin Nobel te Paqes ne vitin 1974 i derguar ne mergim deri ne 1986 per idete e tij dhe praktikat e te drejtave te njeriut dhe lirive ne Bashkimin Sovjetik. Ose sic thote revista amerikane e ideve the Atlantik jo pa nje aluzion ironik e melankolik se Solzhenicini e shekullit XXI do te jete nje manjat nafte.