Fokus/Ndahet nga jeta Papa i koptëve Shenuda III - Egjipti mban ditë zie

Para dy ditësh vdiq papa i Kishës ortodokse kopte dhe patriark i Aleksandrisë: histori e shkurtër e papatit të tij dhe një doracak për pasardhësin

Para dy ditësh ka vdekur Shenuda III, Papa i Kishës ortodokse Kopte (egjiptiane) dhe patriarku i Aleksandrisë, për shkak të kancerit të prostatës. Ai ishte 89 vjeç dhe kish lindur me emrin e Nazeera Gayed me 3 gusht të 1923, në Assiut në jug të Egjiptit. Shenuda III, përveç të qenit figura më e rëndësishme fetare për të krishterët kopt në Egjipt dhe në botë, ishte gjithashtu një figurë e rëndësishme politike, si përfaqësues kryesor i komunitetit kopt tek autoritetet egjiptiane. Roli i tij ka qenë kohët e fundit gjithnjë e më e vështirë në një vend me një shumicë të madhe myslimane (egjiptianët janë myslimanë 70 milionë, kurse krishterët kopt janë 10 milionë).
Një konservator - Shenuda III, një aktivist që në moshë të re në shkollat dominikane kopte dhe në 1971 pasardhësit i Cyril VI në papat, që qenë kryesisht një konservator, i cili kohët e fundit u kundërshtua veçanërisht nga besimtarët më të rinj afër revolucionit që çoi në rrëzimin e Mubarakut. Ndër të tjera, Kisha Kopte ndalon divorcin me përjashtim të rasteve të tradhtisë, dhe kjo ka qenë një burim tensionesh të brendshme në të kaluarën. Por shumica e ngurtësisë doktrinore, aktivistët kopt nuk kanë pranuar sjelljen e tij gjatë revolucionit në sheshin Tahrir: nga disa besimtarë, Shenuda III u gjykua si shumë i trembur.
Marrëdhënia me Mubarakun – Pikërisht Mubaraku kishte qenë një referencë e madhe politike për Shenuda III. Për më tepër, paraardhësi i Mubarakut, Ansar al-Sadat, kish pasur një luftë serioze me Shenuda III, i cili akuzonte atë se bënte pak kundër ekstremistëve myslimanë. Sadat, i cili nga ana e tij akuzonte Papën kopt se nxiste tensionet ndër-fetare, në vitin 1981, ai do ta “mbyllte” Shenuden në manastirin e përroit të Natrun, në veriun e shkretë të kryeqytetit Kajro. Mubarak, pasi bëhet president, e lëshoi atë dhe mes të dyve raportet kanë qenë përgjithësisht të mira, edhe pse gjatë diktaturës së tij ka pasur sulme kundër krishterëve kopt në Egjipt (për shkak se Mubarak ka mbajtur një qëndrim shumë të paqartë ndaj krishterëve kopt dhe ekstremistëve myslimanë).
Sulmet mbi të krishterët egjiptianë – Në vitet e fundit marrëdhëniet në mes të krishterëve egjiptianë dhe komunitetit mysliman kanë qenë mjaft të trazuara dhe arriti kulmin në disa sulme kundër bashkësisë së krishterë, sidomos në vitin 2000 dhe në mes 2005 dhe 2006. Kohët e fundit, pas rënies së Mubarak dhe marrja peshë më të madhe në skenën politike të grupeve më radikale islamike dhe besimet (siç është ajo Salafite), gjërat po shkojnë më keq, siç dëshmohet edhe nga sulmi mbi Kishën e Aleksandrisë në 1 janar të 2011 (e cila shkaktoi të paktën 21 të vdekur) dhe represioni i ashpër i ushtrisë gjatë të ashtuquajturave ngjarjeve në Maspero në tetorit të kaluar, që vranë të paktën 30 të krishterët kopt. Edhe për këtë arsye, shumë të krishterë egjiptianë gjithnjë e më shumë po emigrojnë në vendet e tjera: sipas të dhënave në faqen zyrtare të Kishës Ortodokse Koptike, tani do të jetë 1.5 milionë krishterë egjiptianë në SHBA, Kanada dhe Australi dhe më shumë se 100 kisha kopte nëpër botë.
Përmbajtja e moderuar – Shenouda III ka qenë gjithmonë i dalluar për moderim e tij, madje edhe gjatë ngjarjeve të përgjakshme dhe potencialisht të rrezikshme. Ky moderim, sipas revolucionarëve më liberale dhe të rinj, ishte "e tepruar". Me qëndrimin e tij, megjithatë, jan ë  penguar ndoshta të ndodhin tragjedi më të rënda, si ajo e një lufte më të gjerë ndër mes të krishterëve dhe myslimanëve në Egjipt. Nuk ishte rastësi që gjatë Krishtlindjeve ortodokse të fundit të këtij viti, anëtarë të lartë të qeverisë së përkohshme të Këshillit Suprem të Forcave të Armatosura morën pjesë në ceremoninë fetare në katedralen kopt në Kajro, si një shenjë të respektit fetar. Pikërisht për respektin e ndërsjellët nga komunitete të ndryshme fetare në vend, një thënie e preferuar e Shenuda III ishte “Egjipt nuk është vendi që ne jetojmë, por vendi që jeton në ne”. Por ai gjithashtu ka deklaruar se vendi i koptëve është Egjipti, edhe pse të krishterët egjiptianë erdhën më përpara myslimanë në këtë zonë, në sajë të punës së ungjillëzimit që tradita e cakton të Shën Markut në shekullin e parë gjatë sundimit Perandori romak Neron. Shenuda III do të varroset të martën e ardhshme në manastirin e Shën Bishoy në Kajro.
Pasardhësi – Sipas kanunit Kopt, në vend të Shenuda III do të jetë  një papë “i përkohshëm”, brenda një jave, ndërsa pasardhësi i vërtetë do të zgjidhen brenda tre muajve. Procedura përfshin një Sinod të argjipeshkvive, peshkopë dhe udhëheqës të tjerë fetarë, të cilët do të zgjedhin tre kandidatë të krishterëve egjiptianë. Ndër këto, Papa i ri do të zgjidhet për "vullnetit hyjnor", dmth me short. Dy favoritët për sukses janë Arqipeshkvi i Bishoy, kreu i Kongregacionit të Shenjtë, që konsiderohet më konservator, dhe Kryepeshkopi Johannes, sekretar i Papës,  më i ri dhe më shumë popullor në mesin e të rinjve.