Fokus/Wikileaks Sekretet dhe Genjeshtrat
Informacioni i fundit i hedhur nga Wikileaks ofron njohuri magjepsese per punen e Departamentit te Shtetit Amerikan qe do ta mbajne politiken e jashtme dhe teoricienet e konspiracioneve te zene per muaj. Shumica e asaj qe eshte raportuar nuk eshte e re ne kuptimin tradicional sigurisht por nje seri gafash te turpshme te verteta qe nuk ishin menduar kurre te thuheshin me ze te larte.
Duke nenvizuar keto ndryshime dhe shpesh informacione banale ndash nuk eshte per tu habitur qe amerikanet e kane quajtur Kryeministrin Italian Silvio Berluskoni te padobishem ose e kane vleresuar Robert Mugabe te Zimbabve si nje burre te vjeter te cmendur - eshte pyetja me e madhe nese qeverite do te jene te afta te mbajne sekrete.
Themeluesi i WikiLeaks Julian Assange argumenton qe pergjigja eshte jo dhe se nje transparence me e madhe krijon nje shoqeri me te mire per te gjithe njerezit. Kjo ngre pyetjen se perse qeverite mbajne sekrete dhe nese keto arsye jane te justifikuara.
Detyra e mbajtjes se nje sekreti shteteror shpesh bie ne sherbimet sekrete te tij te cilat kane tendencen te perqendrohen ne mbrojtjen e tre tipeve informacioni.
Tipi i pare jane burimet dhe metodat e tyre te cilat duhet te mbrohen nese duhet te mbeten efektive kur mbledhin te dhenat. Kur gazeta amerikane Washington Times raportoi ne 1998 qe Agjencia Kombetare e Sigurimit ishte e afte te monitoronte telefonin satelitor te Obama bin Ladenit per shembull ai ndaloi se perdoruri ate.
Se dyti identitetet dhe aktivitetet e nje stafi sherbimi operativ duhet te ruhen keshtu qe ato mund te bejne punen e tyre dhe te jene te sigurt. Duke ndjekur lirimin e WikiLeaks ne qershor te dhjetera mijerave dokumenteve te luftes ne Afganistan nje zedhenes taleban i tha gazetareve britanike qe grupi ishte duke studiuar raportin me nje pikepamje per te identifikuar dhe ndeshkuar kedo qe do gjendej duke bashkepunuar me forcat e Shteteve te Bashkuara.
Se treti informacioni i dhene me besim nga qeverite e huaja ose sherbimet sekrete duhet ruajtur mire per te shmangur turperimin e furnizuesit se informacionit dhe ne kete menyre per te reduktuar mundesite qe informacioni te shperndahet ne te ardhmen. Nje pasoje tjeter e perhapjes me te fundit eshte kujdesi ne ndarjen e informacioneve me Shtetet e Bashkuara. Ne realitet sigurisht qeverite tipikisht jane perpjekur te mbajne me shume sesa kete sekret. Shmangia e turpit ndonjehere mund te jete ne interesin kombetar por gjithashtu mund te mbroje karrierat e politikaneve dhe burokrateve. Ne rrethana te tjera duhet te jene te matura per te shmangur zbulimin sa shume-ose sa pak-dihet rreth nje situate te caktuar.
WikiLeaks e sheh veten si nje pjese e tradites ne te cilen media mban qeverite pergjegjese per abuzim. Roli i Pasurive te Katerta ishte vecanerisht i rendesishem gjate administrimit te Presidentit Xhorxh W Bush. Zbulimi i torturave jashtezakonisht i interpretuar dhe mbikeqyrja e autorizimit elektronik e gjitha varej ne gazetarine investigative te nje lloji qe tani eshte e kercenuar nga shkurtimet e buxheteve dhe ne fokusin e pameshirshem te medias ne cfaredo qe eshte aktuale-shpesh ne kurriz te asaj qe eshte vertet lajm i denje.
Por ndersa e verteta e gazetarise investigative varet ne cilesi WikiLeaks e dallon veten nga sasia. Volumi absolut i te dhenave qe u hodhen ne internet e beri te pamundur nje analize te plote ose me te vertete nje ekzaminim i plote mund ta demtoje informacionin.
Pragu per ekspozim nuk eshte me keqberje te shkalles qe shpiku termin Watergate dhe te te gjithe pasuesve te portave. Ne vend te kesaj zyrtaret e qeverise po paralajmerohen qe cdo dokument potencialisht mund te perhapet dhe te publikohet ne mbare boten nga nje nepunes i ri i pakenaqur.
Pasoja veshtire se eshte transparente. Kjo do te coje ne fshehtesi me te medha. Mesazhi qe pothuajse po percillet permes fuqive me te medha eshtekini kujdes ne cfare angazhoheni te shkruani.
Ne vend te vleresimeve te sinqerta dhe analizave provokuese shume vendime te rendesishme tani do te bazohen ne informimet me goje dhe mbledhjet qe nuk jane te regjistruara ne minuta. Vendimmarresit do te jene te kujdesshem me ciltersine qe do te perdorin madje dhe me stafin e tyre me te ngushte.
Keto ndryshime kane te ngjare te vazhdojne me shume sesa turperimi i Sekretares se Shtetit te Shteteve te Bashkuara Hillary Clinton. Ky vete-censurim i tille do te coje ne vendime me te keqija dhe pergjegjesi me te pakta per vendimet qe jane marre. Duket nje cmim i larte per te paguar per thashetheme.
Autori eshte Zv.Dekan dhe profesor i Drejtesise ne Universitetin shteteror te Singaporit dhe Drejtor i New York University School of Law Singapore Programme