G20 dhe reformimi historik i fmn-se

NgaPROF.DR.ANASTAS ANGJELI

Tema dhe ceshtjet shqetesuese te zhvillimeve te ekonomise globale dhe sidomos perballja me efektet e krizes financiare globale aktuale kane qene dhe po mbeten ne qender te vemendjes se diskutimeve te samiteve per grupimet dhe institucionet me te fuqishme dhe me te rendesishme ekonomike e financiare nderkombetare. Vetem dy jave pas Samitit te Brukselit ku vendet e BE-se diskutuan per ceshtjet e krizes globale tronditjet qe ajo ka krijuar ne disa vende te eurozones dhe propozuan nje sere masash per mbikeqyrjen dhe disiplinimin e financave publike te shteteve anetaresidomos per mbikeqyrjen e krizes se borxheve dhe deficiteve buxhetore dhe dolen me masa konkrete per keto probleme deri ne propozime per nderhyrje ndryshimene Traktatin e Lisbones per te shkuar drejt nje qeverisjeje te perbashket evropiane. Nje samit tjeter i rendesishem zhvilloi punimet me frymen e perballjes se krizes globale zbatimin e masave konkrete per zhvillimin e qendrueshem te ekonomise globale. Ky ishte Samiti i G2O-s i cili mblodhi lideret e ketyre vendeve dje dhe pardje ne Seul Koreja e Jugut.
ARMEPUSHIM I DUELIT MONETAR.
Me gjithe tensionin qe ishte paralajmeruar se dueli monetar mes SHBA-se dhe Kines per zhvleresimin konkurrues te monedhave duket se nje gje e tille ne fund te ketij samiti u shmang. Kjo sepse pas diskutimeve dhe negociatave jo pak te veshtira vecanerisht atyre SHBA-Kine por edhe te lidereve te tjere te G20-s u ra dakord te shmanget nje zhvleresim konkurrues duke ua ngarkuar ministrave te tyre te Ekonomise qe te perpilojne rregulla per perballimin e zhbalancimit te bilanceve tregtare te cilat rrezikojne te destabilizojne ekonomine globale. Keto rregulla duhet te zotohen se heqin dore nga zhvleresimi konkurrues i monedhave te tyre per me teper ne nje periudhe kur ka nje tension per kete teme ndermjet SHBA-se dhe Kines.
Njeheresh ne kete samit u be nje paralajmerim i rrepte ndaj zbatimit te politikave ekonomike jo te sintonizuara te cilat kane pasoja katastrofike per te gjithe.
Deklarata perfundimtare e cila konsiderohet edhe si Plan veprimi i Seulit fton vendet e zhvilluara dhe ato ne zhvillim te sigurojne nje rritje ekonomike te qendrueshme si dhe stabilitetin e tregjeve duke ndjekur sisteme shkembimi te cilat ne nje shkalle te pergjithshme do te percaktohen nga tregjet duke bere ne kete menyre qe normat te pasqyrojne ekonomine reale dhe te shmangin zhvleresimin konkurrues te monedhave.
Lideret e G20 iu rikthyen ceshtjes Bazel 3 dhe u treguan te gatshem te zbatojne rregulla te reja bankare ne lidhje me kapitalet bankare dhe likuiditetet bankare te cilat perfshihen ne traktatin Bazel 3 dhe kane si qellim forcimin e institucioneve financiare dhe te mbikeqyrjes se tyre. Lidhur me keto reforma axhenda Seul percakton se ato do te vihen ne zbatim gradualisht nga viti 2013 dhe parashikojne shtimin e perqindjes se kapitaleve te institucioneve financiare deri ne janar te 2015.
REFORMIMI HISTORIK I FMN-se.
Edhe debatet per rolin e FMN-se ne kete faze te zhvillimeve ekonomike globale dhe sidomos per perballimin e krizes aktuale gjate ketyre tri viteve kane qene jo te pakta. Opinionet kane qene te ndryshme dhe kerkesat per nje reformim te FMN-se dhe nje rol te ri te saj per nje arkitekture te re financiare nderkombetare kane qene ne vazhdimesi. Prandaj edhe kjo ceshtje ishte gjithashtu ne qender te diskutimeve te ketij samiti. Vendimmarrja ishte me se pozitive dhe era e re per rolin e FMN-se ne keto procese qe po frynte tashme sjell nje epoke te re per kete institucion te rendesishem financiar nderkombetar.
Samiti vendosi per nje reformim historik te FMN-se i cili dyfishon kapitalet si dhe ndryshon ndarjen e pushteteve ne menyre qe tu pershtatet zhvillimeve te reja ne ekonomine globale.
Kjo reforme e cila u cilesua si historike eshte nje hap drejt nje FMN-je me te legjitimuar me te besueshme dhe me rezultative. Gjithashtu G 20-a pranoi edhe draft-marreveshjen e cila ishte perpunuar ne Samitin e Ministrave te Ekonomise dhe te Bankave Qendrore te Vendeve te G 20-s qe u mbajt ne 23 tetor.
Ne thelb sipas kesaj marreveshjeje me shume se 6 per qind e te drejtes se votes do tu jepet vendeve qe jane te nenperfaqesuara kryesisht vendeve te pasura vendeve prodhuese te naftes dhe pergjithesisht 110 nga 187 vendet do te forcojne te drejten e tyre te votes. Europa do te braktise 2 vende nga Keshilli i Administrimit te Resurseve te Fondit nga Europa. Aksionet e kontributit financiar do te shtohen me rreth 100 per qind gje qe perkthehet ne rritje te kapitalit dhe rrjedhimisht ne rritje te mundesive ekonomike e financiare te FMN-se rolit te saj mbeshtetes dhe perballues te situatave te veshtira ne vendet e ndryshme te ekonomise boterore.
Njeheresh ne deklaraten perfundimtare lideret e G20-s kerkojne nga ministrat e Ekonomise dhe nga guvernatoret e Bankave Qendrore te analizojne te gjitha ceshtjet qe lidhen me reformen e FMN-se dhe te Bankes Boterore.
Duket se Samiti i G20-s ne Seul fshiu shume dilema dhe supozime te ngritura sidomos ne fillim te krizes ekonomike e financiare globale mbi rolin dhe te ardhmen e FMN-se dhe Bankes Boterore duke u veshur tashme jo vetem petkun e reformuar por edhe me shume rol ne zhvillimet e ekonomise globale.