Grekët tradhtojnë amerikanët për Bashkimin Sovjetik
Si u lidh kontrata mes Athinës dhe Moskës, duke dalë kundër NATO-s. Shkak, mbështetja e SHBA-ve për Turqinë. Sfidat e Karamanlisit
Paul Anastasi
ATHINË – Në një kohë të shkurtër, pasi një kantier detar grek nisi t’i shërbejë për furnizimin e flotë-anijeve sovjetike të vendosura në Mesdhe gjatë muajit të kaluar, kryeministri Konstandin Karamanlis nisi një tur në Europën Perëndimore, duke shpjeguar sesi ai e koordinoi këtë miqësi të re duke rënë ndesh me detyrimet e Greqisë si një vend anëtar i Organizatës së Atlantikut të Veriut (NATO, - shën. red.). Javën tjetër ai do të vazhdojë shpjegimet e tij tek udhëheqësit kinezë, të cilët kishin paralajmëruar europianët që të ruajnë kufirin e tyre nga “hegjemonia” sovjetike. Duke mos pranuar protestat e Shteteve të Bashkuara dhe vendeve të tjera anëtare të NATO-s, më 6 tetor Greqia hapi në ishullin e saj, Syros, kantierin detar me tanker tip “Koida”, 7500 tonësh. “Marrëveshja 1-vjeçare greko-sovjetike për kantierin detar nuk është mirëpritur”, - tha Admirali Harold E. Shear, komandant i NATO-s për Europën Juglindore.
Justifikimi i Karamanlisit
Pas përfundimit të marrëveshjes së paprecedentë, zoti Karamanlis harxhoi 10 ditë duke vizituar Bashkimin Sovjetik, Hungarinë dhe Çekosllovakinë. Më vonë ai riafirmoi aleancën e tij me Perëndimin gjatë një takimi me udhëheqësit kryesorë të Francës, Britanisë, Gjermanisë Perëndimore dhe Italisë. Gjithashtu, ai iu përgjigj atyre për ratifikimin e shpejtë të anëtarësimit grek në Tregun e Përbashkët, marrëveshje e firmosur që në maj. “Në Moskë nuk na është kërkuar asgjë që bie ndesh me interesat dhe idetë tona”, - tha Karamanlis pas turit të tij në Europën Lindore, i pari ky për një kryeministër grek. Nisma greke në drejtim të Rusisë është reflektim në rritje i pakënaqësisë me politikën e Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të tjerë të NATO-s në drejtim të Greqisë, duke u përqendruar në ndarjet me Turqinë rreth Qipros dhe Detit Egje. Duke u shprehur për mbrojtjen e kufijve verior të Greqisë dhe duke u përqendruar te shqetësimet i tij me Turqinë, zoti Karamanlis paralajmëroi vendosjen e marrëdhënieve me Shqipërinë e izoluar në mënyrë të ngurtë dhe fqinjë të tjerë nga vende komuniste.
Problemet për kryeministrin
Kryeministri pasqyroi një ndjesi në rritje të grekëve se Uashingtoni është i prirë në drejtim të Turqisë, të cilën e mbështeti edhe ai. Ata shtuan se zoti Karamanlis e bëri të qartë tek amerikanët se ai dëshironte një vizitë zyrtare në Shtetet e Bashkuara dhe u detyrua të pranojë ftesën ruse pas pritjes së kotë prej amerikanëve.
Pastaj ai bëri të ditur në mënyrë të qetë edhe ftesën e bërë nga Kina.
Duke u rikthyer te pjesëmarrja ushtarake e Greqisë në NATO, ai u shpreh i rezervuar kur Turqia pushtoi Qipron në vitin 1974 dhe Uashingtoni po mbështeste strategjinë e reduktimit të përgjegjësisë greke për planet e mbrojtjes në detin Egje, për të cilën grekët kuptojnë se do të mbështeten pretendimet turke në këtë det të ndarë. “Qëllimi im është ta orientoj Greqinë drejt Perëndimit, me synimin që ata që më ndoqën mua, të mos thyhen”, - tha Karamanlis në një takim së fundi. “Kjo është arsyeja se përse unë po punoj kaq shumë për të futur Greqinë në Tregun e Përbashkët dhe përse unë dëshiroj që ne të përkrahemi në NATO. Por unë nuk kam marrë mbështetje nga Uashingtoni dhe në Greqi, opozita ushtron presion kundër lidhjeve të forta me Perëndimin, i cili është duke u rritur gjatë gjithë kohës”.
Rënia e popullaritetit
Opinioni i të anketuarve rezultoi se 65 për qind ishin në favor të vizitës së tij në Moskë dhe partitë e opozitës i kanë dhënë atij mbështetje qoftë për vizitën dhe refuzimin prej qeverisë të protestave të NATO-s kundër marrëveshjes së Syros. Hapi i hedhur nga Karamanlis drejt bllokut sovjetik, e ka zbehur opozitën, duke qenë më pak kritike në kohën kur pakënaqësia publike kundër masave ekonomike të ndërmarra nga qeveria kishte rezultuar me një rënie të popullaritetit të tij. Duke luftuar krizën energjetike, qeveria u detyruar të shkurtojë orët e furnizimit, kufizoi lëvizjet e automjeteve në fundjavë dhe shtoi taksa të reja. Pranohet se rritja mesatare vjetore prej 6 përqindësh në vitet e fundit, - dy herë mbi mesataren e vendeve të Tregut të Përbashkët, - nuk mund të mbahet në të njëjtin nivel. Këtë vit thuhet se inflacioni mund të arrijë deri në 20 për qind, dy herë më i lartë sesa kufiri i vendosur. Pavarësisht nga protestat, kërkesat për rritje pagash nuk ishin pranuar.
Si dhe udhëheqës të tjerë me probleme ekonomike në vendin e tyre, zoti Karamanlis është duke shqyrtuar mundësitë rreth e qark për të pasur suksese. Por kjo lloj linje përmban risk politik. Të majtët dhe shumë liberalë për një kohë të gjatë kanë sulmuar zotin Karamanlis për mishërimin e traditave të konservuara nga grekët. Tani janë shtuar kritikët brenda radhëve të tij, ndonëse në pakicë, duke e akuzuar se politikat e adoptuara, të kundërshtuara për një kohë të gjatë, po legjitimojnë platformën e Andrea Papandreut të Partisë Socialiste. Në vitin 1977, duke bërë fushatë kundër pjesëmarrjes së Greqisë në NATO dhe Tregun e Përbashkët, të majtët dyfishuan votën e tyre popullore, duke arritur deri në 26 për qind dhe morën edhe 6 vende më shumë, duke kapur 93 përfaqësues në Parlamentin me 300 vende.
Gjithashtu, Partia Komuniste pro-Moskës shpreson të përfitojë. Në vitin 1977 ajo mori një votë popullore të fortë, duke kapur 10 për qind. Partia e djathtë ekstreme e Frontit Kombëtar, me 7 për qind, ishte e vetmja kritikuese e vizitës së Karamanlisit në Moskë. Zgjedhjet e ardhshme parlamentare janë planifikuar për tu zhvilluar në nëntor të vitit 1981. Në këto dy vitet e fundit zoti Karamanlis kishte fituar admirimin e spektrit të qendrës, duke shënuar rënie të mbështetësve të hapur të së djathtës që dolën kundër diktaturës ushtarake të viteve 1967-1974. Po ashtu, edhe nga toleranca që ai tregoi nga zgjerimi i spektrit politik që dolën kundër aleancës me Perëndimin. Nga adoptimi i politikave të ekuilibruara deri më tani, ai rrezikon të armiqësohet me të djathtën, baza e tij tradicional.
Ndonëse nuk është kohë zgjedhjesh, deri më tani e fituar në elektorat është opozita dhe udhëtimet diplomatike të zotit Karamanlis, e kanë vënë atë në një pozitë të vështirë. Siç raportohet, ai ka në plan të zhvendoset në postin e presidentit vitit tjetër, pikërisht atëherë kur mbaron edhe mandati i presidentit të tanishëm Konstaine Tsatsos. Si president, ndryshe nga kreu aktual 80-vjeçar që pati mbështetje, zoti Karamanlis, pritet të vazhdojë të përdorë ndikimin e tij të vendosur.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 4 nëntor 1979
Titulli është redaksional
Përgatiti: Albert Gjoka
Në numrin e radhës do të lexoni
Si u shkrinë akujt mes Tiranës dhe Beogradit në fillim të viteve ‘80
Gazeta amerikane raporton për një frymë të re marrëdhëniesh mes Shqipërisë dhe Jugosllavisë
Vizita e ministrit të Tregtisë me Jashtë të Jugosllavisë në tetorin e vitit 1979 dhe marrëveshjet e firmosura
Deklaratat e dhëna nga ambasadori shqiptar në Beograd për gazetën dhe çështja e Kosovës mes dy vendeve
Për më shumë, na ndiqni në numrin pasardhës
1 Maj 2008
Paul Anastasi
ATHINË – Në një kohë të shkurtër, pasi një kantier detar grek nisi t’i shërbejë për furnizimin e flotë-anijeve sovjetike të vendosura në Mesdhe gjatë muajit të kaluar, kryeministri Konstandin Karamanlis nisi një tur në Europën Perëndimore, duke shpjeguar sesi ai e koordinoi këtë miqësi të re duke rënë ndesh me detyrimet e Greqisë si një vend anëtar i Organizatës së Atlantikut të Veriut (NATO, - shën. red.). Javën tjetër ai do të vazhdojë shpjegimet e tij tek udhëheqësit kinezë, të cilët kishin paralajmëruar europianët që të ruajnë kufirin e tyre nga “hegjemonia” sovjetike. Duke mos pranuar protestat e Shteteve të Bashkuara dhe vendeve të tjera anëtare të NATO-s, më 6 tetor Greqia hapi në ishullin e saj, Syros, kantierin detar me tanker tip “Koida”, 7500 tonësh. “Marrëveshja 1-vjeçare greko-sovjetike për kantierin detar nuk është mirëpritur”, - tha Admirali Harold E. Shear, komandant i NATO-s për Europën Juglindore.
Justifikimi i Karamanlisit
Pas përfundimit të marrëveshjes së paprecedentë, zoti Karamanlis harxhoi 10 ditë duke vizituar Bashkimin Sovjetik, Hungarinë dhe Çekosllovakinë. Më vonë ai riafirmoi aleancën e tij me Perëndimin gjatë një takimi me udhëheqësit kryesorë të Francës, Britanisë, Gjermanisë Perëndimore dhe Italisë. Gjithashtu, ai iu përgjigj atyre për ratifikimin e shpejtë të anëtarësimit grek në Tregun e Përbashkët, marrëveshje e firmosur që në maj. “Në Moskë nuk na është kërkuar asgjë që bie ndesh me interesat dhe idetë tona”, - tha Karamanlis pas turit të tij në Europën Lindore, i pari ky për një kryeministër grek. Nisma greke në drejtim të Rusisë është reflektim në rritje i pakënaqësisë me politikën e Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të tjerë të NATO-s në drejtim të Greqisë, duke u përqendruar në ndarjet me Turqinë rreth Qipros dhe Detit Egje. Duke u shprehur për mbrojtjen e kufijve verior të Greqisë dhe duke u përqendruar te shqetësimet i tij me Turqinë, zoti Karamanlis paralajmëroi vendosjen e marrëdhënieve me Shqipërinë e izoluar në mënyrë të ngurtë dhe fqinjë të tjerë nga vende komuniste.
Problemet për kryeministrin
Kryeministri pasqyroi një ndjesi në rritje të grekëve se Uashingtoni është i prirë në drejtim të Turqisë, të cilën e mbështeti edhe ai. Ata shtuan se zoti Karamanlis e bëri të qartë tek amerikanët se ai dëshironte një vizitë zyrtare në Shtetet e Bashkuara dhe u detyrua të pranojë ftesën ruse pas pritjes së kotë prej amerikanëve.
Pastaj ai bëri të ditur në mënyrë të qetë edhe ftesën e bërë nga Kina.
Duke u rikthyer te pjesëmarrja ushtarake e Greqisë në NATO, ai u shpreh i rezervuar kur Turqia pushtoi Qipron në vitin 1974 dhe Uashingtoni po mbështeste strategjinë e reduktimit të përgjegjësisë greke për planet e mbrojtjes në detin Egje, për të cilën grekët kuptojnë se do të mbështeten pretendimet turke në këtë det të ndarë. “Qëllimi im është ta orientoj Greqinë drejt Perëndimit, me synimin që ata që më ndoqën mua, të mos thyhen”, - tha Karamanlis në një takim së fundi. “Kjo është arsyeja se përse unë po punoj kaq shumë për të futur Greqinë në Tregun e Përbashkët dhe përse unë dëshiroj që ne të përkrahemi në NATO. Por unë nuk kam marrë mbështetje nga Uashingtoni dhe në Greqi, opozita ushtron presion kundër lidhjeve të forta me Perëndimin, i cili është duke u rritur gjatë gjithë kohës”.
Rënia e popullaritetit
Opinioni i të anketuarve rezultoi se 65 për qind ishin në favor të vizitës së tij në Moskë dhe partitë e opozitës i kanë dhënë atij mbështetje qoftë për vizitën dhe refuzimin prej qeverisë të protestave të NATO-s kundër marrëveshjes së Syros. Hapi i hedhur nga Karamanlis drejt bllokut sovjetik, e ka zbehur opozitën, duke qenë më pak kritike në kohën kur pakënaqësia publike kundër masave ekonomike të ndërmarra nga qeveria kishte rezultuar me një rënie të popullaritetit të tij. Duke luftuar krizën energjetike, qeveria u detyruar të shkurtojë orët e furnizimit, kufizoi lëvizjet e automjeteve në fundjavë dhe shtoi taksa të reja. Pranohet se rritja mesatare vjetore prej 6 përqindësh në vitet e fundit, - dy herë mbi mesataren e vendeve të Tregut të Përbashkët, - nuk mund të mbahet në të njëjtin nivel. Këtë vit thuhet se inflacioni mund të arrijë deri në 20 për qind, dy herë më i lartë sesa kufiri i vendosur. Pavarësisht nga protestat, kërkesat për rritje pagash nuk ishin pranuar.
Si dhe udhëheqës të tjerë me probleme ekonomike në vendin e tyre, zoti Karamanlis është duke shqyrtuar mundësitë rreth e qark për të pasur suksese. Por kjo lloj linje përmban risk politik. Të majtët dhe shumë liberalë për një kohë të gjatë kanë sulmuar zotin Karamanlis për mishërimin e traditave të konservuara nga grekët. Tani janë shtuar kritikët brenda radhëve të tij, ndonëse në pakicë, duke e akuzuar se politikat e adoptuara, të kundërshtuara për një kohë të gjatë, po legjitimojnë platformën e Andrea Papandreut të Partisë Socialiste. Në vitin 1977, duke bërë fushatë kundër pjesëmarrjes së Greqisë në NATO dhe Tregun e Përbashkët, të majtët dyfishuan votën e tyre popullore, duke arritur deri në 26 për qind dhe morën edhe 6 vende më shumë, duke kapur 93 përfaqësues në Parlamentin me 300 vende.
Gjithashtu, Partia Komuniste pro-Moskës shpreson të përfitojë. Në vitin 1977 ajo mori një votë popullore të fortë, duke kapur 10 për qind. Partia e djathtë ekstreme e Frontit Kombëtar, me 7 për qind, ishte e vetmja kritikuese e vizitës së Karamanlisit në Moskë. Zgjedhjet e ardhshme parlamentare janë planifikuar për tu zhvilluar në nëntor të vitit 1981. Në këto dy vitet e fundit zoti Karamanlis kishte fituar admirimin e spektrit të qendrës, duke shënuar rënie të mbështetësve të hapur të së djathtës që dolën kundër diktaturës ushtarake të viteve 1967-1974. Po ashtu, edhe nga toleranca që ai tregoi nga zgjerimi i spektrit politik që dolën kundër aleancës me Perëndimin. Nga adoptimi i politikave të ekuilibruara deri më tani, ai rrezikon të armiqësohet me të djathtën, baza e tij tradicional.
Ndonëse nuk është kohë zgjedhjesh, deri më tani e fituar në elektorat është opozita dhe udhëtimet diplomatike të zotit Karamanlis, e kanë vënë atë në një pozitë të vështirë. Siç raportohet, ai ka në plan të zhvendoset në postin e presidentit vitit tjetër, pikërisht atëherë kur mbaron edhe mandati i presidentit të tanishëm Konstaine Tsatsos. Si president, ndryshe nga kreu aktual 80-vjeçar që pati mbështetje, zoti Karamanlis, pritet të vazhdojë të përdorë ndikimin e tij të vendosur.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 4 nëntor 1979
Titulli është redaksional
Përgatiti: Albert Gjoka
Në numrin e radhës do të lexoni
Si u shkrinë akujt mes Tiranës dhe Beogradit në fillim të viteve ‘80
Gazeta amerikane raporton për një frymë të re marrëdhëniesh mes Shqipërisë dhe Jugosllavisë
Vizita e ministrit të Tregtisë me Jashtë të Jugosllavisë në tetorin e vitit 1979 dhe marrëveshjet e firmosura
Deklaratat e dhëna nga ambasadori shqiptar në Beograd për gazetën dhe çështja e Kosovës mes dy vendeve
Për më shumë, na ndiqni në numrin pasardhës
1 Maj 2008