Insektet, rrezik per perhapje te infeksioneve
Semundjet infektive te zhdukura prej dekadash mund te kthehen serish ne vendin tone. Kjo per vete faktin se gjate ketyre viteve asnje dezinfektim nuk ndodh per te larguar insektet dhe zvarraniket, te cilet mund te sjellin edhe semundje te panjohura per vendin tone.
Alarmi
Specialiste te Institutit te Shendetit Publik japin alarmin per perhapjen dhe rritjen e numrit te insekteve ne te gjithe vendin. Specialiste te Institutit, te cilet kane monitoruar te gjithe territorin e vendit, shprehen te shqetesuar per perhapjen e mushkonjes tiger, mizave dhe minjve. “Zonat problematike jane ne te gjithe vendin, duke nisur nga Tirana, Durresi, Shkodra, madje edhe bregdeti i Himares eshte i mbushur me vektore, qe lejon transmetimin e disa semundjeve te rrezikshme, qe nuk kane qarkulluar ne Evrope”, tha specialistja Silva Bino. Sipas saj, me pare behej zhdukja e insekteve me helme te ndryshme dhe me pas dezinfektimi i zones, por kjo kompetence prej vitesh i ka kaluar pushtetit vendor, ku nje pjese e mire e tyre nuk kane ngritur sektoret qe duhet te kryenin kete sherbim ose nuk bashkepunojne me Institutin e Shendetit Publik. “Ky eshte sektori me i lene pas dore, ne lidhje me kontrollin e vektoreve. Eshte e pafalshme qe bashkite te mos tregojne vemendje ne kete drejtim”, tha Bino. Por sipas Binos pergjegjes per higjienen duhet te jene edhe vete qytetaret nderkohe qe pushteti lokal duhet te pakten te ushtroje kontrolle periodike te higjienes. “As ndermarrjet private nuk shpenzojne ne lidhje me kontrollin e higjienes. Neper restorante te Tiranes shohim fluturime te mizave. Kujdes duhet te tregohet me hedhjen e plehrave, mos lenien e ujit te ndenjur, mos lenien e objekteve te prishura sepse jane strehe per insektet e rrezikshme dhe minjve", tha Bino. Ndonese harxhohen me shume kohe dhe para per te rritur cilesine e jetes se qytetareve, rritja e alarmit per rritjen e rreziqeve tregon se ne Shqiperi nuk zbatohen as rregullat me minimale te higjienes, te cilat lidhen direkt me shendetin e qytetareve.
Semundjet
Semundjet infektive qe shfaqen si pasoje e ndryshimeve te klimes, nga temperaturat e larta mund te vijne ne rritje per vete faktin se vendi yne nga pozita gjeografike, eshte i rrezikuar. “Me rritjen e temperaturave brezi i malaries, mund te zhvendoset me ne veri. Pra, ne qofte se malaria sot shihet vetem ne Afrike kryesisht, mund te shfaqet dhe ne Evropen jugore, ne qofte se ngrihet temperatura. Shqiperia, per nga pozita gjeografike, eshte nje vend i cili eshte vulnerabel, pra, i prekshem nga kercenime te tilla. Eshte nje vend qe mund te preket dhe te vuaje pasoja nga rritjet e temperatures, nga thatesira” pohojne specialistet. Sipas tyre, krahas semundjeve ekzistuese, te cilat njihen mund te shfaqen si pasoje e ndryshimeve klimaterike, edhe semundje te tjera te reja, te cilat jane te panjohura nga specialistet e shendetesise.
Keshilla per femijet
Femijet duhet te mbahen ne ambiente te fresketa dhe me lageshtire normale.
Krevati i femijes duhet te vendoset ne nje kend te dhomes te mbrojtur nga korentet e ajrit dhe rrezet e diellit..
Duhet te behet ajrimi i herepashershem i dhomes.
Temperatura e ambientit ku rri femija duhet te jete 24-25 grade celsius.
Ne mungese te mjeteve ftohese duhet te behet freskimi i dhomes me uje here pas here dhe vendosja e carcafeve te lagur ne dritare per te freskuar dhe lageshtuar ajrin.
Rekomandohen qe femijet te shetisin ne ajer te paster, ne vende ku ka gjelberim, larg zhurmave dhe tymrave gjate oreve te para te mengjesit deri ne 9.30 dhe pas ores 18.00.
Rekomandohen banjat e fresketa disa here ne dite dhe ushqyerja me gji per me te vegjlit disa here ne dite.
Nuk rekomandohet qe nena t’i jape gji femijes kur eshte e nxehte ( nga rruga ose nga puna ).
Duhet te konsumohen ushqime te fresketa, te pastra, te perpunuara mire termikisht dhe te ruajtura ne kushte te pershtatshme frigoriferike.
Duhet te perdoren fruta dhe zarzavate te fresketa e te lara me uje te bollshem.
Nuk duhet te perdoren ushqime dhe lengje te konservuara.
Duhet te perdoret uje higjenikisht i paster.
Enet e gatimit dhe ushqimit te femijes duhet te lahen dhe ruhen ne vende te pastra.
Ushqimet e femijes duhet te blihen ne dyqane me kushte frigoriferike te ruajtura mire.
Keshilla per te moshuarit
Te evitohen qendrimet ne ambientin e jashtem ne periudhen me te nxehte te dites.
Te behen shetitje ne ajer te paster dhe ne vende me gjelberim ne periudhen me te fresket te dites.
Te perdoren kapele per te mbrojtur koken dhe qafen.
Te perdoret diete ushqimore me zarzavate te perpunuar mire termikisht ( te gatuara me vaj misri ose ulliri ).
Te evitohet perdorimi i yndyrave shtazore ( gjalpe, dhjame ) dhe kripes se tepert.
Te perdoren lengje ( uje higjenikisht i paster, lengje frutash te fresketa, supa )
Per te moshuarit nuk rekomandohen banja dielli, por frekuentimi i vendeve malore.
Te eliminohen udhetimet e gjata.
Te perdoren produkte ushqimore te kontrolluara higjenikisht.
Te behet kontroll periodik tek mjeku dhe te perdoret mjekimi i rekomanduar.
Alarmi
Specialiste te Institutit te Shendetit Publik japin alarmin per perhapjen dhe rritjen e numrit te insekteve ne te gjithe vendin. Specialiste te Institutit, te cilet kane monitoruar te gjithe territorin e vendit, shprehen te shqetesuar per perhapjen e mushkonjes tiger, mizave dhe minjve. “Zonat problematike jane ne te gjithe vendin, duke nisur nga Tirana, Durresi, Shkodra, madje edhe bregdeti i Himares eshte i mbushur me vektore, qe lejon transmetimin e disa semundjeve te rrezikshme, qe nuk kane qarkulluar ne Evrope”, tha specialistja Silva Bino. Sipas saj, me pare behej zhdukja e insekteve me helme te ndryshme dhe me pas dezinfektimi i zones, por kjo kompetence prej vitesh i ka kaluar pushtetit vendor, ku nje pjese e mire e tyre nuk kane ngritur sektoret qe duhet te kryenin kete sherbim ose nuk bashkepunojne me Institutin e Shendetit Publik. “Ky eshte sektori me i lene pas dore, ne lidhje me kontrollin e vektoreve. Eshte e pafalshme qe bashkite te mos tregojne vemendje ne kete drejtim”, tha Bino. Por sipas Binos pergjegjes per higjienen duhet te jene edhe vete qytetaret nderkohe qe pushteti lokal duhet te pakten te ushtroje kontrolle periodike te higjienes. “As ndermarrjet private nuk shpenzojne ne lidhje me kontrollin e higjienes. Neper restorante te Tiranes shohim fluturime te mizave. Kujdes duhet te tregohet me hedhjen e plehrave, mos lenien e ujit te ndenjur, mos lenien e objekteve te prishura sepse jane strehe per insektet e rrezikshme dhe minjve", tha Bino. Ndonese harxhohen me shume kohe dhe para per te rritur cilesine e jetes se qytetareve, rritja e alarmit per rritjen e rreziqeve tregon se ne Shqiperi nuk zbatohen as rregullat me minimale te higjienes, te cilat lidhen direkt me shendetin e qytetareve.
Semundjet
Semundjet infektive qe shfaqen si pasoje e ndryshimeve te klimes, nga temperaturat e larta mund te vijne ne rritje per vete faktin se vendi yne nga pozita gjeografike, eshte i rrezikuar. “Me rritjen e temperaturave brezi i malaries, mund te zhvendoset me ne veri. Pra, ne qofte se malaria sot shihet vetem ne Afrike kryesisht, mund te shfaqet dhe ne Evropen jugore, ne qofte se ngrihet temperatura. Shqiperia, per nga pozita gjeografike, eshte nje vend i cili eshte vulnerabel, pra, i prekshem nga kercenime te tilla. Eshte nje vend qe mund te preket dhe te vuaje pasoja nga rritjet e temperatures, nga thatesira” pohojne specialistet. Sipas tyre, krahas semundjeve ekzistuese, te cilat njihen mund te shfaqen si pasoje e ndryshimeve klimaterike, edhe semundje te tjera te reja, te cilat jane te panjohura nga specialistet e shendetesise.
Keshilla per femijet
Femijet duhet te mbahen ne ambiente te fresketa dhe me lageshtire normale.
Krevati i femijes duhet te vendoset ne nje kend te dhomes te mbrojtur nga korentet e ajrit dhe rrezet e diellit..
Duhet te behet ajrimi i herepashershem i dhomes.
Temperatura e ambientit ku rri femija duhet te jete 24-25 grade celsius.
Ne mungese te mjeteve ftohese duhet te behet freskimi i dhomes me uje here pas here dhe vendosja e carcafeve te lagur ne dritare per te freskuar dhe lageshtuar ajrin.
Rekomandohen qe femijet te shetisin ne ajer te paster, ne vende ku ka gjelberim, larg zhurmave dhe tymrave gjate oreve te para te mengjesit deri ne 9.30 dhe pas ores 18.00.
Rekomandohen banjat e fresketa disa here ne dite dhe ushqyerja me gji per me te vegjlit disa here ne dite.
Nuk rekomandohet qe nena t’i jape gji femijes kur eshte e nxehte ( nga rruga ose nga puna ).
Duhet te konsumohen ushqime te fresketa, te pastra, te perpunuara mire termikisht dhe te ruajtura ne kushte te pershtatshme frigoriferike.
Duhet te perdoren fruta dhe zarzavate te fresketa e te lara me uje te bollshem.
Nuk duhet te perdoren ushqime dhe lengje te konservuara.
Duhet te perdoret uje higjenikisht i paster.
Enet e gatimit dhe ushqimit te femijes duhet te lahen dhe ruhen ne vende te pastra.
Ushqimet e femijes duhet te blihen ne dyqane me kushte frigoriferike te ruajtura mire.
Keshilla per te moshuarit
Te evitohen qendrimet ne ambientin e jashtem ne periudhen me te nxehte te dites.
Te behen shetitje ne ajer te paster dhe ne vende me gjelberim ne periudhen me te fresket te dites.
Te perdoren kapele per te mbrojtur koken dhe qafen.
Te perdoret diete ushqimore me zarzavate te perpunuar mire termikisht ( te gatuara me vaj misri ose ulliri ).
Te evitohet perdorimi i yndyrave shtazore ( gjalpe, dhjame ) dhe kripes se tepert.
Te perdoren lengje ( uje higjenikisht i paster, lengje frutash te fresketa, supa )
Per te moshuarit nuk rekomandohen banja dielli, por frekuentimi i vendeve malore.
Te eliminohen udhetimet e gjata.
Te perdoren produkte ushqimore te kontrolluara higjenikisht.
Te behet kontroll periodik tek mjeku dhe te perdoret mjekimi i rekomanduar.