Jeta ne hije e mineraleve ekzotike
Keto materiale mund te konsiderohen si me te cmuarat si me te kerkuarat si metalet per te cilat sipas disave ia vlen qe te hapesh luftera e te shkelesh embargo e megjithate konsiderohen si jashtezakonisht te cmuara per disa lloj industrish
Jane metale te cilat gjenden ne te gjitha shtepite e botes behet fjale per shtepite e shekullit te 21-te dhe perdoren ne rang boteror per te krijuar te gjitha llojet e teknologjive te larta duke filluar nga amet e deri te televizionet me ekran te gjere dhe telefonat fiks apo celulare.
Dhe per me teper Kina eshte prodhuesja e 975 prej tyre. Nderkohe bota po krijon nje varesi gjithnje e me te madhe ndaj ketyre metaleve me nje rendesi jashtezakonisht te madhe edhe pse nuk behet fjale per flori apo platin. Sipas nje lajmi te fundit Kina eshte duke reduktuar eksportin e tyre ne Europe dhe ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes dhe vitin qe vjen ky reduktim do te jete me i madh. Nje veprim i tille me te drejte qe ka shkaktuar shume shqetesim te politikeberesit dhe sigurisht te prodhuesit e sendeve te ndryshme. Kina e mohon pretendimin e fundit por nderkohe e ka bere te ditur kohe me pare se planifikon qe te ndermarre nje veprim te tille per te mbrojtur rezervat dhe parandaluar shfrytezimin jashte cdo kriteri te minierave. Nderkohe edhe vete ky vend po perballet me nje rritje shume te madhe te kerkeses vendase.
Aktualisht qeverite kane filluar seriozisht per nje mundesi te tille qe do ti fuste shume industri ne nje krize te vertete dhe te madhe. Nje veprim i tille do te kishte edhe nje ndikim te drejtperdrejte ne prodhimet kombetare bruto te shume vendeve duke qene se nje mase e tille do te ndikonte shume tek eksportet. Kjo ka bere qe cmimet e ketyre produkteve te zakonshme por edhe te produkteve me te sofistikuara qe prodhohen me metale te zakonshme te rriten ndjeshem ne disa vende te botes.
Te 17 elementet qe njihen si minerale shume te rralla tokesore qe nisin me numrin 57 dhe perfundojne te numri 51 si dhe disa elemente te tjere qe ndodhen ne tabelen periodike gjenden ne fakt jashte Kines por nje numer i madh minierash ne vende te ndryshme te botes jane mbyllur per shkaqe nga me te ndryshmet. Deri ne mesin e viteve lsquo80 Shtetet e Bashkuara dominonin prodhimin por me pas Kina ua mori Shteteve te Bashkuara ne kete drejtim. Ish-lideri kinez Den Xiaoping tha ne vitin 1992 se Arabia ka nafte ndersa Kina ka nje nentoke te pasur.
Kina ka nisur qe ti reduktoje kuotat e eksportit qe nga viti 2006 duke ngjallur shume dyshime dhe mbi te gjitha shqetesim ne lidhje me vazhdimesine e furnizimit nga ana e saj te shume industrive boterore qe i ka ne varesi prej vitesh.
Kjo ceshtje u ringjall serish ne muajin shtator pas arrestimit ne Japoni te nje peshkatari kinez ne ujera nderkombetare. Ky arrestim shkaktoi nje debat shume te madh. Japonia e cila ka nje varesi te madhe nga lendet e para qe i merr nga Kina madje ne masen 56 pretendon se pikerisht pas ketij arrestimi Kina i shtrengoi serish eksportet e metaleve dhe lendeve te para. Ne nje gazete njujorkeze nje muaj me pare ekonomisti i famshem Paul Krugman shkruante Nga njera ane kjo situate reflekton mefshtesine e politikeberesve amerikane qe nuk bene asgje ndersa Kina ishte duke fituar nje terren te madh per sa i perket eksportit te lendeve te para per shume industri boterore nga ana tjeter incidenti tregon se qeveria kineze eshte gjithmone ne nje situate ekspansioni te vazhdueshem. Per sa i perket Kines ajo pretendon se mundesia e tkurrjes se investimeve nuk ka te beje aspak me vendime politike por me zgjedhje individuale te kompanive te ndryshme. Gjithsesi dhe ne cdo rast thuhet se kjo tkurrje do te jete e mases 30 dhe e ardhmja e ketyre metaleve e ka cuar ceshtjen e burimit te tyre ne qender te axhendes politike te shume vendeve te botes qe varen shume prej tyre. Dhe ajo cka po ndodh eshte se pas kesaj shumekush do te beje pyetjen A duhet besuar me Kina si me pare